Adı : KAYNAK SULARI YÖNETMELİĞİ
R.G. Tarihi : 17/06/1974 R.G. Sayı : 14918

 

KISIM I
GİRİŞ

AMAÇ
MADDE 1 - Bu Yönetmelik, gıda maddelerinin ve umumi sağlığı ilgilendiren eşya levazımının hususi vasıflarını gösteren tüzükün 418 ve 422 nci maddeleri uyarınca çıkarılmış olup topluma sağlıklı, teknik koşullarda kaynak suyu sağlamak amacını taşır.

 

KAPSAM
MADDE 2 - Bu Yönetmelik, kaynak sularının nitelikleri ile suyun kaptaj, isale, depo, imlahane yerlerinin sağlıklı ve teknik koşullarını, kaynak sularına ruhsat alma, suların satışı, kapları hakkında yöntem ve temellerini
ve bu Yönetmeliğe uyulmaması halinde uygulanacak tedbirleri kapsar.

 

BU YÖNETMELİKTE KULLANILAN DEYİMLER
MADDE 3 - Bu yönetmelikte kullanılan ;
a) Bakanlık deyimi; Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığını,
b) Kurul deyimi; kaynak suları inceleme kurulunu,
c) Tüzük deyimi; gıda maddelerinin ve umumi sağlığı ilgilendiren eşya ve levazımın hususi vasıflarını gösteren Tüzükü.
d) Ruhsat deyimi; bu Yönetmelikte belirtilen nitelik ve koşullardaki kaynak sularına Bakanlığın verdiği işleteme ruhsatını ifade eder.

 

KISIM II
TANIMLAR
KAYNAK SULARININ TANIMI
MADDE 4 - Jeolojik koşulları uygun toprak derinliklerinde toplanan ve bir çıkış noktasından sürekli olarak kendiliğinden akan ve beşinci maddedeki nitelikleri taşıyan sulara kaynak suları denir.

 

KAYNAK SULARININ NİTELİKLERİ
MADDE 5 - Kaynak sularının aşağıdaki niteliklerde bulunması gereklidir.
a) Hiç bir zaman bulunmamak üzere sürekli berrak, tortusuz, kokusuz ve renksiz olacaktır.

b) Bu suların doğal olarak içinde bulunacak kimyasal maddelerin cins ve miktarları :

Sülfat (SO4) Litrede 20 Mg. 1
Klorür (C1) " 30 " 1
Florür (F) " 1 " 1
Nitrat (NO1) " 25 " 1
Demir (Fe) " 0,3 " 1
Mangan (Mn) " 0,1 " 1
Bakır (Cu) " 1 " 1
Çinko (Zn) " 5 " 1
Total organik madde miktarı
asit vasatta (Oksijen hesabile) 2 " 1

geçmeyecek ve nitrit, amonyak ve zehirli maddeler bulunmayacak sertlik derecesi en çok 10 Fransız derecesi ve pH 6,5-8,5 olacaktır.

c) Bu suların kaynaklardan alınan örneklerin 1 cm3 ünde 50 den çok serop bakteri (jeloz plakında), 100 cm3 de koliform bakteriler ve dışkı ile kirlenmeyi gösteren diğer bakteriler (St. fecalis ve collestrium welchi gibi) üremiyecek ve içinde bulaşma, kokuşmayı gösterir diğer bakterilerde patojen mikroplar ve protezerler, crustacealar ve alkler (yosun) bulunmayacaktır.

d) Radyoaktivite kontrolunu gerektiren hallerde radyoaktivite nitelikleri aşağıdaki sınırları geçemez.

Alfa veriler, litrede en çok 1 pikoküri (picocurie)
Bata vericiler, litrede en çok 10 pikoküri (picocurie)

 

KISIM III
İLK BAŞVURMA VE YAPILACAK İŞLEMLER

KAYNAK NİTELİKLERİNİN SAPTANMASI
MADDE 6 - Herhangi bir kaynak suyunu işletmek isteyen özel ve tüzel kişiler, kaynak hiçbir işlem yapmadan valiliğe başvurarak kaynak niteliklerinin saptanmasını isteyecektir. Bu başvurma, üzerine, kaynak suyunun
beşinci maddede gösterilen nitelikleri olup olmadığını incelemek üzere ilgililerce yöntemine uygun olarak alınan su örnekleri Refik Saydam Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsüne veya Bakanlığın bu konuda yetki verdiği kamu
laboratuvarına gönderilecek, alınacak uygunluk raporundan sonra 10 uncu maddede bildirilen kurulca :

a) (Değişik: R.G.: 21.12.1983/18258`de Yayımlanan Yönetmelik, m.1) Kaynakta kaptaj için uygun olacak yer ve koruma alanı belirlenecek kaynağın çıkış yeri uygun görülmez ve asıl kaynağı bulmak için kazı yapmak gerekiyorsa bu hususda rapora yazılacaktır.

Gelerilerde drenaj suretiyle toplanan sulara ruhsat verilmeyecektir.

b) Kaynak tespiti kurul üyelerinin çoğunluğunun kaynağın 4 üncü ve 5 inci maddelere uygun olup olmadığını belirtmesiyle sonuca bağlanacak ve karşın kalan üye rapora açımlama verecek ve hazırlanan rapor Bakanlığa
gönderilecektir.

 

KAYNAK SUYUNA AİT KURULUŞ VE YAPITLARIIN PROJESİ
MADDE 7 - Kurulun olumlu ön raporundan sonra kaynak suyunun (kaptaj, isale, toplama, ve doldurma yerleri ve diğer yönetmelik ve işçilere ait yapıların inşaat ve korunma bölgesinin) kuruluş yapılarına ait 4 nüsha komple projesi inşaat mühendisi veya yüksek mühendisi tarafından hazırlanacaktır.

Bu projeler aşağıdaki ölçülerde olacaktır.
a) Korunma bölgesini gösterecek biçimde kaynak ve toplama yeri plankoteleri (1/500 ölçekli)
b) Kaptaj projesi (1/20 ölçekli)
c) İsale plan ve profili (1/2000-1/200 ölçekli)
d) Fosseptik yapıtı projesi (1/20 ölçekli)
e) Depo (1/50 ölçekli)
f) İmlahane yıkama doldurma ve kapatma kuruluşlarını kapsayacak şekilde doldurma yeri projesi (1/50 ölçekli)
g) İmalhane doldurma yeri eklentileri projesi (1/50 ölçekli)
h) Hidrojeolojik inceleme raporu,
ı) Proje gerektirici nedenler raporu,
Proje işlemli kağıtları (h ve ı maddeleri dışında) 21x31 cm. boyutunda katlanacak ve ilgili yerlere projeyi yapanın adı, diploma ruhsatname numarası, İnşaat Mühendisleri Odası sicil numarası yazılacaktır. Ayrıca, projeyi yapan
inşaat mühendisi veya yüksek mühendis ile işin sahibi her paftayı imzalayacaktır.

 

KURULUŞ İZNİ ALINMASI
MADDE 8 - 6 ve 7 nci madde hükümlerine göre hazırlanacak kurul ön raporu, kaynak suyunun tapusu, su başka özel ve tüzel kişiye aitse noter onaylı anlaşma örneği ve projeler 4 örnek olarak dosyalanır ve il kanalıyla Bakanlığa gönderilir. Bakanlık yapacağı incelemeden sonra projeleri uygun bulursa sahibi adına onaylıyarak kuruluş iznini iline gönderir.

 

KAYNAK SUYU SAHİPLERİNE İŞLETME RUHSATI VERİLMESİ
MADDE 9 - Kaynak suları sahipleri kuruluş izni almadan yapı ve tesis kuramazlar.

Kuruluş izni alanlar ve yönetmelik istenen koşulları tam olarak uygulamak suretiyle hazırladıkları tesislerini 10 uncu madde de belirtilen kurula kontrol ettirirler. Bu kurulun hazırlayacağı son rapor Sağlık ve Sosyal Yardım
Bakanlığına gönderilir. Kaynak suyu sahiplerine, bu raporun olumlu olması halinde Bakanlıkça işletme ruhsatı verilir.

Ruhsat kimin adına ve hangi su için alınmışsa o özel veya tüzel kişi ve su için geçerlidir. Su sahibinin değişmesi halinde durum derhal Bakanlığa bildirilir ve yeni su sahibine, gerekli inceleme yapılarak bir değişiklik görülmediği taktirde düzenlenecek rapora dayanılarak yeniden ruhsat düzenlenir.

Bakanlık işletme ruhsatı alan her su için bir dosya tutar.

 

KAYNAK SUYU İNCELEME KURULUNUN OLUŞUMU
MADDE 10 - Kaynak sularında kaynak saptanması ve sonradan yapılan tesislerin projelerine uygunluğunu saptamak üzere il sağlık müdürünün veya görevledireceği bir tabibin başkanlığı altında,

1 - Hükümet tabibi, ocak tabibi veya halk sağlık uzmanı
2 - Belediye sağlık işleri müdürü, belediye baştabibi veya belediye tabibi
3 - Bir bakteriyoloji uzmanı
4 - Bir inşaat mühendisi veya yüksek mühendisi
5 - Bir hidrojeolog veya jeolog
6 - Bir kimya yüksek mühendisi veya besin kontrolü analizi ve teknoloji uzmanlarından oluşan bir kaynak suyu inceleme kurulu kurulur.

Bu kurulun yollukları yürürlükteki yasalara uygun olarak su sahibi tarafından ödenir.

Nitelikleri belirtilen bu personel yersel olanaklarla sağlanamadığında komşu illerdeki öncelikle kamu kuruluşlarından, bulunmadığı hallerde özel sektörden veya Bakanlığın gerekli görmesi üzerine Bakanlıkça kurulup
görevlendirilir.

 

TESİSLERE AİT HÜKÜMLER

KAPTAJ
MADDE 11 - Kaynak suyu kaptajı; kaynak suyunun bulunduğu yerden teknik ve sağlıklı bir şekilde alınarak isaleye hazır bir duruma getirilip suyun her türlü kirlenmesine mani olacak ve dışardan içine hiçbir şey sızmayacak ve tam kaynağın çıkış noktasına gelecek tarzda inşa edilecektir.

 

KAPTAJ SOYUTLAMASI
MADDE 12 - Kaptajın su ile temas eden bütün yüzeyleri fayans veya suyun kimyasal ve fiziksel özelliklerini bozmayacak beyaz renkli bir madde ile kaplanması gereklidir.

Toplama odası, maslak ve buna benzer yapıtlarda aynı özellik aranacaktır.

 

KAPTAJ HAVALANDIRMASI
MADDE 13 - Kaptajın toplama odası, maslak ve benzeri yapıtlarda havalandırmayı sağlamak için uygun ve dışarıdan kaptajın kirlenmesine engel olacak biçimde örnek projeye uygun havalandırma bacası yapılacaktır.

 

AYRI KAPTAJ ZORUNLULUĞU
MADDE 14 - Her kaynak için ayrı bir kaptaj yapıtı kurulması zorunludur. Birbirinden ayrı kaynaklardan çıkan suların her ne suretle olursa olsun aynı kaptajda toplanması yasaktır.

 

KAPTAJ BÖLÜMLERİ
MADDE 15 - Kaptaj tesisi, biri suların toplandığı bölüme diğeri manevra odası olmak üzere iki bölümü kapsıyacak ve her iki bölüm birbirinden cam veya suyun kimyevi ve fiziki niteliğini bozmayacak metal ile ayrılmış bulunacaktır. Manevra odasında örnek almak için gerekli düzenin yapılması zorunludur.

Bu özellikler, toplama odası, maslak ve benzeri yapıtlarda da konunun gereksinmelerine göre gözönünde bulundurulacaktır.

 

TUNEL
MADDE 16 - Kaynak sularında, kaynak saptanması yapıldıktan sonra şayet tunel açmak icap ediyorsa tunel derinliği kurul ön raporunda belirtilen derinlikte olacak ve kaptaj tesisinden ileriye her ne gaye ile olursa olsun
tunel açılmayacaktır.

 

MADDE 17 - Suyun kaptajından depoya akıtılması gerekli sıhhi ve teknik tedbirler yerine getirilerek yerçekimi ile sağlanacaktır.

Topoğrafik bakımdan buna imkan olmayan hallerde, suyun fiziki ve kimyevi niteliklerini bozmayacak nitelikte pompa kullanılacak ve su yükseltilerek isale sağlanacaktır.

 

İSALE
MADDE 18 - Kaptajda toplanan suyu depoya akıtmak gayesiyle kurulan isale borusu, kaynak suyunun fiziki ve kimyevi niteliklerini bozmayacak bir maddeden yapılmış olacak ve döşenmiş boru üst sınırı ile yeryüzü arasındaki yükseklik farkı don etkisini kaldıracak biçimde saptanacaktır.

İsale projesi, boruda her an basınçlı su bulunacak şekilde tanzim edilmiş olacaktır.

 

DEPO
MADDE 19 - Depolar, suyun debisi elverişli olmadığı hallerde su toplamak amacı ile yapılan yapıtlardır. Bunlar aşağıda gösterilen özellikleri kapsayacak biçimde yapılacaktır.

a) En az iki göz ile bir manevra odasını kapsayacak ve bu bölmelerin iç yüzleri fayans veya suyun fiziki ve kimyevi niteliğini bozmayacak bir madde ile kaplanacaktır.

b) Depo gözlerinin içine girişler manevra odasından yapılacak ve ön duvarından olacak, giriş için sabit merdiven konmayacaktır.

c) Depoya gren suyun debisini ölçmek için uygun ve gerekli düzen
d) Depolar herhangi bir bina ile bitişik yapılmayacak ve çatı bulunmayacaktır. Ancak gerekli durumlarda imlahane ile bitişik olabilir.

e) Depo gözlerinin havalandırmasını sağlamak için uygun ve dışarıdan suyun kirlenmesine engel olacak biçimde havalandırma bacası yapılacaktır.

f) Depo manevra odasında, depo gözlerine giren ve çıkan boruların ve bunların birbiri ile olan bağlantılarının belirli olarak yapılacak bir şemada gösterilecek ve bu şema manevra odasının görülebilir yerine asılacaktır.

g) Ayaklı depo yapılması zorunlu durumlarda uygun bir yerde bir manevra odası, üstte depo gözü bulunacak ve depo gözü suyun kimyevi ve fiziki niteliğini bozmayacak bir maddeden yapılacak veya kaplanacaktır.

Bu depolarda (b), (c), (d), (e), (f) fıkraları hükümleri de uygulanacaktır. Ancak bunlarda depoya girişler üstten yapılacaktır.

Depolar yönetmeliğe ekli projelere ve teknik koşullara uygun olarak yapılacaktır.

 

İMLAHANE BÖLÜMLERİ
MADDE 20 - imlahaneler kargir veya beton olarak onaylı projesine göre bağımsız binalar halinde (Depolar dışında) yapılır ve aşağıdaki esas bölmeleri kapsar.

a) Kirli ve boş kapların depo yeri,

b) Damacanaların yıkanma, durulama ve süzülme yeri,

c) Yıkanmış damacanaların doldurma ve kapsülleme yeri,

d) Doldurulmuş kapların geçici saklama yeri,

e) Tam otomatik şişe veya galon yıkama doldurma ve kapsülleme yeri,

f) İşçilerin dinlenme yeri, yemek yeri, duş, hela ve lavabo bölümü (Bu bölümlerin kapıları ayrı ayrı ve direkt olarak imlahaneye açılmayacaktır.)

Damacana doldurulmayan imlahanelerde b ve c bölümlerine gerek yoktur.

 

İHALENİN TABANI
MADDE 21 - İmlahane tabanı mermer, karosiman veya mozayık ile döşenecek ve her bölüm tabanında kanalizasyona, kanalizasyon bulunmayan yerlerde durağan ve septik çukurlara bağlı sifonlu, ızgaralı delikler bulunacak ve bütün bölümlerin tabanları suların çabuk ve kolay akabileceği şekilde sifon düzenine
doğru eğimli olacaktır.

Buralarda yapılacak septik çukurlar hela septik çukurlarından ayrı olup kaynak suyunun kirlenmesine imkan vermiyecek şekilde ve 251 sayılı lağım mecrası inşaası mümkün olmayan yerlerde yapılacak çukurlara ait yönetmelik`e uygun olarak ayrı bir yerde yapılacaktır.

 

İMLAHANE DUVARLARI
MADDE 22 - İmlahanenin ve bölümlerinin bütün iç duvarları tabandan en az 2 metre yüksekliğe kadar fayans döşenecektir.

İmlahane içindeki bölme duvarları paslanmaz çelik veya madeni çerçeveye oturtulmuş camdan yapılacaktır.

Bu bölmeler asgari 2 metre yükseklikte olacaktır.

 

İMLAHANE TEMİZLİĞİ
MADDE 23 - İmlahane, gündüz ışığı alabilecek şekilde inşa edilmiş ve yeterli büyüklükte pencere ile donatılmış olarak daima badanalı, temiz bulundurulacak, temizlki sıhhi ve teknik usullerle yapılacaktır. Bunun dışında
imlahane içinde bulundurulan her türlü araç ve gereç kolay temizlenebilir maddeden yapılmış olacak ve temizlik için kullanılan çöp kabı ve diğer temizlik malzemesi suyu kirletmeyecek bir yerde saklanacaktır. Genel temizlik
imlahanenin çalışma saatleri dışında yapılacak çalışma devamlı olduğu hallerde çalışma durdurularak sabah, akşam bir saat temizlik yapılacak taban temizliğinde klorlu bir dezenfektan kullanılacaktır.

 

VEKTÖR (HAŞERE VE KEMİRİCİ) SAVAŞI
MADDE 24 - İmlahanelerde her türlü vektörlerin girmemesi için gerekli sıhhi ve fenni tedbirler alınacak ve sürekli açık bulundurulması gerekli pencere ve deliklere, ilmekleri arası iki milimetrelik ince kafes teli takılacak ve sık
sık vektörleri öldüren ilaçlar uygulanacaktır. Bu ilaçların cinsi Bakanlıkça saptanacaktır.

 

İMLAHANE BÜROSUNDA BULUNDURULACAK EVRAK VE GEREÇLER
MADDE 25 - İmlahane bürosunda Bakanlıkça verilen işletme ruhsatı sorumlu müdüre ait fotoğraflı ve onaylı belgeyaprakları numaralanmış ve sonu sağlık müdürü, hükümet tabibi, ocak tabibi veya belediye tabipliğince onaylanmış denetim defteri, işçilere ait sağlık karnesi, kişisel dosya ve bu dosyada periyodik sağlık kontrol raporları, oturma belgesi, onaylı nüfus cüzdanı örneği, fotoğraflı sicil fişleri bulundurulacaktır.

Bunlardan işletme ruhsatı ve sorumlu müdür belgesi camlattırılarak büroya asılacaktır. Dolan denetim defterleri saklanacak ve bu evrakın hepsi denetimde yetkiliye isteği üzerine gösterilecektir.

Bürolarda yukarıda sayılan basılıların saklanması için gerekli gereçler bulundurulacaktır.

 

PERSONELE AİT KIYAFET VE SAĞLIK KONTROLLERİ
MADDE 26 - İmlahanelerde çalışan personel yıkama tesislerinde açık rank kışlık ve yazlık uzun kollu iş elbisesi, lastik çizme, lastik önlük, sabo takke (Bone-Kep) giyecekler, doldurma ve etiketleme kısmı personelinde ise iş
kıyafeti aynı biçimde ve açık renkte olacaktır. Bu kısımların işçileri ayrıca ellerine çalışmaya başlamadan önce, kaynar suda yıkanmış (Tercihan içi kumaşlı) kauçuk veya lastik eldiven giyecekler ve kaynak suyu şişelerine çekme kapsülleme esnasında işçiler ağız ve burunlarına gazlı bezden maske takacaklardır.

Bu işlerde çalışan personel, temizliğine son derece dikkat edecek ve her biri tıbbi muayenede sağlam bulunmuş olacaktır. İmlahanelerde çalışan işçilerin üç ayda bir yapılması gereken kontrolleri Belediyesi olan yerlerde
belediye sağlık örgütünce, olmayan yerlerde hükümet veya ocak tabipliğince yapılacak, sağlık karnelerine işlenecektir.

 

İMLAHANEYE ÖZGÜ YASAKLAR
MADDE 27 - İmlahanelerin yerleşim yeri olarak veya başka amaçlarla kullanılması yasaktır. İşçiler için yapılacak yerleşim yerleri imlahanelerin dışında ve uzağında yapılacaktır.

 

MADDE 28 - İmlahanelerin şişe, cam galon, damacana yıkanan bölümlerinde personelin kişisel temizliğini yapmaları ve personelin temizliğine özgü yerlerde şiye ve benzeri şeyleri yıkamaları yasaktır.

 

MADDE 29 - İmlahanelerde çalışanların işyerlerinde sigara içmeleri yapılacaktır. yasaktır.

 

KISIM IV

KAYNAK SUYU KAPLARINA AİT HÜKÜMLER

KAPLARIN ÖZELLİKLERİ
MADDE 30 - Kaynak suları, şiye, cam galon ve damacana ile satışa çıkarılacaktır. Bu kapların renksiz mdan yapılması zorunludur.

 

ŞİŞE CAM GALON VE DAMACANALARIN KAPAKLARI
MADDE 31 - Kaynak sularının, şişe, cam galon ve damacanalarla satışında kapak olarak bir defa kullanmak üzere alüminyum kapaklar kullanılacak ve bu kapaklar yırtılmadan açılmayacak şekilde kapatılmış olacaktır.

Alüminyum kapak üzerine okunabilecek büyüklükte kabartma olarak suyun sertlik derecesi ve ismi yazılacaktır. Bu kapaklar hiçbir suretle delik, buruşuk ve evvelce kullanılmış olmayacaktır.

 

ŞİŞE VE GALONLARIN YAPILMASI VE ÜZERİNDE BULUNMASI GEREKEN İŞARETLER
MADDE 32 - Kaynak suyu satışında kullanılan şişe ve galonlar özel olarak yapılacaktır.

Bunlardan küçük şişeler 30 cl. hacminde, galonlar 3 litre (300 cl) hacminde olacaktır.

Şişe ve galonların üzerinde fırınlanmış etikette şu bilgiler bulunacaktır.
a) Kaynak suyunun adı,
b) Kaynak Suyunun sertlik derecesi,
c) Suyun imla edildiği yerin adresi.

 

KAPLARA AİT YASAKLAR
MADDE 33 - Her ne suretle olursa olsun başka amaçlar için yapılmış şişe ve cam galonlara veya başka kaynak suyuna ait etiketli şişelere kaynak suyu konulup satışa çıkarılamaz.

 

DAMACANALARIN DOLDURULMASI
MADDE 34 - Kaynak suyu satışında kullanılacak damacanalar 20 litre hacminde olacaktır.

Damacana ağızları, alüminyum kapağın yırtılmadan açılmayacak şekilde kapatılmasını sağlamak üzere yapılacak ve damacanaya doldurulan su ile kapak arasında hava boşluğu kalmayacaktır.

Damacana doldurma hortumları doldurma yerlerinde syun çıkış musluğunun üst kısmında gömme olarak özel surette yapılmış bir dolapta saklanacak ve ucuna su tabancası takılacaktır.

Tabancaların, sudan etkilenmiyen maddeden yapılması bunların sık sık çıkartılarak özellikle ana boruya bağlandığı yerlerin temizlenmesi ve su doldurma işinde çalışacak olan (Tabancayı tutacak olan) kişinin temiz lastik
eldiven giymesi zorunludur. Bu lastik eldiven özel bir dolapta temizliğine önem gösterilerek saklanacaktır.

Su tabancası daima çalışır vaziyette bulunacaktır.

Damacanaların fenni ve sıhhi bir şekilde doldurulmalarını sağlamak üzere kullanılacak yeni yöntemler Bakanlık iznine bağlıdır.

 

DAMACANALARIN BOŞALTILMASI
MADDE 35 - Damacanaların boşaltılmasında kullanılacak yeni yöntemler ve özel cihazların kullanılması Bakanlık iznine bağlıdır.

 

KAPLARIN YIKANMASI
MADDE 36 - Damacanaların yıkanma ve durulanması otomatik, şişe ve galonların yıkanması, doldurulması ve kapsüllenmesi (El değmeden) tam otomatik araçlarla yapılacaktır.

Otomatik yıkama tesislerinde yıkama suyunun 70 øC dereceden aşağı düşmemesi zorunludur. Bu tesislerde kullanılacak soda veya sodalı karışımların aktivitesini kaybetmemesi için yıkama suyunun pH sı 10,5 un altına
düşmeyecektir. Kullanılacak karışım, temizlik suyuna devamlı olarak aktivitesini temin edecek miktarda eklenecektir.

Tesisteki yıkama suyu 7 gün sonunda değiştirilecektir.

Kapların yıkanmasında sülfone deterjanlı maddelerin kullanılması yasaktır.

Şişe, cam galonlar ve damacanaların her seferinde yıkanması zorunludur.

 

YIKANMADA AYNI KAYNAK SUYUNUN KULLANILMASI
MADDE 37 - Şişe, cam galon ve damacanaların yıkanmasında ve durulmasında aynı kaynak suyu kullanılacaktır. İmlahanede her ne suretle olursa olsun başka su kullanmak ve bulundurmak yasaktır.

 

KAPLARIN YIKANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
MADDE 38 - Su kaplarının yıkanma ve temizlenmesi için kullanılacak maddelerin artıkları kapların içinde kesin şekilde kalmayacaktır. Kapların içine yapışmış maddeleri gidermek için gereğinde temiz kum kullanılması
lazımdır. Bu kum kesinlikle yıkanmış ve fırınlanmış olacaktır. Temiz kum ile yapışık kirler giderildikten sonra kaplar 36 ncı maddede tarif edildiği şekilde yıkanıp temizlenecektir.

 

KISIM V

SATICILAR İÇİN HÜKÜMLER
MADDE 39 - Herhangi bir kaynaksuyunu damacanalarla satmak isteyen satıcılar ilgili Sağlık ve Sosyal Yardım Müdürlüğünden kaynak suyu satış ruhsatı almak zorundadırlar.

Kaynak suyu satıcılarına verilen ruhsatın yanı sıra bir de numara verilir. Bu numaralar vasıtanın üç yanına saçtan 70x50 çapında ve beyaz taban üzerine siyah kalıcı boya ile yazılır. Satıcının birden fazla aracı varsa aynı
numaranın bölümleri kullanılır. Hangi numaralı aracın kime ait olduğu açık adresiyle ruhsatı veren makamda bulunur ve bir deftere yazılır. Sular kamyondan başka akaçlarla satıldığı takdirde aynı şartlar aranacaktır.

 

MADDE 40 - İmlahanelerde damacanalara doldurulan ve satışa çıkarılan sular için ruhsatlı satıcıya kaynak suyu işletmesi mesul şahsı imzasını taşıyan bir çıkış fişi verilecektir.

 

DAMACANA İLE SU SATICILARININ YANLARINDA BULUNDURACAKLARI BELGELER
MADDE 41 - Kaynak sularını dağıtan ve satanların sağlık cüzdanlarını ve ikamet belgeleri ve 39 uncu maddede gereğince alacakları ruhsatlarını ve kaynak yetkilisinden alacakları çıkış fişini daima yanlarında bulundurmaları
ve yapılacak kontrollerde yetkililere göstermeleri zorunludur.

 

SATIŞ VE DAĞITIMLA İLGİLİ YASAKLAR VE ZORUNLULUKLAR
MADDE 42 - Kaynak suyu satış ve dağıtımı yapılan araçlarda; damacanalar üzerine herne suretle olursa olsun hiçbir eşya ve alet konulmayacaktır. Araçlarda damacanaların birbiri üstüne konması halinde dolu damacanaların
kolayc alınmasını sağlayacak şekilde bölmelerin yapılması zorunludur.

Damacanalarla satışa çıkarılan suların ulaştırma araçları üzerine (Suyun adını, niteliğini, adresini, sertlik derecesini ve fiyatını gösterir) enaz 60x100 santimetre boyutunda kalıcı bir levha konulması zorunludur. Şayet
birden çok kaynak suyu satılıyorsa her su için ayrı bir levha konacaktır.

 

MADDE 43 - Kaynak suyu satıcıları, damacanaların boşaltılması için hortum, huni v.s. gibi araçlar kullanmıyacak, kullanılmış su kapağı toplamıyacak bunları yanlarında bulundurmıyacaktır.

 

MADDE 44 - Ruhsatsız kaynak suyu satışı ve ruhsatsız satıcılara, kaynak suyu sahiplerince su verilmesi yasaktır.

 

KISIM VI
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

KORUNMA BÖLGESİ İLE İLGİLİ YASAKLAR
MADDE 45 - Kaptaj korunma bölgesinde yerleşmeye izin verilmez, her türlü tarımsal çalışma yapılmaz isale hattı, depo doldurma yeri ve eklentileri içinde her türlü hayvan bulundurmak ve beslemek yasaktır.

 

ÖZEL KURULUŞLARDA YAPILACAK SATIŞ
MADDE 46 - Özel kuruluşlar için su satılması halinde bu kuruluşlardan gelecek kapların sıhhi ve fenni özellikte olduğuna dair belge aranması zorunludur.

 

İSİM KARIŞIKLIĞINI ÖNLEMEK
MADDE 47 - Kaynak suyu kontrollerinde herhangi bir karışıklığa ve yanılmaya meydan vermemek üzere kaynak suyu adlarının birbirine benzer olmaması gerekir.

 

MESUL MÜDÜR ZORUNLULUĞU
MADDE 48 - Kaynak suyu tesislerinde tesis veya ruhsat sahibinin devamlı olarak işinin başında bulunması lazımdır. Kendisinin devamlı surette bulunmasına imkan görülmediği ve mesul müdürle işi idare etmeyi kabul ettiği
hallerde mesul müdür ismi ile açık adresini kontrolle ilgili makamlara yazılı olarak bildirmek zorunluluğundadır.

 

PROJE ÖRNEKLERİ
MADDE 49 - Kaptaj, depo ve isale yapı pojelerinin düzenlenmesine ışık tutacak ve yukardaki maddelerde sözü geçen bölümleri kapsayan örnek proje tipleri yönetmeliğe eklenmiştir. Ruhsat alımında bu esaslar içerisinde
düzenlenecek projelerin sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanması zorunludur.

 

KORUNMA MINTAKASI ZORUNLULUĞU
MADDE 50 - 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu`nun 237 nci maddesi ve Gıda Maddeleri ve Umumi Sağlığı İlgilendiren Eşya ve Levazımın Hususi Vasıflarını Gösteren Tüzük gereğince tesisi gereken korunma mıntakası büyüklüğünün, kaptajın içinde yer aldığı jeolojik formasyon, topoğrafik ve hidrolojik koşullar gözönünde tutularak ve sınır kaynağa en az 50 metre uzaklıkta olmak üzere bir jeolog veya hidro jeolog tarafından tetkik ve tespiti zorunludur.

Korunma mıntakası ile ilgili hususlar projesinde gösterilecek ve gerekçesi ayrıntılı olarak ön raporda belirtilecektir.

 

TESİSLERİN DEZENFEKSİYONU
MADDE 51 - İnşaatı, tamiratı müteakip veya lüzum görüldükçe tesislerin mahalli sağlık örgütü elemanlarının denetiminde "İçme Suyu Tesislerinde Su Getirme ve Dağıtım Hatları, Sanat Yapılarının İşletmeye Açılmadan Evvel
Dezenfeksiyonuna ait Yönetmelik" gereğince dezenfekte edilmesi şarttır.

 

KIRIK CAM VE DİĞER ARTIKLARIN SAKLANMASI
MADDE 52 - Satılmak üzere toplanan şişe ve cam kırıklarının konulması için imlahanenin yakınında kenarları duvarlı çevrili açık bir depo yapılacaktır. Diğer çöplerin imla yerlerinden mümkün olduğu kadar uzak bir yerde yapılacak bir çöplüğe atılması zorunludur.

 

İMLAHANENİN KULLANMA KURALI
MADDE 53 - Bir imlahanede ancak bir cins kaynak suyu imla edilir. Kaynak suyu imlahanesinde meşrubat yapılamaz ve doldurulamaz.

 

İŞLETMENİN YAPACAĞI DENETLEME
MADDE 54 - Kaynak suyu işletenler sularının Bakteriyolojik niteliklerinin durumunu her 10 günde, kimyasal niteliklerini her üç ayda bir en yakın Resmi Laboratuvarda analiz ettirecekler ve alacakları raporları her sene için ayrı dosyalarda saklayacaklardır. Sağlık yetkililerince yapılacak kontrollerde bu raporlar incelenecektir.

 

SAĞLIK KONTROLLERİ
MADDE 55 - Kaynak suları, Gıda Maddeleri ve Umumi Sağlığı İlgilendiren Eşya ve Levazımın Hususi Vasıflarını Gösteren Tüzük hükümlerine uygun olarak üç ayda bir genel kontrol edilecek, bu amaçla bakteriyolojik ve kimyasal analizler için örnek alınacaktır. Bunun dışında icap ederse ve her hangi bir kuşku halinde her zaman kontrol yapılacak ve numune alınacaktır.

 

KISIM VII
CEZA HÜKÜMLERİ VE İDARİ TEDBİRLER

KOVUŞTURMA VE CEZALAR
MADDE 56 - Bu Yönetmeliğin 30-31-32 ve 33 üncü maddelerine uygun olmayan kaynak suları ve tesislerinin saptanması halinde "Gıda Maddelerinin ve Umumi Sağlığı İlgilendiren Eşya ve Levazımın Hususi Vasıflarını Gösteren Tüzük"ün 431 inci maddesi gereğince kovuşturma yapılır.

Yönetmeliğin 5-36-50 ve 55 inci maddelerine uygun olmayan kaynak suların veya tesislerinin saptanması halinde ise Tüzüğün 432 nci maddesi uygulanır.

Yönetmeliğin 14-27-28-34-35-37-38-39-41-42-43-44-45-46-47-48-49-51 ve 52 nci maddelerine uygun olmayan hallerde Umumi Hıfzıssıhha Kanunu`nun 282 nci maddesine göre işlem yapılır.

 

TEDBİRLER
MADDE 57 - 56 ncı maddede belirtilen ve uyulmadığı hallerde adli kovuşturmayı gerektiren maddelerle ilgili olarak bir taraftan adli kovuşturma yapılırken acil tedbir olarak durumun yönetmeliğe uygun hale getirilmesine
kadar işletmenin çalışması durdurulur.

 

RUHSATIN GERİ ALINMASI
MADDE 58 - Bu Yönetmelik uyarınca ruhsat verilmiş kaynak sularının kimyasal, fiziksel veya bakteriyolojik niteliklerini kesinlikle ve sürekli olarak kaybettiği Refik Saydam Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü raporuyla tevsik
edildiğinde verilen ruhsat geri alınır. Ve tesis kapatılır. Her ne suretle olursa olsun belli isimde ruhsat almış bir kaynak suyuna başka bir kaynak suyu eya kaynak suyu niteliği dışında suları kaynak sularına
katanların ve bu işi iki defadan fazla yaptıkları saptananların ruhsatı geri alınır ve yeniden verilmez.

 

YÜRÜRLÜK
MADDE 59 - Bu Yönetmeliğin 39-40-41-42-43 ve 44 üncü maddeleri yayın tarihlerinden iki ay sonra diğer maddeleri yayın tarihinde yürürlüğe girer.

 

YÜRÜTME
MADDE 60 - Bu Yönetmelik Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından yürütülür.

 

EK/A: BU YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPAN YÖNETMELİKLER
R.G. Tarih Yürürlük
R.G. Sayı Açıklamalar Tarihi
01.07.1975 15281 01.07.1975
21.12.1983 18258 21.12.1983

 

EK/B: YÜRÜRLÜKTEN KALKAN YA DA DEĞİŞTİRİLEN HÜKÜMLER
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

1) - R.G.: 01.07.1975/15281 Değişiklik Yapılan Madde No.: Geç.m.1.
2) - R.G.: 21.12.1983/18258 Değişiklik Yapılan Madde No.: 6.

 

GEÇİCİ MADDE 1 - (Değişik: 01.07.1975/15281, m.1) Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce belediyeler, valilikler ve kaymakamlıklardan alınan ruhsatlar bir buçuk yıl içinde Bakanlıkça verilen işletme ruhsatları ile yürürlükten kalkar.

Bu süre içinde tesislerindeki eksikliklerin tamamlanması ve eski ruhsatın yenilenmesi torunludur.

 

GEÇİCİ MADDE 2 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle 08.07.1965 gün ve 12043 sayılı Resmi Gazete ile yayınlanan "Memba ve İçme Suları Yönetmeliği" ile 18.08.1966 tarih 12378 sayılı, 08.09.1966 tarih ve 12694 sayılı, 19.01.1968 tarih ve 12804 sayılı, 28.07.1967 tarih ve 12659 sayılı, 24.07.1968 tarih ve 12958 sayılı, 27.09.1968 gün ve 13012 sayılı, 25.08.1969 tarih ve 13157 sayılı ve 07.01.1970 tarih ve 13399 sayılı Resmi Gazetelerde yayınlanan bu Yönetmeliğin ekleri yürürlükten kalkar.