Organik Tarımın Esasları ve
Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik
BİRİNCİ
KISIM
Genel
Hükümler
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmelik; bozulan ekolojik dengeyi yeniden tesis etmek, bitki, hayvan ve
insan sağlığını koruyan organik ürünler ve bu ürünlerin üretimi için
kullanılacak girdilerin üretimini sağlamak, organik üretimi yurt genelinde
yaygınlaştırmak, organik ürünlere talebi artırmak, tüketiciye sağlıklı,
kaliteli organik ürünler sunmak, organik ürün ve girdi ithalatını disipline
etmek, organik ürün ihracatını geliştirmek amacıyla; bitkisel, hayvansal ve su
ürünlerinin ve bu üretimler için kullanılan her türlü girdilerin organik tarım
metoduna uygun bir şekilde üretilmesi, işlenmesi, ambalajlanması,
etiketlenmesi, depolanması ve taşınması ile yurt içinde ve dışında
pazarlamasındaki her aşamanın kontrolünün yapılması, sertifikalandırılması,
denetlenmesi hususlarında uygulanacak esasları belirlemek maksadıyla
hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2 — Bu
Yönetmelik; her türlü bitkisel ve hayvansal ürünler, su ürünleri ve girdilerin
organik tarım metoduna uygun olarak üretilmesi ile orman ve doğal alanlardan
organik tarım ilkelerine uygun olarak ürün toplanması, bu ürünlerin işlenmesi,
ambalajlanması, etiketlenmesi, depolanması, taşınması, yurt içinde ve dışında
pazarlanması, kontrolü, sertifikalandırılması ve denetimine ilişkin teknik ve
idari hususları kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3 — Bu
Yönetmelik, Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında 3046 sayılı
Kanunun 37 nci maddesine ve 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu
Yönetmelikte yer alan terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.
a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığıdır.
b) Komite: Bakan tarafından kurulan ve Bakan adına bu
Yönetmeliğin uygulanmasını takip ve temin eden, bu Yönetmeliğin 49 uncu
maddesinde yer alan Organik Tarım Komitesidir.
c) Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kuruluşu: Organik
ürünün, üretiminden son tüketiciye ulaşıncaya kadar olan tüm aşamalarının, bu
Yönetmeliğin üçüncü kısmında belirtilen kriterlere uygunluğunu kontrol eden
ve/veya sertifikalandıran, bu Yönetmeliğin dördüncü kısmındaki kriterlere göre,
Komite tarafından yetki verilmiş yerli ve/veya yabancı, gerçek, tüzel ve/veya
resmi kuruluşlardır.
d) Kontrolör: Komite tarafından yetkilendirilerek,
organik tarım metodunun uygulanıp uygulanmadığını yerinde kontrol eden, bu
Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını takip eden, bir kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu adına çalışan ve özellikleri 47 nci maddede verilen kişilerdir.
e) Organik Tarım: Bitkisel ve hayvansal ürünler, su
ürünleri ve girdilerin organik tarım metoduna uygun olarak üretilmesi ile orman
alanları veya doğadan toplanarak elde edilen ürünlerin tüketiciye ulaşıncaya
kadar olan bütün işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine uyularak yapılmasıdır.
f) Organik Tarım Metodu: Organik tarımın uygulanması
esnasındaki işlemlerin tümünü belirten metottur.
g) Konvansiyonel Tarım Metodu: Organik tarım metodu
dışındaki tüm geleneksel metotlardır.
h) Organik Ürün: Müteşebbis tarafından organik tarım
metoduyla üretilmiş, işlenmiş, ambalajlanmış, etiketlenmiş ve sertifikalı
olarak pazara sunulmuş her türlü üründür.
ı) Konvansiyonel Ürün: Konvansiyonel tarım metotları
ile üretilmiş üründür.
j) Geçiş Süreci: Organik üretime başlanmasından,
organik ürünün belgelendirilmesine kadar geçen dönemdir.
k) Müteşebbis: Organik ürün üretimi yapan, orman ve
doğal alanlardan ürün toplayan, organik ürünü işleyen, ambalajlayan,
etiketleyen, depolayan, taşıyan ve pazara hazır hale getiren, iç veya dış
pazarda pazarlayan, pazarlamada aracılık eden gerçek veya tüzel kişi ve/veya
kuruluşlardır.
l) Danışman Kuruluş: Organik tarım konusunda tecrübeli
yeterli teknik personele sahip, eğitim, yayım ve tanıtım hizmeti yapan yerli
veya yabancı, özel veya resmi kuruluşlardır.
m) Organik Bitkisel Üretim: Organik yapısı bozulmamış
toprak üzerinde, organik tohum, fide, fidan, çelik, misel gibi üretim ve
çoğaltım materyalleri kullanılarak, ayrıca, bu Yönetmelik ve eklerinde
belirtilen toprak iyileştiriciler, gübreler, bitki koruma ürünleri dışında
herhangi bir girdi ve katkı maddesi kullanılmadan yapılan; insan gıdası, hayvan
yemi, bitki besleme, üretme materyali elde edilmesi, hammaddesini tarımdan alan
sanayilere organik hammadde temini, tıbbi ve bilimsel amaçlarla, her aşaması bu
Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre üretilen, bir kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunun denetiminde kontrol edilen ve sertifikalandırılan
üretim faaliyetleridir.
n) Organik Hayvansal Üretim: Damızlık hayvan veya
dölleme materyali kullanılarak hayvan üretilmesi, hayvansal ürünlerden insan
gıdası ile hayvan ve bitki besleme ürünleri üretilmesi, hammaddesini tarımdan
alan sanayilere organik hammadde temini, sportif, tıbbi ve bilimsel amaçlarla,
her aşaması bu Yönetmeliğe göre bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun
denetiminde kontrol edilen ve sertifikalandırılan üretim faaliyetleridir.
o) Organik Su Ürünleri: Denizler, iç sular, havuz, ağ
kafes, baraj, göl, gölet, dalyan ve çiftliklerde organik tarım metoduyla
yetiştirilen balık, su bitkisi, sünger, yumuşakça, kabuklu, memeliler gibi
canlılarla bunlardan imal edilen ürünlerden, insan gıdası, stok takviyesi,
hammaddesini tarımdan alan sanayilere organik hammadde temini, sportif, tıbbi
ve bilimsel amaçlarla, her aşaması bu Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre bir
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun denetiminde kontrol edilen ve
sertifikalandırılan üretim faaliyetleridir.
p) Kontrol: Organik üretimin başından sonuna kadar
düzenli kayıtlar tutulması, üretim sürecinin gözlem altına alınması, gözlem
sonuçlarının rapor edilmesi, ürünün organik niteliğinin labarotuvar analizleri
ile test edilmesi ve denetlenmesidir.
r) Sertifikasyon: Bütün kontrol yöntemlerini
uygulayarak elde edilen organik ürünün geldiği son aşamanın belgelenmesidir.
s) Sertifika: Bütün kontrol yöntemlerini uygulayarak
elde edilen ürünün organik olduğunu gösteren belgedir.
İKİNCİ
KISIM
Organik
Tarımın Esasları
BİRİNCİ
BÖLÜM
Organik Tarım
Metoduyla Genel Üretim
Organik Tarım Metodunun Genel Kuralları
Madde 5 —
Organik tarım metodunun genel kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Bu Yönetmelikte belirtilen kurallara uymak kaydıyla
tüm ülke sathında organik tarım metodu uygulanabilir. Bu konuda aşağıdaki
koşullara uyulur.
1) Karayolları Genel Müdürlüğü ağındaki ana yollara, 1
Km. mesafedeki tarım arazilerinde organik bitkisel üretim yapılamaz.
2) Ağır sanayi tesisleri, reaktörler, hidrolik ve
termik enerji santrallerine, maden işletmelerine, kentsel atıkların toplu
olarak bırakıldıkları alanlara 3 Km. mesafedeki tarım arazilerinde organik
tarım yapılamaz.
3) Burada bahsedilen hususlar dışında, çevre
kirliliğinden şüphe duyulan alanlarda organik tarım yapılıp yapılmayacağına,
konu uzmanının raporu istenerek kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu
tarafından karar verilir.
b) Organik tarım, sözleşmeli tarım esasına dayanır.
Sözleşme; Bakanlığın, 1/8/1998 tarihli ve 23420 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan, Sözleşmeli Tarımsal Ürün Yetiştiriciliği ile İlgili Usul ve Esaslar
Hakkındaki Tebliğ hükümlerine göre sözleşmeli müteşebbise yaptırılır.
c) Organik tarım, bu maddenin (b) bendindeki hüküm
çerçevesinde bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun denetiminde yapılır.
Organik Tarıma Başlama
Madde 6 —
Organik tarıma başlama kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik tarım metoduyla üretim yapmak isteyen
herhangi bir müteşebbis bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna aşağıda
belirtilen bilgi ve belgeler ile başvurur. Bu bilgi ve belgeler şunlardır:
1) Müteşebbisin adı, adresi, kimlik bilgi ve
belgeleri,
2) Müteşebbisin eğitimini ve organik tarım tecrübesini
gösterir detaylı bilgiler ve belgeler,
3) İşletmenin yeri, konumu, varlıkları, hukuki ve mali
yapısına dair detaylı bilgiler ve belgeler,
4) Var ise işletme kayıt defterleri,
5) Müteşebbisin, var ise ziraat odası, herhangi bir
üretici birliği veya sivil toplum kuruluşuna üyelik bilgileri ve belgeleri.
b) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, başvuruda
bulunan müteşebbisin organik tarım metoduyla üretim yapıp yapamayacağına karar
verir.
c) Uygun bulunan müteşebbis, başvurduğu kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşu ile sözleşme yapar. Müteşebbis, organik tarım
faaliyetini bireysel olarak yapabildiği gibi, bir proje dahilinde de yapabilir.
Proje dahilinde yaparsa, projenin sahibi gerçek veya tüzel kişi, müteşebbis
adına bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu ile sözleşme yapar.
d) Her kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, her bir
üretim aşaması için, ayrı ayrı sözleşme yapabileceği gibi, her faaliyeti ayrı
ayrı belirtmek kaydıyla tek bir sözleşme de yapabilir. Kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşu, müteşebbis ister bağımsız, isterse proje dahilinde
olsun, müteşebbise bir kod numarası verir. Bu kod numarasını, her türlü
sözleşmenin bir örneğini ve sözleşme yaptığı müteşebbislerin listesini, gereği
için Komiteye, bilgi için de, organik tarımın yapılacağı İl veya İlçe Tarım
Müdürlüğüne en geç bir ay içinde bildirmek zorundadır. İlçe Tarım Müdürlüğü,
kendisine bildirilen müteşebbisi derhal kayıt altına alır ve İl Tarım
Müdürlüğü, Proje ve İstatistik Şube Müdürlüğüne bildirir. Kod numarası,
Komitece hazırlanacak ve kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşlarına
bildirilecek kodlama sistemine göre verilecektir.
e) Orman alanlarından ürün toplayan müteşebbis, ürün
toplamadan önce, Orman Bakanlığından izin almak zorundadır. Bu izinle, bir
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna başvurarak, alanın ürün toplamaya
uygun olup olmadığını tespit ettirir. Uygunluğu durumunda sözleşme imzalar.
Orman alanlarından toplanan ürünler için geçiş sürecini, alanın özelliğine
göre, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu belirler.
f) Doğal alanlardan ürün toplayacak müteşebbis, ürün
toplamadan önce, bu alanların mülkiyetinin veya kullanma hakkının ait olduğu
makamdan izin almak zorundadır. Bu izinle, bir kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşuna başvurarak, alanın ürün toplamaya uygun olup olmadığını tespit
ettirir. Uygunluğu durumunda sözleşme imzalar. Doğal alanlardan toplanan
ürünler için geçiş sürecini, alanın özelliğine göre, kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşu belirler.
g) Su ürünleri üretimi yapacak müteşebbis, kamuya ait
alanda üretim yapacaksa, ilgili kurumdan gerekli izinleri alır. Bu izinle, bir
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna başvurarak, alanın su ürünleri
yetiştiriciliğine uygun olup olmadığını tespit ettirir. Uygunluğu durumunda
sözleşme imzalar. Su ürünleri için geçiş sürecini, tür özelliğine göre, kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşu belirler.
h) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, sözleşme
yaptığı müteşebbisin ürünlerinin organik ürün olarak değerlendirilmesi için
gerekli çalışmayı başlatır.
i) Komite ve İl Tarım Müdürlüğü, Proje ve İstatistik
Şube Müdürlüğü, kendisine bildirilen müteşebbisi organik tarım metodu uygulayan
müteşebbis olarak kayıt altına alır. Kayıt altında olmayan her türlü müteşebbis
organik tarım faaliyetinde bulunamaz.
Geçiş Süreci ve Kontrol ve/veya Sertifikasyon
Kuruluşları ile İlgili İşlemler
Madde 7 — Geçiş
süreciyle ilgili kurallar aşağıda belirtilmiştir.
a) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu sözleşme
yaptığı müteşebbisi geçiş sürecine alır. Geçiş süreci; organik üretime
başlanmasından, organik ürünün belgelendirilmesine kadar geçen süreçtir. Geçiş
sürecindeki ürünler geçiş ürünü olarak değerlendirilir. Geçiş ürünü,
"Organik tarım geçiş süreci ürünüdür" etiketiyle pazarlanabilir,
organik olarak pazarlanamaz. Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, geçiş
sürecini uzatabilir veya kısaltabilir. Ancak, kısaltma veya uzatma gerekli
sürenin yarısından fazla olamaz. Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, uzatma
veya kısaltma gerekçesini dönem raporunda Komiteye bildirir.
b) Müteşebbis sözleşme yaptığı kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşuna organik üretimle ilgili istediği tüm bilgi ve
belgeleri vermek, üretimin her aşamasında gerekli kontrolün yapılabilmesi için
işletmenin organik üretimle ilgili her birimini kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşuna açmak zorundadır. Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu üretim
birimini istediği anda denetler.
c) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, bitkisel ve
hayvansal ürünler ile su ürünleri üretimi yapan, orman alanlarından ve doğadan
ürün toplayan, ürün işleyen, ambalajlayan, depolayan, nakleden, pazarlayan,
sözleşme yaptığı geçiş sürecindeki veya bu süreci tamamlamış bütün müteşebbisleri
ve müteşebbislere ait her türlü bilgiyi kontrol eder ve kayıt altına alır.
Birer aylık ayrıntılı raporlar hazırlar ve bilgi için İl Tarım Müdürlüğü, Proje
ve İstatistik Şube Müdürlüğüne verir. Bu raporların özetinden oluşan bir raporu
da üçer aylık dönemler halinde, gereği için Komiteye bildirir. Raporlar,
faaliyet alanı ile ilgili olarak aşağıdaki bilgileri içerir:
1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a) bendinin (1)
ve (2) numaralı alt bentlerindeki bilgiler,
2) Üretime dair bütün bilgiler,
3) İşletmeye dair bütün bilgiler,
4) Kontrollere dair bütün bilgiler,
5) Sertifikasyona dair bütün bilgiler,
6) İhlal ve ihtilaflara dair bütün bilgiler,
7) Gıda siciline dair bütün bilgiler.
d) Organik gıda ve girdi üretecek, iç pazar veya dış
pazarda pazarlayacak müteşebbis aşağıdaki belgeleri ilgili kuruluştan alır.
Bunlar:
1) İhracatta, ilgili ülkenin talebi olması durumunda,
Bakanlık Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünden "Gıda Güvenlik Sertifikası
ve Gıda Sağlık Sertifikası",
2) İthalatta, Dış Ticaret Müsteşarlığından
"İthalat Lisans Belgesi", Bakanlık Koruma ve Kontrol Genel
Müdürlüğünden "Gıda Sağlık Sertifikası" ve Bakanlığın isteyeceği
diğer belgeler,
3) Bakanlık Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünden
"Gıda Sicili" ve "Üretim İzni",
4) Kontrol ve/veya sertifika kuruluşundan
"İthalat ve/veya İhracat Sertifikası",
5) Gıda ve yem için Bakanlık Koruma ve Kontrol Genel
Müdürlüğünden, gübre ve toprak iyileştiricileri için, Tarımsal Üretim ve
Geliştirme Genel Müdürlüğünden "Ürün Yurtiçi Dolaşım Belgesi",
6) Gübre ve toprak iyileşticileri için, Tarımsal
Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünden Lisans Belgesidir.
e) (d) bendindeki belgelerin temininden sonra,
müteşebbis, organik gıda veya girdinin sertifikalanması için bir kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşuyla sözleşme yapar. Kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu, gerekli kontrolleri müteakiben, organik gıda veya girdinin gelmiş
olduğu aşamayı gösteren sertifikayı düzenler ve müteşebbise verir.
İKİNCİ
BÖLÜM
Organik
Tarım Metoduyla Bitkisel Üretim
Organik Bitkisel Üretimde Genel Kurallar
Madde 8 —
Organik bitkisel üretim genel kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Bitkisel üretim, bir kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu ile sözleşme yapılarak onun kontrol ve denetiminde yapılır.
b) Organik bitkisel ürün yetiştiriciliği yapacak
müteşebbis geçiş sürecine alınır. Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu geçiş
sürecini Komitenin onayını alarak uzatabilir veya kısaltabilir. Geçiş süreci
ile ilgili esaslar 7 nci maddenin (a) bendinde gösterilmiştir.
1) Hiç işlem görmemiş tarım topraklarında, kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşu onay verirse, geçiş süreci uygulanmayabilir.
2) Arazinin parselasyonuna gidiliyor ise, arazinin
tamamı bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre kontrol altına alınır. Ancak,
organik üretime geçilmeyen parsellerde nadas uygulanır. Nadas uygulanmış
parsellerde organik üretime geçildiğinde, kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu onay verirse, geçiş süreci uygulanmayabilir.
3) Geçiş süreci, tek yıllık bitkilerde 2 yıl, çok
yıllık bitkilerde 3 yıldır. Tek yıllık kültürlerde ekim tarihi, çok yıllık
kültürlerde hasat tarihi gözönüne alınır.
4) Geçiş sürecindeki kısaltmanın süresi ve gerekçesi
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından aylık raporlarında, üretim
yapılan ilin Proje ve İstatistik Şube Müdürlüğüne, dönem raporlarında Komiteye
bildirilir.
c) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, şüpheli
durumlarda, organik bitkisel üretim yapılacak toprağın, kullanılacak gübre ve
ilacın, ekim ve dikimden önce analizinin yaptırılmasını müteşebbisten ister.
Analiz sonuçlarına göre aşağıdaki hususlar dikkate alınır.
1) Tek yıllık bitkilerde çok yıllık rotasyon programı
uygulanır ve rotasyonda baklagil veya baklagil yem bitkilerine, derin köklü
bitkilere ve çapa bitkilerine yer verilir.
2) Toprağın biyolojik yapısındaki mevcut organik madde
korunmaya çalışılır.
3) Toprağın biyolojik yapısı bozulmuşsa, bu
Yönetmeliğin 1 nolu eki (A) Bölümünde verilen gübre ve toprak iyileştiriciler
saf veya karışım halinde verilir.
Toprak Koruma ve Hazırlama
Madde 9 — Organik
bitkisel üretim toprak koruma ve hazırlama kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik bitkisel üretime başlanmadan önce, kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşunca, arazide koruma tedbirleri alınıp
alınmayacağına karar verilir. Bu tedbirler;
1) Teraslama,
2) Kontur ve şeritvari ekim ve dikim,
3) Toprak nemini koruyucu materyal kullanılması ve
malçlama,
4) Budanmış dallarla veya baklagil ekimi yapılarak
gölgeleme,
5) Hendekleme ve silt kapanları yapma yöntemleridir.
b) Organik tarıma geçiş sürecinde, konvansiyonel
üretimden kalan bitki artıkları parselden tamamen uzaklaştırılarak toprak
hazırlanır ve müteakip yıllarda toprağın havalanmasını sağlayacak, toprağı
derinden işlemeyen, traktör kuyruk miline bağlı olarak kullanılan toprak işleme
aletleri kullanılır.
c) Organik bitkisel üretim yapılacak toprak; Ph değeri
5,5-7 arasında, biyolojik ve minerolojik yapısı ve dokusu bozulmamış topraktır.
Toprak yapısının bozulduğu durumlarda bu Yönetmeliğin 1 nolu ekinin (A)
Bölümünde kullanımına izin verilmiş toprak iyileştiricileri kullanılır.
Seralarda kullanılacak taşıma toprağın da bu özellikleri taşıması gerekir.
d) Organik bitkisel üretimde çok fazla sayıda ve
gereksiz toprak işleme yapılmamalıdır. Toprak işlemede pulluk gibi derin kazan
aletlerin en fazla beş yılda bir kullanılması gerekir. Böylece toprağa azot
sağlayan bakterilerin idamesi sağlanır. Toprak işleme, traktöre takılarak
çekilen tırmık, kültivatör, diskaro gibi ekipmanlarla yapılmalıdır.
Gübreleme
Madde 10 —
Organik bitkisel üretimde gübreleme kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Hayvancılığın organik tarım metoduyla yapıldığı
işletmelerden gelen büyük ve küçük baş organik hayvan gübreleri ve bu
Yönetmeliğin 1 nolu eki (A) Bölümünde verilen gübre ve toprak iyileştiriciler
ile yeşil gübreleme yoluyla gübreleme yapılır.
b) Yeterli organik hayvan gübresi bulunamaması
durumunda, organik tarım metoduyla hayvancılık yapmayan işletmelerden sentetik
katkı maddesi içermeyen hayvan gübreleri kullanılabilir. Ancak, kullanılan bu
gübrenin, organik gübre içerisindeki oranı % 25’ i geçemez. Ancak ekstansif
tarım yapan işletmelerden gelen çiftlik gübresi kullanılabilir.
c) Yeşil gübrelemede, bu Yönetmeliğin 1 nolu ekinin
(A) Bölümünde belirtilen uygun mikrobiyal veya bitkisel kökenli maddeler
kullanılır.
d) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunca, organik
gübrenin de yetersiz kaldığının saptandığı durumlarda, bu Yönetmeliğin 1 nolu
ekinin (A) Bölümünde kullanımına izin verilen gübre ve toprak iyileştiriciler,
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun onayı ile doğal formunda kullanılır.
e) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, kullanılan
gübrenin karışım olmasından kuşku duyarsa, müteşebbisten gübre analizi
yaptırtmasını ister. Analiz sonuçlarına göre kullandırır. Analiz sonuçlarını,
bu Yönetmeliğin 8 nolu eki (A) bölümünde verilen çizelgelere işler, analiz
raporlarını çizelgeye ekleyerek muhafaza eder.
f) Organik gübre üretimi ve ithalat ve/veya ihracatı,
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun denetiminde yapılır. Müteşebbis,
organik gübre üretimi ve ithalat ve/veya ihracatı için, ilk olarak, bir kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşuna başvurur. Kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu, ürünle ilgili her türlü analizi yaptırır, analiz sonuçları ile
birlikte ürünün organik tarımda kullanılıp kullanılamayacağına dair raporunu
müteşebbise sunar. Talep edilmesi durumunda sertifika düzenleyerek müteşebbise
verir. Sertifika verilen ürünün üretme izni için, müteşebbis, Bakanlık Tarımsal
Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğüne başvurur. Bu kuruluş, ilgili
Yönetmelikler hükümlerine göre gerekli incelemelerden sonra, uygunluk
saptanırsa gerekli izni verir.
Ekim ve Dikim
Madde 11 —
Organik bitkisel üretim ekim ve dikim kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Kullanılacak tohum, fide, fidan, anaç, misel, çelik
gibi üretim ve çoğaltım materyali organik tarım metoduyla üretilmiş olmalıdır.
b) Üretim ve çoğaltım materyali, hastalık ve
zararlılara karşı kimyasal ilaçlamaya tabi tutulmadan kullanılır. Üretim ve
çoğaltım materyali üretiminde, hastalık ve zararlılara karşı, bu Yönetmeliğin 1
nolu ekinin (B) bölümündekiler dışındaki maddelerle mücadele yapılamaz.
c) Ekim, üretim şekli ve tipine göre elle veya kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşunun izin vereceği ekipmanlarla yapılır. Bu
ekipmanlarla konvansiyonel tarım metoduyla ekim yapılmışsa, ekipmanlar yıkanıp
temizlendikten sonra kullanılır. Ekipman temizliğinde bu Yönetmeliğin 9 nolu
ekinde verilenler dışındakiler kullanılamaz.
d) Organik üretim ve çoğaltım materyalinin özellikleri
aşağıdaki şekilde olmalıdır:
1) Organik tohum; genetik olarak yapısı
değiştirilmemiş, döllenmiş hücre çekirdeği içindeki DNA dizilimine dışarıdan
müdahale edilmemiş, sentetik pestisitler, radyasyon veya mikrodalga ile muamele
görmemiş biyolojik formunda olmalıdır.
2) Organik fide; organik tohumlardan elde edilmiş, bu
Yönetmeliğe uygun olarak tesis edilmiş alanlarda üretilen, üretimi sırasında
sentetik bitki besleme ve büyütme maddeleri ile hormonların kullanılmadığı,
toprak ve iklim koşullarına uygun, bu Yönetmelik ilgili hükümlerine göre
üretilmiş, hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalıdır.
3) Organik fidan, anaç; organik tohumlardan bu
Yönetmeliğe uygun olarak tesis edilmiş alanlarda üretilen, üretimi sırasında
sentetik bitki besleme ve büyütme maddeleri ile hormonların kullanılmadığı,
toprak ve iklim koşullarına uygun, bu Yönetmelik ilgili hükümlerine göre
üretilmiş, hastalık ve zararlılara dayanıklı, bir yaşından büyük olmalıdır.
4) Organik çelik; göz, kalem, dal şeklinde, organik
tarım metoduyla yetiştirilen çok yıllık bitkilerden alınır, yöresel toprak ve
iklim koşullarına uymalıdır.
5) Organik misel; organik tarım metoduyla üretilen
kültür ve diğer mantarlardan elde edilir.
Bitki Koruma
Madde 12 —
Organik bitkisel üretim bitki koruma kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik tarım metoduyla bitkisel üretim yapılan
tarım alanlarında kesinlikle kimyasal ot öldürücüler, büyümeyi durdurucular ve
gerileticiler kullanılamaz.
b) Hastalık, zararlı ve yabancı otların kontrolünde
aşağıdaki hususlar dikkate alınır.
1) Hastalıklara dayanıklı tür ve çeşit seçimi yapılmalıdır.
2) Uygun rotasyon programı hazırlanmalıdır.
3) Uygun toprak işleme yöntemleri uygulanmalıdır.
4) Kültürel, biyolojik ve biyoteknik mücadele
metotları uygulanmalıdır.
5) Yabancı otlar, elle veya çapalama yöntemiyle yok
edilmelidir.
c) Yukarıda belirtilen uygulamaların bitki hastalık ve
zararlıları ile yabancı otlara karşı mücadelede yetersiz kalması halinde
yalnızca bu Yönetmeliğin 1 nolu ekinin (B) bölümünde belirtilen ürünler
kullanılır.
Sulama
Madde 13 —
Organik bitkisel üretim sulama kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik tarım metoduyla bitkisel üretim yapılan
tarım alanlarında salma sulama teknikleri kullanılamaz.
b) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından,
toprağın, sulu arazi tasnif ve geçirgenlik hızı değerinin tespitinin yaptırılması
sağlanır.
c) Bitkinin vejetasyon süresince tüketeceği su
miktarına göre su planı hazırlanır.
d) Araziye su ölçüm cihazı yerleştirilir, plana göre
sulama suyu ölçülerek kullanılır. Suyun basınçlı veya basınçsız kapalı sulama
teknikleri ile bitkinin kök bölgesine verilmesi esastır.
e) Karık sulamaya zorunlu hallerde kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunun denetiminde izin verilir.
f) Drenajı bozuk, geçirgenlik hızı düşük, ağır killi
ve tınlı topraklarda drenaj sistemi kurulmalıdır. Drenaj sisteminden elde
edilen drenaj suyu ile sulama yapılamaz.
g) Bağ, bahçe, seracılık ve örtü altı sebzecilik
sulamalarında damla sulama yöntemi uygulanır.
h) Tarla, mera ve otlak sulamalarında yağmurlama
yöntemi uygulanır.
Hasat
Madde 14 —
Organik bitkisel üretim hasat kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik ürünlerin hasadında kullanılan teknik araç
ve gereçlerin ekolojik tahribat ve kirlilik oluşturmaması esastır.
b) Elle yapılan hasatlarda toplayıcılar eldiven
kullanmalıdır. Elle toplama materyalleri; tahta, hasırdan yapılmış sepetler,
kasalar ve sandıklar, organik pamuk, kendir gibi maddelerden yapılmış bez
torbalar, karton, kağıt gibi malzemeden yapılmış kaplar ile organik yapıdaki
veya ürünün organikliğini bozmayacak yapıdaki diğer kaplardır. Toplama materyallerinde
gerekli hijyen tedbirleri alınır.
c) Makine ile hasatta, hasat makinesi tüm artıklardan
temizlenir, mümkünse ürünle temas edecek aksamlar yıkanır. Temizlikte, bu
Yönetmeliğin 9 nolu ekinde verilenler dışındaki maddeler kullanılamaz.
d) Ormanlar, doğal alanlar ve tarımsal alanlarda doğal
olarak yetişen yenilebilir bitki ve kısımlarının toplanmasında aşağıdaki
koşullar sağlanmalıdır:
1) Toplama alanı kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşunca 1 yıl önce gözlem altına alınır.
2) Toplama alanı son iki yıl içinde yangın geçirmiş
olmamalıdır.
3) Toplama alanında anız yakılmaz.
4) Toplama alanında son iki yıl içinde karantina
tedbirleri alınmış olmamalıdır.
5) Toplama alanındaki doğal ortam veya türlerin
muhafazası sağlanmalıdır.
Organik Mantar Üretimi
Madde 15 —
Organik mantar üretimi kuralları aşağıda belirtilmiştir.
Organik mantar üretiminde; yalnız aşağıdaki üretim
materyali kullanılır:
a) Organik gübre, kimyasal olarak muamele görmemiş
torf, kesimden sonra kimyasal muamele görmemiş odun, doğal yapısındaki toprak,
hiçbir kimyasal madde içermeyen su, bu Yönetmeliğin 1 nolu ekinin (A) bölümünde
kullanımına izin verilen toprak iyileştiriciler ve mineral gübreler.
b) Bu maddeler tek başlarına veya karışım halinde
kullanılabilirler. Ancak, karışım kompost oluşumundan önce yapılmalı, kompost
fermantasyona bırakıldıktan sonra yeni maddeler eklenmemeli, karışımın oranının
hesaplanması ise; kompostun toplam ağırlığından, kaplama materyali olarak
kullanılan toprak ve kompost içindeki su miktarı çıkarıldıktan sonra
yapılmalıdır.
Seralarda Organik Üretim
Madde 16 —
Seralarda organik üretim kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Seralarda kullanılacak toprak, organik özelliğini
yitirmemiş olmalı, organik tohum veya çoğaltma materyali kullanılmalıdır.
b) Bitki besin gereksiniminde, bu Yönetmeliğin 1 nolu
ekinin (A) bölümünde belirtilen toprak iyileştiriciler ve gübreler dışındakiler
kullanılamaz.
c) Sera örtüsü olarak cam veya polietilen malzeme
kullanılabilir. Ancak; polietilen malzeme kullanıldıysa, açılabilir kullanımda
olmalı, uygun havalarda açarak havalandırma yapılmalıdır.
d) Döllemede bombus arıları kullanılabilir.
e) Bitki korumada, yalnızca bu Yönetmeliğin 1 nolu
ekinin (B) bölümünde verilenler kullanılır.
f) Sulamada kanalizasyon suyu kullanılamaz. Damla
sulama yöntemi kullanılır.
g) Toprak işleme, gübreleme ve hasat, mümkün ise elle
kullanılan ekipmanlarla yapılır. Makina ile yapılıyorsa alet ve ekipmanın
temizliğine dikkat edilir.
h) Seranın iyi bir şekilde doğal havalanması
sağlanmalıdır.
ı) Isıtma sera içinde kömür ve linyit sobalarıyla
yapılamaz.
j) Sera toprağı karışımı hazırlanması ve ticareti,
Bakanlık Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünün izni ile bir kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşunun denetiminde yapılır. Kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunun düzenleyeceği sertifika ile Bakanlık Tarımsal Üretim
ve Geliştirme Genel Müdürlüğüne başvurularak izin talebinde bulunulur.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Organik
Tarım Metoduyla Hayvansal Üretim
Organik Hayvansal Üretimde Genel Kurallar
Madde 17 —
Organik hayvansal üretimde genel kurallar aşağıda belirtilmiştir.
a) Hayvancılık; hayvan gübresi gereksinimini
karşılaması, baklagil ve yem bitkileri gibi yenilenebilir doğal kaynakların
kullanılması, meraların uzun dönemde toprak üretkenliğinin korunması ve
iyileştirilmesi ve sürdürülebilir tarımın geliştirilmesine katkıda bulunması
bakımından, bitkisel üretimle birlikte ele alınmalıdır. Yine, toprak-bitki,
bitki-hayvan, ve hayvan-toprak arasında karşılıklı bağımlılığın oluşması,
toprağın organik maddesinin iyileştirilmesi ve bitkilerin beslenme
gereksinmelerini karşılaması, tarımsal üretim sistemleri dengesinin oluşmasına
katkıda bulunması ve biyolojik çeşitliliği teşvik etmesini sağlaması açısından
yapılmalıdır.
b) Organik hayvancılıkta, tür ve ırk seçiminde yerel
koşullar göz önüne alınır, doğal olarak hastalığa dayanıklı tür ve ırk seçimine
dikkat edilir. Burada açıklanmayan hususlarda; 10/3/2001 tarihli ve 24338
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanununun hükümleri
uygulanır.
c) Organik tarım metoduyla üretim yapan işletmelerden
getirilen ve tamamen organik yemlerle beslenilen, üretmede ve çoğaltmada
kullanılacak, genetik yapısı değiştirilmemiş, çevreye, iklim koşullarına ve
hastalıklara dayanıklı hayvanlar damızlık olarak kullanılır.
d) Damızlık hayvanlardan tamamen doğal yöntemlerle
elde edilen, saklanan ve kullanılan hayvan suni tohumlama materyalleri ile
hayvan çoğaltma yapılır. Embriyo transferi yasaktır.
e) Organik hayvancılık yapacak işletme, serbest otlama
alanına sahip olmalı, mera alanlarına erişebilmeli ve birim alan başına düşen
hayvan sayısı, üretim biriminde entegre hayvancılık ve bitkisel üretime yeterli
hayvan gübresi sağlayabilecek şekilde sınırlı olmalıdır. Organik gübre stoklama
kapasitesi yada yayılan nitrojen miktarı, kullanılan tarımsal alanda 170
Kg/N/Ha/Yıl’ı aşmamalıdır. Bu miktar aşıldığında, müteşebbisin aynı bölgede
başka bir alan edinmesi veya kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun onayı
ile komşu işletmelerde bu olanağı sağlaması gereklidir. Kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu çevre koruma maksadıyla stoklama kapasitesini azaltabilir.
f) Organik hayvancılıkta aynı üretim biriminde bulunan
tüm hayvanlar, bu Yönetmelikteki hükümlere göre yetiştirilmelidir. Ancak, bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yetiştirilmeyen hayvanlar,
yetiştirildikleri binaların ve arazilerin bu Yönetmelik kurallarına uygun
olarak yetiştirme yapan birimlerden açıkça ayrı olması şartıyla ve ayrı
türlerin bulunması durumunda işletmede bulunabilirler.
g) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yetiştirilmeyen
hayvanlar, bu Yönetmelik hükümlerine göre yetiştirilen hayvanlar ile aynı anda
merada olmamalıdır. Ancak; kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun izni
olması şartıyla aynı merayı kullanabilirler.
h) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yetiştirilen
hayvanlar aşağıdaki hususların bulunması şartıyla normal arazilerde
otlatılabilirler.
1) Araziler geçiş sürecini tamamlamış olmalıdır.
2) Hektar başına hayvan sayısı, 170 Kg/N/Ha/Yıl dan
fazla olmamalıdır.
3) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yetiştirilen
ancak bu arazileri kullanan hayvanlardan elde edilen her çeşit ürün, bu
hayvanların bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan hayvanlardan yeterince ayrı
tutulduğunun bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunca onayı durumunda
organik olarak kabul edilecektir.
ı) Organik hayvan yetiştiriciliği ve hayvansal üretim
yapacak üretici müteşebbis, 7 nci maddenin (a) bendine göre geçiş sürecine
alınır. Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, Komitenin onayını alarak geçiş
süresini 7 nci maddenin (a) bendine göre uzatabilir veya kısaltabilir.
j) Organik hayvancılığa geçiş sürecinde, işletmenin
hayvan yemi için kullandığı tüm arazi de bitkisel üretim için geçerli geçiş
sürecine alınır. Bu süreç, kürk hayvanları için bir yıla indirilebilir.
k) Yeni bir işletme tesisinde, yeterli miktarda
organik olarak yetiştirilmiş hayvan bulunmadığında, sürünün yenilenmesine veya
yeniden oluşturulmasına, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından izin
verilmesi durumunda, konvansiyonel tarım metoduyla üretilmiş hayvanlar
aşağıdaki koşullara bağlı olarak organik çiftliklere getirilebilirler.
1) Besiye alınacak danalar dört aylıktan büyük olamaz.
2) Besiye alınacak kuzu ve oğlaklar dört haftadan
büyük olamaz.
3) Damızlıkta kullanılacak hayvanlar 14 aylıktan büyük
olamaz.
4) Yumurta üretimi için piliçler 18 haftadan büyük
olamaz.
5) Etlik piliçler geldikleri çiftlikten
ayrıldıklarında üç günlükten büyük olamaz.
6) Danalar, sütten kesildikleri andan itibaren bu
Yönetmelik kurallarına uygun olarak yetiştirilmiş olmalı ve her durumda altı
aydan büyük olamaz.
7) Damızlık vasıflarını yitirmiş ve sütten kesilmiş
küçükbaşlar, sütten kesildikleri andan itibaren bu Yönetmelik kurallarına uygun
olarak yetiştirilmiş olmalı ve her durumda 45 günlükten büyük olamaz.
8) Domuz yavruları sütten kesildikleri andan itibaren
bu Yönetmelik kurallarına uygun olarak yetiştirilmiş olmalı ve 25 kg’dan büyük
olamaz.
9) Büyükbaş sayısının azami %10’unu ve yetişkin domuz,
koyun ve keçi sayısının azami %20’sinden fazla olmaması kaydıyla, doğal büyümenin
desteklenmesi ve sürülerin yenilenmesi amacıyla her yıl organik üretim yapmayan
çiftliklerden dişi hayvan getirilebilir. Bu yüzdeler, işletmede önemli ölçüde
büyütme yapılırsa, herhangi bir tür değişikliğine gidilirse, yeni hayvancılık
ihtisas alanının geliştirilmesi durumunda kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşunun onayı ve Komitenin mutabakatı ile %40’a kadar arttırılabilir.
10) Yukarıda belirtilen yüzdeler on adetten az
büyükbaş hayvan veya beş adetten az küçükbaş ve domuz bulunan üretim birimlerinde
uygulanmayacaktır. Bu birimlerde yukarıda belirtilen yenileme işlemleri yılda
azami bir hayvan ile sınırlı olacaktır.
11) Hayvanların organik olmayan hayvansal üretim yapan
çiftliklerden sağlanması durumunda hayvan sağlığı kurallarına dikkat edilir. Özel
koşullar ve karantina dönemine bağlı olarak kontrol testleri yapılır.
l) Organik hayvan ve hayvansal ürünlerde geçiş süreci
aşağıda belirtilmiştir.
1) Et üretimine yönelik büyükbaşlarda 12 ay ve her
durumda yaşam süresinin dörtte üçü kadar olmalıdır.
2) Küçükbaş ve domuzda altı aydır.
3) Süt üretimine yönelik hayvanlarda altı aydır.
4) Et üretimine yönelik kanatlılarda, üç gün/yaşından
önce getirilmeleri kaydıyla 10 hafta, yumurta üretimine yönelik kanatlılarda
altı haftadır.
5) Kasaplık danalarda altı ay, küçük geviş
getirenlerde iki aydır. Kasaplık hayvanlar, satış veya kesim zamanına kadar
organik üretim biriminde yetiştirilmiş olmalıdırlar.
m) Doğal büyüme ve hayvanların yenilenmesi için her
yıl yetişkin büyük baş hayvanların minimum %10’u ile küçükbaş hayvanların
%20’si sürü yenileme payı olarak ayrılır.
n) Organik hayvan yetiştiriciliği ve hayvansal üretim
yapan işletmeler, hayvanların giriş ve çıkışı ile tüm tedavi uygulamalarıyla
ilgili güncel, detaylı ve muntazam kayıtlar tutar. Hayvanlara kimlik verilir.
Organik Hayvansal Üretimde Yem Temini ve Hayvan
Besleme
Madde 18 —
Organik hayvansal üretimde yem temini ve hayvan besleme kuralları aşağıda
belirtilmiştir.
a) Organik hayvan yetiştiriciliği yapan işletme
serbest otlak alanına sahip olmalı, çiftlik hayvanları çayır-mera alanları
üzerinde beslenmelidir. İşletmenin toplam hayvan sayısı hektar başına iki
büyükbaş hayvan birimini ve bu Yönetmeliğin 5 nolu ekinde belirtilen sayıları
geçemez. Mera ve otlaklarda besleme yapılacaksa, alanın önceden kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşu tarafından organik tarım kurallarına uygun olup
olmadığının tespiti yapılır. Mera ve otlakların organik tarım kurallarına uygun
olması gereklidir. Mera ve otlaklarda kimyasal gübreleme ve mücadele yapılmamış
olmalıdır. Burada açıklanmayan hususlarda 28/2/1998 tarihli ve 23272 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 4342 sayılı Mera Kanununun hükümleri uygulanır.
b) Yem kullanımındaki amaç, üretimin azami düzeye
çıkarılmasından çok, hayvanların muhtelif gelişim evrelerindeki beslenme
ihtiyaçları karşılanırken kaliteli üretimin sağlanmasıdır. Besicilikte et
üretiminin azamiye çıkarılması amaçlandığından bu madde uygulanmaz. Hayvanların
zorlama ile beslenmesi yasaktır.
c) Hayvanlar organik olarak üretilmiş yem maddeleri
ile beslenmelidir. Yaygın hastalık nedeniyle üretimde ciddi bir düşüş
bekleniyorsa, Komitece açıklanan bulaşma dönemi boyunca, kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunun denetiminde, toplam yemin % 40’ını geçmemek üzere
konvansiyonel yem verilebilir.
d) Hayvanlar, tercihen yetiştirildikleri işletmeden
sağlanan yemlerle, buna imkan olmaması halinde bu Yönetmelik kurallarına uygun
hareket eden diğer birimlerden veya işletmelerden sağlanan bu Yönetmeliğin 7
nolu ekinde verilen yemlerle beslenirler.
e) Ortalama olarak rasyon formüllerinin % 30’una
kadarı geçiş sürecindeki maddeleri içerebilir. Geçiş sürecindeki yem maddeleri
aynı işletmeden geliyorsa bu oran % 60’a arttırılabilir.
f) Genç memelilerin beslenmesi ana sütüne
dayanmalıdır. Tüm memeliler türlere bağlı olarak asgari bir süre için ana sütü
ile beslenmelidir. Bu süre; büyükbaş türleri için üç ay, küçükbaş için 45 gün
ve domuzlar için 40 gündür.
g) Günlük rasyonda en az % 60’ı kaba yem, taze, kuru
ot veya silaj içerir. Ancak, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, süt verme
döneminin ilk evrelerinde süt üretimine yönelik hayvanlarda azami üç aylık bir
süre için % 50 oranına kadar bir indirime izin verebilir.
h) Çiftçinin yemlerini yalnızca organik üretimden
sağlayamaması durumunda konvansiyonel yem maddelerinin sınırlı oranda
kullanılmasına izin verilir. Her yıl için izin verilen konvansiyonel yem
maddeleri azami kullanım oranı ot obur hayvanlarda % 10 ve diğer türlerde %
20’dir. Bu rakamlar tarımsal kaynaklı yem maddelerinin kuru madde oranı yüzdesi
olarak yıllık bazda hesaplanır. Göç dönemleri hariç olmak üzere günlük rasyonda
izin verilen konvansiyonel yem maddeleri oranı % 25 olup, kuru madde yüzdesi
olarak hesaplanır.
ı) İstisnai hava koşulları nedeniyle yem üretiminde
kayıp olması halinde, afet bölgesinde ve kısa bir süre için kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunun belirleyeceği oranda konvansiyonel yem maddelerinin
kullanımına izin verilebilir.
j) Kanatlılarda besi aşamasında kullanılan yem formülü
asgari %65 tahıl içermelidir.
k) Domuz ve kanatlı rasyonlarına kaba yem, taze veya
kuru ot veya silaj eklenmelidir.
l) Yalnızca bu Yönetmeliğin 7 nolu ekindeki ürünler
silaj yapımında, katkı ve işleme maddesi olarak kullanılabilirler.
m) Bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinin (A) bölümünde yer
alan tarımsal kaynaklı bitkisel yem maddeleri kimyasal solvent kullanılmadan
üretilmiş veya hazırlanmışsa hayvan beslenmesinde kullanılabilir.
n) Hayvan kaynaklı yem maddeleri, yalnızca bu
Yönetmeliğin 7 nolu ekinin (B) bölümünde yer alıyorsa kullanılabilir.
o) Bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinin (C) bölümünde ve eser
maddeler, vitaminler, provitaminler ve benzer etkisi olan kimyasal açıdan tam
tanımlı maddeler mineral kaynaklı yem maddeleri; bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinin
(D) bölümünde yer alıyorsa kullanılabilir.
p) Enzimler, mikroorganizmalar, birleştiriciler,
katılaşmayı önleyici müstahzarlar ve katılaştırıcılar, yem işlemeye mahsus
yardımcı elementler, bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinin (D) bölümünde yer alıyorsa
kullanılabilir.
r) Antibiyotikler, koksidiyostatikler, ilaç maddeleri,
büyütücüler veya büyümeyi veya üretimi geliştiren diğer maddeler hayvan
beslenmesinde kullanılmaz.
s) Yem maddeleri, bileşik yem maddesi katkı maddeleri,
yem işlemeye mahsus yardımcı müstahzarlar ve hayvan beslenmesinde kullanılan
ürünler genetik değişimden geçirilmiş organizmalar veya bunlardan elde edilen
ürünlerden elde edilmiş olmamalıdır.
Hayvan Sağlığı ve Veteriner Müdahalesi
Madde 19 —
Organik hayvansal üretimde hayvan sağlığı ve Veteriner Hekim müdahalesi
kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik hayvan yetiştiriciliğinde, hayvanların
genetik yapısı değiştirilemez ve genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar ve
bunlardan üretilmiş ürünler organik tarım metoduna uygun olmadığından, organik
hayvansal üretimde girdi olarak kullanılamaz. Gen teknolojisi metotları ile
hayvan ıslahına izin verilmez. Antibiyotikler, koksidiyostatikler ve diğer
büyümeye yardımcı suni yardımcı müstahzarlar ve erken doğum için östrusun
hazırlanması veya zamanlanması gibi üremeyi kontrol edici veya başka amaçlar
için hormonların veya benzer maddelerin kullanılması yasaktır. Yine de tedavi
edici uygulama olarak hormonlar hayvan üzerinde uygulanabilir.
b) Kuyruk kesme, koyunların kuyruklarına elastik bant
yapıştırma, diş kesme, gaga kesme, kanatları yolma gibi yöntemler uygulanmaz.
Ancak, iğdiş etme ve boynuz köreltme hayvana zarar vermemek şartı ve kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşunun onayı ile uygulanır. Bu uygulamalar en
deneyimli personel tarafından yapılmalı ve hayvana acı çektirilmemesine çok
dikkat edilmelidir.
c) Hastalıklara karşı direncin güçlenmesi ve
enfeksiyonların önlenmesi bakımından her türün gereksinmelerine uygun gerekli
tedbirler alınmalıdır.
d) Hayvanların doğal bağışıklıklarının kazanılması
için merada otlatma yapılmalı ve yüksek kalite yemler kullanılmalıdır.
e) Tüm önleyici tedbirlere rağmen bir hayvanın
hastalanması veya yaralanması durumunda, gerekiyorsa uygun bir barınakta izole
edilerek, derhal tedavi edilmelidir.
f) Organik tarımda veteriner ilaç uygulamaları
aşağıdaki prensiplere uygun olmalıdır.
1) Tedaviye alınan hayvan türü üzerinde tedavi edici
etkisinin bulunması ve tedavi koşullarına uygun olması kaydıyla kimyasal
bileşimli ilaç uygulamaları yerine, bitki alıntıları ve bitki özleri gibi
bitkisel ilaçlar, bitki, hayvan veya mineral kaynaklı maddeler, eser maddeler
ve ürünleri ve homeopat tedavi yöntemi kullanılmalıdır.
2) Yukarıda bahsedilen maddelerin kullanımının
hastalıkla veya yaralanmayla mücadelede yetersiz kalması veya yetersiz
kalmasının muhtemel olduğu ve hayvanın acı çekmemesi için tedavinin gerekli olduğu
durumlarda veteriner sorumluluğunda kimyasal bileşimli ilaçlar veya
antibiyotikler kullanılabilir.
3) Önleyici veya koruyucu olarak kimyasal bileşimli
veteriner ilaçları veya antibiyotiklerin kullanılması yalnızca kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunun onayı ile kullanılabilir.
4) Üretim biriminin bulunduğu belirli bir alanda bir
hastalığın ortaya çıkması halinde, bağışıklık sağlayan veteriner ilaçları
kullanılabilir.
5) Veteriner ilaçları kullanılacağı zaman konulan
teşhis, pozolojisi, müdahale yöntemi, tedavi süresi ve ilacın yasal kesilme
süresi ile birlikte kullanılan ürün tipi açıkça kayıt edilmelidir.
6) Hayvanlar veya hayvan ürünleri organik ürün olarak
pazarlanmadan önce bu durum kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna
bildirilmelidir. Tedavi edilen hayvanlar, büyükbaşlarda tek tek, kanatlılarda
ve küçükbaşlarda tek tek veya gruplandırılmış olarak açıkça belirlenmelidir.
7) Bir hayvana normal koşullarda verilen veteriner
ilaçlarının son uygulandığı tarih ile bu hayvanlardan organik ürün elde edilme
tarihi arasındaki süre ilacın tanımlanmış kesilme süresinin iki katı olacak
veya kesilme süresi belirtilmemiş hallerde 48 saat olacaktır.
8) Aşı uygulamaları, parazit tedavisi, bir hayvana
veya hayvan grubuna bir yıl içerisinde ikiden fazla veya azami üç kez kimyasal
bileşimli veteriner ilaçlarının veya antibiyotiklerin uygulanması halinde, söz
konusu hayvanlar veya bu hayvanlardan elde edilen ürünler bu Yönetmeliğe uygun
olarak üretilmiş ürün sıfatıyla satılamazlar ve kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun
izni ve Komitenin mutabakatı şartıyla yeniden geçiş sürecine alınırlar.
9) Kasaplık hayvanlar kesimden önceki 2 ay, süt
ürünleri 7 gün ve yumurta 5 gün içerisinde sentetik ilaç verilmiş ise organik
ürün olarak satılamaz.
10) Kanatlılarda yumurtlamayı ve yumurta sarısını
artırıcı yada kalite düzenleyici sentetik maddeler ile doğal olmayan yöntemler
kullanılamaz.
Hayvan Bakımı ve Barınaklar
Madde 20 —
Organik hayvansal üretimde hayvan bakımı ve barınak kuralları aşağıda
belirtilmiştir.
a) Hayvan barınakları, sıhhi bir yapı malzemesinden
inşa edilmeli, barınaklarının koşulları hayvanların biyolojik ve ırk
ihtiyaçlarını karşılamalıdır. Hayvanlar yem ve suya kolayca erişebilmelidirler.
Binaların yalıtımı, ısınması ve havalandırılması hava akımını, toz seviyesini,
ısıyı, nispi nemi ve gaz konsantrasyonunu hayvanlara zarar vermeyecek sınırlar
içerisinde tutacak şekilde olmalıdır. Binalara çok iyi bir şekilde doğal hava
ve ışık girmelidir.
b) Hayvanların bağlı olarak tutulması yasaktır. Ancak,
bağlama işleminin emniyet veya hayvanın rahatlığı açısından gerekli olduğuna ve
bağlama işleminin sınırlı bir süre için yapılacağına dair bir gerekçe ortaya
çıkarsa, yalnızca büyükbaş hayvanlar, iyi aydınlatılmış ve havalandırılmış
sıhhi barınaklarda, düzenli dışarı çıkarılarak dolaştırılmaları, kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından izin verilmesi kaydıyla
bağlanabilirler.
c) Küçük işletmelerde, büyükbaş hayvanlar haftada en
az iki kez meraya, açık hava barınaklarına veya gezinti alanlarına
çıkarılmaları, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından izin verilmesi
kaydıyla bağlanabilirler.
d) Hayvanların gruplar halinde yetiştirilmeleri
durumunda grubun büyüklüğü, hayvan türünün gelişim evrelerine ve davranış
biçimlerine bağlı olarak, bir uzman görüşü ışığında kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşunca belirlenir. Hayvanları anemiye yol açacak koşullarda
tutmak veya diyet uygulamak yasaktır.
e) Gerekli ise, doğal otlaklar, açık hava gezinti
alanları veya açık alanlar yerel hava koşullarına ve ilgili türe bağlı olarak
yağmura, rüzgara, güneşe ve aşırı sıcaklığa karşı yeterli korunma sağlamalıdır.
f) Uygun iklim koşullarının hayvanların açık havada
yaşamalarına imkan verdiği alanlarda hayvan barınaklarının yapılması zorunlu
değildir.
g) Binalardaki hayvan yoğunluğu hayvanların türlerine,
soyuna ve yaşına bağlı olarak rahat ve iyi durumda olmalarını sağlayacak
şekilde olmalıdır. Özellikle hayvan grubunun büyüklüğü ve cinsiyetlere bağlı
olarak hayvanların davranışları göz önüne alınacaktır. Optimum yoğunluk hayvanlara
rahatça ve doğal olarak durabilecekleri, kolayca yatabilecekleri,
dönebilecekleri, kendilerini temizleyebilecekleri, tüm doğal pozisyonları
alabilecekleri ve gerinme ve kanat çırpma gibi tüm doğal hareketleri
yapabilecekleri yeterli büyüklükte yer sağlayacak şekilde olmalıdır.
h) Kapalı barınakların ve açık gezinti alanlarının
asgari alanları ve farklı hayvan türleri ve kategorileri için diğer barınak
özellikleri bu Yönetmeliğin 6 nolu ekinde verilmiştir.
ı) Meralarda, diğer otlaklarda, fundalıklarda, sulak
alanlarda, çalılıklarda ve diğer doğal veya yarı doğal habitatlarda bulunacak
açık hava hayvan yoğunluğu toprağın yumuşamasının ve aşırı otlatmanın
engellenmesi bakımından yeterince az olmalıdır.
j) Barınaklar, ağıllar, teçhizat ve kaplar enfeksiyon
bulaşmasının önlenmesi ve hastalık taşıyıcı organizmaların oluşmaması için
doğru biçimde temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Hayvan binalarının ve
tesislerinin temizlenmesi ve dezenfeksiyonu için yalnızca bu Yönetmeliğin 9
nolu ekinde verilenler kullanılabilir. Dışkı, idrar ve yenmemiş veya dökülmüş
yemler kokunun önlenmesi ve böcek ve kemirgen hayvanların cezbedilmemesi için
gerekli sıklıklarda kaldırılmalıdır. Hayvanların tutulduğu binalardan ve diğer
tesislerden böceklerden ve diğer zararlılardan arındırılması için, yalnızca bu
Yönetmeliğin 9 nolu ekinde verilenler kullanılabilir.
k) Bütün memeli hayvanlar, kısmen kapalı olabilecek
meralara veya açık hava gezinti alanlarına veya açık alanlara erişebilmeli ve
hayvanın fiziki koşullarının, iklim koşullarının ve zemin şartlarının imkan
verdiği hallerde bu alanları kullanabilmelidir.
l) Ot obur hayvanların otlama dönemlerinde meralara
erişebilmeleri halinde ve kış barınaklarının hayvanlara hareket serbestisi
vermesi durumunda, kış aylarında hayvanlara açık gezinti alanları ve açık
alanlar sağlanması zorunluluğu kaldırılabilir. Bu konudaki kurallar aşağıdaki
gibidir.
1) Bir yıldan yaşlı boğalar, meralara, açık gezinti
alanlarına ve açık alanlara erişebilmelidirler.
2) Besiye yönelik büyükbaşlar, domuzlar ve
küçükbaşlar, yaşam sürelerinin beşte birini geçmemesi kaydıyla ve her durumda
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun belirleyeceği süre kadar kapalı
alanlarda kalabilirler.
m) Hayvan barınaklarının zemini düzgün ama kaygan
olmamalıdır. Toplam zemin alanının asgari yarısı, parçalı veya ızgaralı
olmayıp, sert ve düz olmalıdır.
n) Barınaklarda parçalı olmayan düz satıhlı rahat,
temiz ve kuru uzanma/dinlenme alanı bulunmalıdır. Dinlenme alanında ottan
oluşturulan bol miktarda kuru yatma yeri bulunmalıdır. Altlık sap-saman veya
diğer uygun doğal maddeden oluşmalıdır. Altlık olarak kullanılan materyal,
organik tarımda gübre olarak kullanılmasına izin verilen her türlü mineral ürün
ile iyileştirilebilir ve güçlendirilebilir. Bir haftalık olduktan sonra buzağıların
tek kişilik yerlerde barındırılması yasaktır.
o) Kanatlılar doğal otlaklarda yetiştirilmelidir ve
kafeslerde tutulamazlar. Hayvanın rahatlığı veya hijyen şartları nedeniyle su
kanatlıları iklim şartlarının elverdiği zamanlarda akarsulara, gölet veya
göllere erişebilmelidirler.
p) Tüm kanatlı binaları aşağıdaki asgari şartları
karşılamalıdır.
1) Zeminin asgari üçte biri parçalı veya ızgaralı
yapıda değil düz satıh olmalı ve sap-saman, talaş, kum veya kısa çim gibi
maddelerle kaplı olmalıdır.
2) Yumurta tavukları binalarında tavuklara ayrılan
zeminin büyük bir kısmı dışkı toplanmasına elverişli olmalıdır.
3) Kanatlı grubunun ve kanatlının büyüklüğü ile
orantılı büyüklükte tünek bulunmalıdır. Bu konudaki standartlar bu Yönetmeliğin
6 nolu ekinin (B) bölümünde verilmiştir.
4) Kanatlının büyüklüğüne göre giriş/çıkış delikleri
olmalı ve bu delikler kanatlı barınağının her 100 m2 si için asgari toplam 4 m
uzunlukta olmalıdır.
5) Her kanatlı barınağı aşağıdakilerden fazla hayvan
barındırmamalıdır.
4800 adet etlik piliç
3000 adet yumurta tavuğu
5200 adet afrika tavuğu
4000 adet dişi muscovy veya Pekin ördeği
3200 adet erkek muscovy veya Pekin ördeği veya diğer
ördekler
2500 adet et horozu, kaz veya hindi
6) Her hangi bir üretim biriminde bulunan et üretimine
yönelik kanatlı barınaklarının toplam kullanılabilir alanı 1600 m2yi
aşmamalıdır.
7) Yumurta tavuklarında doğal ışığa ilaveten günde
azami 16 saat ışık sağlanacak şekilde suni ışıklandırma kullanılabilir ancak
suni ışıklandırma olmadan asgari sekiz saat dinlenme süresi uygulanacaktır.
8) Kanatlılar iklim koşullarının elverdiği durumlarda
açık hava barınaklarına alınmalı ve mümkün olan hallerde bu durum yaşamlarının
asgari üçte birinde uygulanmalıdır. Bu açık hava barınakları çoğunlukla bitki
örtüsü ile kaplanmalı, koruyucu tesisler bulunmalı ve hayvanların yeterli
sayıda su ve yem yalaklarına erişmelerine imkan vermelidir.
9) Yetiştirilen her kanatlı gurubu arasındaki sürede
binalar sağlık nedenleriyle hayvanlardan boşaltılmalıdır. Bu süre içerisinde
binalar ve tesisat temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Ayrıca, her kanatlı
grubunun yetiştirilmesi tamamlandığında açık hava barınakları sağlık nedeniyle
boş bırakılarak bitki örtüsünün yeniden gelişmesine imkan verilmelidir. Kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşu, barınakların boş bırakılması gereken dönemleri
belirleyecekler ve kararlarını Komiteye bildireceklerdir. Bu gereklilik
barınaklarda tutulmayan ve gün boyunca serbestçe gezinen küçük miktarlardaki
kanatlılara uygulanmayacaktır.
Nakliye ve Kesim
Madde 21 —
Organik hayvan nakliyesi ve kesim kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Hayvanların nakilleri stressiz ve kısa zamanda
gerçekleştirilecek şekilde yapılır.
b) Yükleme ve boşaltma işlemleri dikkatlice ve
hayvanları zorlamak amacıyla her hangi bir elektriksel aygıt kullanılmadan
gerçekleştirilmelidir. Nakliye öncesi ve esnasında her hangi bir yatıştırıcı
ilaç kullanılması yasaktır.
c) Kasaplık hayvanlara kesim esnasında stres
yaratmayacak şekilde davranılır, uygun kesim yöntemleri uygulanır. Mümkün olan
durumlarda ayrı kesimhaneler kullanılır. Mümkün olmayan durumlarda ise
konvansiyonel olarak beslenmiş hayvanların kesiminden sonra, kesimhane bu
Yönetmeliğin 9 nolu ekinde verilenler ile temizlendikten sonra, organik
hayvanların kesimi yapılır. Konvansiyonel hayvanlarla organik hayvanların kesim
işlemi aynı kesimhanede, aynı anda yapılamaz.
d) Kanatlılarda asgari kesim yaşları aşağıda
belirtilmiştir.
|
|
Tavuklar |
81 günlük |
|
|
Et horozları |
150 günlük |
|
|
Pekin ördeği |
49 günlük |
|
|
Dişi muscovy ördeği |
70 günlük |
|
|
Erkek muscovy ördeği |
84 günlük |
|
|
Yaban ördeği |
92 günlük |
|
|
Afrika tavuğu |
94 günlük |
|
|
Hindi ve kaz |
140 günlük |
Hayvan Gübresi
Madde 22 —
Organik hayvan gübresi kullanma, bulundurma ve koruma kuralları aşağıda
belirtilmiştir.
a) İşletmede kullanılan toplam gübre miktarı,
kullanılan tarım alanında yılda hektar başına 170 Kg Nitrojeni (Azotu) aşamaz.
Hayvan türlerine göre bu miktarlar bu Yönetmeliğin 5 nolu ekinde verilmiştir.
b) Organik üretim yapan işletmeler organik üretim
fazlası gübrelerini dağıtmak amacıyla bu Yönetmelik hükümlerine uyan diğer
işletmelerle işbirliğine gidebilirler. Kullanılan tarım alanında gübreden yılda
hektar başına azami 170 Kg azot sınırı böyle bir işbirliği içine giren tüm
organik üretim yapan birimler bazında hesaplanacaktır.
c) Hayvan gübresi depolama tesislerinin kapasitesi
doğrudan tahliye veya yüzeysel akıntı ve toprağa karışma yoluyla su
kirlenmesini önleyecek şekilde olmalıdır.
d) Sağlıklı bir gübre yönetiminin sağlanması için
hayvan gübresi depolama tesislerinin kapasitesi, üretim biriminin nitrata
hassas bölgede bulunması hallerinde, araziye gübre uygulamasının uygun olmadığı
veya gübre uygulamasının yasak olduğu en uzun dönem göz önüne alınarak
belirlenen depolama kapasitesinden fazla olmalıdır.
e) Hayvan gübresi, bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinde
verilen ürünler, orman ağaçları yaprakları, saman, bu Yönetmeliğin 1 nolu eki
(A) bölümünde verilen diğer maddelerle karıştırılarak, en fazla 1/4 oranında su
ile malç haline getirilip, üstü toprakla kaplanmak suretiyle, kompost haline getirilerek,
bitkisel üretimde gübreleme zamanına kadar bekletilebilir.
Organik Arı Yetiştiriciliği
Madde 23 —
Organik arı yetiştiriciliği kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik arı yetiştiriciliği yapılacak alan, asgari
uçuş çapı 3 Km. olmak koşuluyla, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunca 1
yıl önceden kontrol altına alınır. Tarımsal üretim yapılmayan alanlarda geçiş
süreci uygulanmaz. Bu Yönetmelikte hükme bağlanmamış konularda 23/9/1994
tarihli ve MKD-B-1-01/94-66 sayılı Makam Olur’u ile yürürlüğe giren Arıcılık
Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
b) Arıcılık, arıların polenizasyon faaliyetleri
yoluyla çevrenin, tarım ve orman ürünlerinin korunmasına katkıda bulunan önemli
bir faaliyettir. Arıcılık ürünlerinin organik üretim olarak nitelendirilmesi
kovanların özellikleri ve çevre kalitesi ile yakından ilişkilidir. Bu
nitelendirme aynı zamanda arıcılık ürünlerinin elde edilmesi, işlenmesi ve
depolanması koşullarına da bağlıdır. Bu nedenle; arıcılık yapılan alan, kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından, uzmanlara etüt ettirilerek denetim
altına alınmalıdır.
c) Bir müteşebbisin, aynı bölgede birçok arıcılık
birimini işletmesi durumunda bütün birimlerin bu Yönetmelik gereklerine uygun
olması gerekmektedir.
d) Arıcılık ürünleri yalnızca bu Yönetmelik
hükümlerinin asgari bir yıl uygulanması kaydıyla organik ürün olarak
satılabilir.
e) Tür seçiminde, arıların yerel koşullara adapte
olabilme kapasitesi, dayanıklıkları ve hastalıklara karşı dirençlilikleri göz
önüne alınmalıdır. Apis mellifera türleri ve ekotipleri tercih edilmelidir.
f) Kovanlar kolonilerin bölünmesi veya bu Yönetmelik
hükümlerine uygun işletmelerden oğul veya kovan alınarak oluşturulmalıdır.
g) Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşundan önceden
izin alınması kaydıyla bu Yönetmelik kurallarına uygun olmayan mevcut üretim
birimlerindeki kovanlar, organik arıcılıkta kullanılabilir.
h) Bir yıllık geçiş süreci içerisinde, arı oğulları,
bu Yönetmelik hükümlerine göre üretim yapmayan arıcılardan sağlanabilir.
ı) Sağlık veya felaket nedenleriyle yüksek hayvan
ölümlerinin olması durumunda ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun kovanların
mevcut olmaması halinde, geçiş sürecine tabi olmaları kaydıyla, kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşu tarafından kovanların yeniden oluşturulmasına izin
verilebilir.
j) Kovanların yenilenmesi amacıyla, bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olmayan, yılda %10 oranında kraliçe arı ve arı beyi, organik
üretim yapan birimlerden alınan peteklere veya petek temellerine
yerleştirilmeleri kaydıyla, organik üretim yapılan birimlere alınabilir. Bu
durumda geçiş süreci uygulanmaz.
k) Kovanların yerleşimi aşağıdaki hususlara uygun
olmalıdır.
1) Arılar için yeterli miktarda doğal nektar, bal özü
ve polen kaynağı bulunmalı ve suya erişim imkanı olmalıdır.
2) Kovan bölgesinin 3 Km çapı içerisinde bulunan
nektar ve polen kaynakları esas olarak organik olarak üretilen ürünlerden
ve/veya doğal bitki örtüsünden oluşmalıdır.
3) Kirlenmeye yol açması muhtemel olan, kent
merkezleri, otoyollar, sanayi bölgeleri, atık merkezleri, atık yakma merkezleri
gibi tarım dışı üretim kaynaklarından, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde
verilen uzaklıkta olmalıdır. Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, bu koşulun
sağlanması için gerekli tedbirleri almalıdır.
l) Üretim sezonu sonunda kışı geçirilebilmesi için
kovanlarda yeterince bol miktarda bal ve polen bırakılmalıdır.
m) Kovanların, kötü iklim koşulları nedeniyle
tehlikeye girmesi durumunda, kolonilerin suni olarak yemlenmesine izin verilir.
Suni yemleme organik biçimde üretilmiş ve aynı organik üretim biriminden
sağlanan bal ile yapılır. Suni yemlemede organik biçimde üretilen bal yerine,
özellikle iklim koşulları balın kristalleşmesini hızlandırıyorsa, organik
biçimde üretilen şeker şurubu veya organik şeker melası kullanılmasına izin
verebilirler. Suni yemleme ile ilgili olarak kovan siciline, ürünün tipi,
tarihi, miktarı ve kullanıldığı kovanlara dair bilgiler yazılmalıdır. Suni
yemleme yalnızca son bal hasadı ile müteakip nektar veya balözü döneminden
önceki 15 gün arasında yapılabilir.
n) Arıcılıkta hastalıkların önlenmesi için; dayanıklı
uygun türler seçilmeli, kraliçe arılar düzenli olarak yenilenmeli, her hangi
bir anomali tespiti için kovanlar sistematik olarak denetlenmeli, kovanlardaki
erkek yavru arılar kontrol edilmeli, düzenli aralıklarla malzeme ve teçhizat
dezenfekte edilmeli, kirlenmiş maddeler veya kaynaklar imha edilmeli, balmumu
düzenli olarak yenilenmeli ve kovanlarda yeterli miktarda polen ve bal
bırakılmalıdır.
o) Koruyucu önlemlere rağmen, koloniler hastalanır
veya zarar görürse, derhal tedaviye alınmalı ve gerekirse koloniler ayrı
kovanlarda izole edilmelidir. Bu Yönetmeliğe uygun arıcılıkta kullanılacak
veteriner ilaçları aşağıdaki prensiplere uygun olmalıdır.
1) İlaçlar Türk İlaç Kodeksine uygun olmalıdır.
2) Tedavi edici etkilerinin öngörülen tedaviye uygun
olması kaydıyla kimyasal bileşimli ilaçlar yerine fitoterapik ve homeopatik
tedavi yöntemleri kullanılmalıdır.
3) Yukarıda bahsedilen ürünlerin kolonilerin imha
edilmesine yol açabilecek şekilde hastalığın veya zararın giderilmesinde
etkisiz kalması veya etkisiz kalmasının muhtemel olması durumunda bir
veterinerin sorumluluğunda, kimyasal bileşimli ilaçlar kullanılabilir. Ancak,
önleyici tedbir olarak kimyasal bileşimli ilaç kullanımı yasaktır.
4) Varroa jacobsoni hastalığının ortaya çıkması
durumunda formik asit, laktik asit, asetik asit ve oksalik asit ve mentol,
timol, okaliptol veya kafur kullanılabilir.
5) Tedavi, kimyasal bileşimli ilaçlar ile yapılırsa,
bu dönem içerisinde tedavi altındaki koloniler izole edilmiş bir kovana alınmalı
ve tüm balmumu bu Yönetmeliğe uygun balmumu ile değiştirilmelidir. Sonradan bu
kolonilere bir yıllık geçiş süreci uygulanmalıdır.
6) Veteriner ilaçlarının uygulandığı zamanlar ürünün
tipi, aktif farmakolojik madde de dahil, konulan teşhis, patolojisi, uygulama
şekli, tedavi süresi ve ilaç kesilme süresi açıkca kaydedilmeli ve ürünler
organik ürün olarak pazarlanmadan önce kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna
bilgi verilmelidir.
p) Arıcılık ürünlerinin hasat yöntemi olarak petekler
içerisindeki arıların yok edilmesi yasaktır.
r) Kraliçe arının kanatlarını kesmek gibi işlemler
yasaktır. Kraliçe arıların değiştirilmesi esnasında eski kraliçe arının
öldürülmesine izin verilir. Yalnızca Varroa jacobsoni hastalığı bulaşan erkek
yavru arıların yok edilmesine izin verilir.
s) Bal çıkarılması işlemlerinde kimyasal sentetik
kovucu müstahzarların kullanılması yasaktır.
t) Kovanların yerleştirildikleri alanlar kovanların
tanımları ile birlikte kaydedilmelidir. Kovanlar esas olarak çevreye ve
arıcılık ürünlerine risk getirmeyen doğal malzemelerden yapılmalıdır.
Kovanlarda yalnızca arı reçinesi, balmumu ve bitki yağları gibi doğal ürünler
kullanılabilir. Yeni çerçeve için balmumu organik üretim yapan birimlerden
sağlanmalıdır. Bu hususa aykırı bir uygulama olarak; organik biçimde üretilen
balmumunun pazarda mevcut olmaması ve tepe kısımlarından alınmış olması
kaydıyla, özellikle yeni tesislerde veya dönüşüm süreci esnasında organik
üretim biriminden alınmayan balmumunun kullanılmasına kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşu tarafından izin verilir.
u) Bal çıkarılmasında içinde yavru bulunan peteklerin
kullanımı yasaktır. Çerçeve, kovan, petek gibi malzemeleri zararlılardan
korumak amacıyla yalnızca bu Yönetmeliğin 9 nolu ekindeki ürünlerin
kullanılmasına izin verilir. Buhar veya doğrudan alev gibi fiziki uygulamalara
da izin verilir.
v) Arıcılıkta kullanılan malzemelerin, binaların,
teçhizatın ve kapların veya ürünlerin temizlenmesinde ve taşınmasında yalnızca
bu Yönetmeliğin 9 nolu ekindeki maddeler kullanılabilir. Arıların taşınması
sırasında hayvanlara stres yaratmaktan kaçınılır.
y) Karantina tedbirleri uygulanan ve uçaklama ilaçlama
yapılan alanlarda arıcılık yapılamaz.
z) Kovanların taşınması, depolanması ve
pazarlanmasında ve organik arı ürünlerinin, üretilmesi, işlenmesi, taşınması,
ambalajlanması, etiketlenmesi, depolama ve pazarlanmasında bu Yönetmeliğin
İkinci Kısım Beşinci Bölümü hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Organik Su
Ürünleri Üretimi
Organik Su Ürünleri Üretimi
Madde 24 —
Su ürünleri üretimi kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Su ürünleri üretimi yapacak üretici müteşebbis,
yetiştiriciliğin gerçekleştirileceği suyu analiz ettirerek, organik tarım
esaslarına ve yetiştiriciliği yapılacak su ürününün türüne göre, suyun
özelliklerinin uygunluğunu, bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna
onaylatır. Uygunluğu saptandıktan sonra; müteşebbis, üretim yapacağı alan ve
uygulayacağı yetiştiricilik projesi ile ilgili gerekli tüm izin ve onayları
Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğünden almak zorundadır. İlgili kurumun verdiği
izinle bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu ile sözleşme yapar.
Müteşebbis, üretim yapacağı işletme veya alan ile ilgili istenen tüm bilgileri
sözleşme yaptığı kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna vermek zorundadır.
İşletme kontrol ve/veya sertifika kuruluşunca geçiş sürecine alınır. Su
ürünleri üretiminde geçiş süreci tür ve çeşide göre kontrol ve/veya
sertifikasyon kuruluşu tarafından belirlenir. Kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu, Komitenin onayını alarak geçiş süresini bu Yönetmeliğin 7 nci
maddesindeki gibi uzatabilir veya kısaltabilir. Kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşu bu Yönetmelik hükümlerine göre Komiteye gerekli bildirimleri yapar.
b) Su ürünleri yetiştiriciliği yapılacak alanda
kimyasal kirlenme olup olmadığı, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunca
tespit edilir. Kirlenme varsa, sorun giderilmeden su ürünleri üretimi
yapılamaz.
c) Su ürünleri üretimi, çevre korumaya uygun olmalı,
atıklar çevreye zarar vermemeli, biyolojik çeşitlilik teşvik edilmeli, tür ve
alt türlerin seçiminde kapasiteler ve yerel koşullara uyum göz önüne alınmalı,
su yapısının korunması için bütün tedbirler alınmalıdır.
d) Denizlerde ve iç sulardaki yetiştiricilik
tesislerinde, insan gıdası, stok takviyesi, süs, hijyen malzemesi, kozmetik,
sportif ve bilimsel amaçlarla yapılan üretim faaliyetlerinin tümü kontrol
ve/veya sertifikasyon kuruluşunun denetiminde gerçekleştirilir.
e) Su ürünlerinin anaçlarından yumurta almak ve
yumurtadan çıkan larvaları 1-5 gram ağırlığa kadar büyütmek için kurulan
kuluçkahaneler 4/4/1971 tarihli ve 13799 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1380
sayılı Su Ürünleri Kanunu ve 10/3/1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Su Ürünleri Yönetmeliği hükümlerine uygun olmalıdır.
f) Su canlıları organik tarım kurallarına uygun olarak
üretilmeli, beslemede organik madde ve yem kullanılmalıdır. Yem stoğunu
sağlamada zorluk çekildiği durumlarda, sınırlı miktarda organik olmayan saf
veya karma yem kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunca geçici tahsis edilmiş
izne bağlı olarak kullanılabilir. Su ürünlerinin beslenme gereksinimlerini
temin etmek için, bazı besin ilaveleri kullanılması gerektiğinde, vitamin ve
mineraller kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunca verilecek izne göre
kullanılabilir.
g) Bu üretimde, doğal olarak hastalığa dayanıklı tür
ve alt türlerin seçimine dikkat edilmelidir.
h) Organik su ürünleri yetiştiriciliğinde, hayvanların
genetik yapısı değiştirilemez ve genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar ve
bunlardan üretilmiş ürünler organik tarım metoduna uygun olmadığından, girdi
olarak kullanılamaz. Gen teknolojisi metotları ile ıslaha izin verilmez.
ı) Bazı üretim tiplerinin tabiatında olan hususi
müdahaleler dışında uygulanan büyümeyi arttırıcı ve üreme devrelerini
değiştiren bazı maddelerin kullanımı organik tarım ilkelerine uymadığı ve su
canlılarının dengesini, sağlığını ve davranışlarını etkilediğinden uygulanamaz.
Canlıya zarar vermemek koşuluyla markalama yapılabilir. Ayrıca, canlının
sağlığını, dengesini ve davranışlarını etkilememek koşuluyla fotoperiyot
uygulaması ile sıcaklık azaltması veya artırılması şeklindeki uygulamalar
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun izniyle gerçekleştirilir. İlaçlı
tedavilerde Türk İlaç Kodeksi toksikoloji listesi dikkate alınır ve tedavi
balık hastalıkları uzmanınca yapılır.
j) Organik su ürünleri yetiştiriciliği yapan tüm
işletmeler canlı-ölü miktarları, yemleme, su özellikleri ve tedavi uygulamaları
ile ilgili güncel, detaylı ve muntazam kayıtları tutar.
k) Kuluçkahane ve yetiştiricilik üniteleri için
gerekli hijyenik tedbirler alınır.
l) Kuluçkahane ve yetiştiricilik üniteleri ilk kez
oluşturulurken, organik olarak beslenmiş canlılar yeterli miktarda temin
edilemezse geleneksel olarak üretilmiş canlılar kontrol ve/veya sertifikasyon
kuruluşunun izniyle getirilebilir.
m) Balık yemlerinin bulunduğu alan organik tarım
kurallarına uygun olmalıdır.
n) Yemler, gelişimin çeşitli evrelerindeki canlıların
beslenme gereksinimlerini karşılarken doğal lezzeti bozmamalıdır. Hayvansal
orijinli kan unu, kemik unu gibi sentetik kimyasal muamele görmüş yemler
kullanılamaz. Üreticinin yem maddelerinin tamamını organik tarımdan
sağlayamaması halinde, konvansiyenel yemin, oran % 20’yi geçmemek üzere ve
belirli sürede kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşları tarafından kullanımına
izin verilebilir. Balık etine renk verici sentetik maddeler ile doğal olmayan
yöntemler kullanılamaz.
o) Yem katkı maddeleri bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinde
verilenlerdir. Yem ve diğer besin maddeleri genetik yapısı değiştirilerek elde
edilmiş yada kısmi olarak bunlardan türetilmiş ürünleri, katkıları ve
tamamlayıcı maddeleri içeremez.
p) Siloda muhafaza edilen yemlerde organik olarak
üretilmiş, bu Yönetmeliğin 7 nolu ekinde belirtilmiş olan koruyucu ve katkılar
kullanılabilir.
r) Üretimi ve büyümeyi teşvik edici sentetik
maddelerin kullanımı yasaktır. Ancak; yetiştiriciliği yapılan aynı canlı
türünden alınmak koşuluyla, sazan yetiştiriciliğinde hipofiz enjeksiyonu
kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşunun izni ile yapılabilir.
s) Balıkların yakalanması, boylanması ve kesimi
esnasında aşırı stres oluşturmayacak yöntemler uygulanmalıdır. Burada
açıklanmayan konularda, 4/4/1971 tarihli ve 13799 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve 10/3/1995 tarihli ve 22223 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Yönetmeliğinin ilgili hükümleri
uygulanır.
t) Yetiştiricilik ünitesinde mevcut anaçların %
20-30’u her yıl yenilenmelidir. Bu Yönetmelikte hükme bağlanmamış konularda su
ürünlerinin organik tarım metoduyla üretilmesinde, 4/4/1971 tarihli ve 13799
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve 10/3/1995
tarih ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Yönetmeliğinin
genel hükümleri uygulanır.
u) Ürün satımından önceki 3 ay kadar süre içinde ilaç
verilmiş ise, her türlü balık eti ve yumurtası ile su canlısı veya bunlardan
elde edilen ürünler organik ürün olarak satılamaz.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Organik
Ürünlerin İşlenmesi, Ambalajlanması,
Etiketlenmesi,
Depolanması, Taşınması, Pazarlanması
Organik Ürünlerin İşlenmesi
Madde 25 —
Organik ürünlerin işlenmesi kuralları aşağıda belirtilmiştir.
a) Organik ürün konvansiyonel ürünle aynı mekanda,
aynı anda işlenemez. Organik ürün ayıklama, kurutma, soldurma, ezme,
karıştırma, kompost veya posa haline getirme, sulandırma, katılaştırma,
konserve haline getirme, şekillendirme, mayalandırma ve benzeri ünitelerde,
aynı anda konvansiyonel ürün işlenemez.
b) Organik ürünün işlenmesi esnasında, sentetik ve
kimyasal katkı maddeleri kullanılamaz.
c) Organik ürünün işlenmesi esnasında, ışınlama
yöntemi kullanılamaz.
d) Organik ürünün işlenmesi esnasında, ürünün organik
niteliğini koruyacak hijyenik tedbirler alınır.