Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü Taşınmaz Mal İktisabı, Satışı, Kiraya Verilmesi, Devri, İntikali, Trampa ve İrtifak Hakkı Tesisine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

25.06.2002 Salı
Sayı: 24796 (Asıl)

Devlet Bakanlığından:

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam
Madde 1- Bu Yönetmelik, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından taşınmaz
malların bedelli ya da bedelsiz iktisap şekillerini ve mülkiyetindeki taşınmaz
malların, satış, devir, ilgililerine intikal, trampa, kira ve irtifak hakkı
tesisine ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak
Madde 2- Bu Yönetmelik, 1164 sayılı Arsa Ofisi Kanunu'na dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen;
Kurul: Konut Yüksek Kurulunu,
Koordinasyon Kurulu: Konut Koordinasyon Kurulunu,
Bakanlık: Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığı,
Müsteşarlık: Konut Müsteşarlığını,
Genel Müdürlük: Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünü,
Hasılat Paylaşımı: Genel Müdürlüğe ait taşınmaz mallar üzerinde,
finansmanı kısmen veya tamamen kamu kurum ve kuruluşları yada gerçek ve tüzel
kişiler tarafından temin edilerek üretilen alt yapılı arsa, yapı ve tesislerin
satışından elde edilecek kazancın paylaşımını,
Taşınmaz Mal Karşılığı Üretim: Genel Müdürlüğe ait taşınmaz malların
planlanması ve alt yapı hizmetleri, kamu kurum ve kuruluşları yada gerçek ve
tüzel kişilere yaptırılması halinde, bu hizmetlerin karşılığının arsa olarak
verilmesini,
Tanzim Satışı: Onaylı 1/1000 ölçekli imar planı bulunan veya imar
uygulaması yapılarak arsa niteliği kazanan taşınmazların sınırlandırılmış
belirli bir hedef kitleye yönelik olmak üzere ihale ile satışını,
Arazi: Onaylı 1/1000 ölçekli imar planı bulunmayan alanı,
Arsa: Onaylanmış 1/1000 ölçekli İmar planı bulunan alanı,
Yönetmelik: Bu Yönetmeliği,
ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM
Arazi ve Arsa İşleri
Arazi ve Arsa Seçimi
Madde 4- Kalkınma plan hedefleri, ekonomik programlar, her ölçekteki
planlar, nüfus hareketleri ve ekonomik göstergeler ile talepler göz önünde
bulundurularak arazi ve arsa seçimi yapılır.

Arazi ve Arsa İktisabı
Madde 5- Arsa ve konut üretim alanları içerisinde kalan veya bu alanlar
dışında olmakla birlikte Genel Müdürlük amaçları için lüzumlu olan arazi ve
arsalar;
a) 1164 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesine göre bedelsiz veya 7 nci
maddesine göre bedelli devir yoluyla,
b) Satın alma, Kamulaştırma, Trampa ve benzeri yollarla,
sağlanır.

 

Önalım Hakkı
Madde 6- Genel Müdürlük, 1164 sayılı Kanun amaçlarında veya Konut Yüksek
Kurulu kararları doğrultusunda kullanılmak üzere değerlendirmeyi öngördüğü ve
sınırlandırmasını yaparak ilgili tapu müdürlüklerine bildirmiş olduğu
alanlardaki taşınmazların satış ve devirlerinde önalım hakkına sahiptir. Bu
alanlardaki taşınmazların satış veya devirleri halinde bu durum tapu
müdürlükleri tarafından 15 gün içinde Genel Müdürlüğe bildirilir.
Tapu müdürlüklerince yapılan bildirim üzerine, Genel Müdürlük, en geç 30
gün zarfında önalım hakkını kullanacağını bildirmediği, satış veya devire esas
olan bedel ile her türlü harç ve masrafları peşin olarak malik adına
yatırmadığı takdirde, önalım hakkını kullanmaktan vazgeçmiş sayılır. Bu halde,
tapu müdürlükleri önalım hakkındaki şerhi resen kaldırmaya yetkilidir.
30 günlük süre içinde ödenmiş satış bedeli ile her türlü harç ve
masrafların yatırılmasından sonra, tapu müdürlüklerince resen eski satışın
iptali ile Genel Müdürlük adına tescil işlemi yapılır.
Genel Müdürlükçe tapu kayıtlarına konulan önalım hakkı 10 yıl geçmekle
sona erer.
Arazi ve Arsaların Maliyet Hesabı
Madde 7- Arazi ve arsaların Maliyet Hesabı;
a) Arazi ve arsanın iktisap bedeli ile bu iktisap dolayısıyla yapılan tüm
harcamalar,
b) Arazi ve arsaya ilişkin harita, planlama ve imar uygulaması ile
altyapı, yapı veya tesislerin projelendirilmesi ve yapımına ilişkin tüm
harcamalar,
c) Satış tarihine kadar ödenmiş bulunan her türlü vergi, resim ve harçlar,
toplamına, genel gider olarak %5 eklenir. Bu tutara, satışta ödenecek vergi,
resim ve harçlar ile 1050 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi gereğince Hazineye
ödenmesi gereken miktar ilave edilerek maliyet tespit edilir.
Avans karşılığı iktisap olunan arazi ve arsalar için Genel Müdürlük
kaynaklarından yapılan harcamalar, sarf yılı ve ayları itibariyle Devlet
İstatistik Enstitüsünce belirlenecek Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE)
uygulanarak bulunacak değer, maliyete eklenir.
Avans alınarak iktisap olunan taşınmazlara ilişkin olarak Genel Müdürlük
aleyhine açılmış her türlü adli ve idari davalara ait ödemeler ilgilisinden
alınarak yapılmış ise, maliyet hesabına dahil edilmez.
Hazineden bedelsiz olarak alınan taşınmazların harca esas değeri, iktisap
bedeli olarak kabul edilir. Maliyet, bu bedel esas alınarak hesaplanır.

Arazi ve Arsaların Satışı, Devri ve İntikali
Madde 8- Arazi ve Arsaların Satışı, Devri ve İntikali aşağıdaki şekilde
yapılır;
a) Genel Müdürlük mülkiyetinde bulunan arazi ve arsaların satışı, devri ve
intikali, bu Yönetmelik veya Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü İhale Yönetmeliği
hükümlerine göre yapılır.
Kalkınma planları ve yıllık programlar ile bölgesel ve yerel şartlar göz
önüne alınarak, arazi ve arsaların, Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre tespit
edilecek maliyet bedeli veya kıymet takdiri üzerinden satışı, tanzim satışı ve
devrine ilişkin usul ve esasları Merkez Komisyonu görüşüne dayalı Genel Müdür
onayı ile belirlenir.
Kıymet takdiri suretiyle tespit edilecek bedel, Yönetmeliğin 7 nci
maddesine göre belirlenen maliyet bedelinden az ise, maliyet bedeli esas
alınır.
Satışa çıkarılan Genel Müdürlük mülkiyetindeki arazi ve arsaların en az
iki defa alıcısı çıkmamışsa, bölgesel ve yerel şartlar değerlendirilerek satış
bedeli yeniden tespit edilir.
b) Kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarla kamu kurumlarının talepleri
öncelikle değerlendirilir. Bu kurum ve kuruluşlara, işin mahiyetine göre, 2942
sayılı Kamulaştırma Kanununun 30 uncu maddesine göre veya kıymet takdiri
suretiyle satış yapılabilir.
c) Avans karşılığı iktisap olunan taşınmaz mallar, Yönetmeliğin 7 nci
maddesine göre tespit edilecek bedel üzerinden, ihale edilmeden ilgililerine
doğrudan satılarak intikal ettirilir. Alınan avans satış bedelinden mahsup
edilir.
d) Genel Müdürlük gerekirse hasılat paylaşımı, arsa veya arazi karşılığı
üretim veya finansmanına katılarak ortak uygulama modelleri kullanmak
suretiyle altyapılı arsa üretimi yaptırabilir.
e) 1164 sayılı Kanunun ek 4 ncü maddesine göre iktisap edilmiş olan
taşınmaz mallar kıymet takdiri yapılmadan maliyet bedeli üzerinden toplu konut
uygulamaları için Toplu Konut İdaresi Başkanlığına verilebilir.
f) Kanunlar ile kalkınma planları ve yıllık programlar ile Bakanlar Kurulu
Kararlarında ön görülen öncelikler dikkate alınarak 1164 sayılı Kanunun ek 4
üncü maddesine göre alınan arazilerin, olduğu gibi veya arsa, altyapılı arsa
olarak üretildikten sonra belli bir sektör veya yörenin gelişmesini
desteklemek amacıyla özel amaçlı satış veya devri Bakanlar Kurulu veya Konut
Yüksek Kurulu Kararıyla yapılabilir.
g) Genel Müdürlük, Merkez Komisyonunca uygun görülecek projelerin
gerçekleştirilmesi veya arazi ve arsaların değerlendirilmesi amacıyla;
mülkiyetindeki taşınmaz malların satışında bedelin %25'i peşin, kalanı beş
yıldan fazla olmamak kaydıyla vadeli satış yapabilir. 1164 sayılı Arsa Ofisi
Kanununun Ek 4 üncü maddesine göre bedelsiz elde edilecek taşınmaz malların
satış ve devirlerinde bedelin %10'u peşin alınmak üzere vadeli satış
yapılabilir. Vade süresi on yıldan fazla olamaz.
Vadeli satışlarda her yılın Ocak ve Temmuz aylarında belirlenen bir önceki
6 aylık memur maaş artış oranı ve Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından
Türkiye geneli için belirlenen Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) değerlerinden
düşük olanı uygulanır.
Vadeli satışlarda, bedelin ödenmesi ve sürenin tespiti sözleşmeye
bağlanır. Genel Müdürlükçe kabul edilecek yeterli teminatın sağlanması
halinde, taşınmaz rehni tesis edilmeyebilir.

Arazi ve Arsaların Kiraya Verilmesi
Madde 9- Genel Müdürlük, mülkiyetindeki taşınmaz malları ihale ile kiraya
verebilir.
İlk yıl kira bedeli ihale bedelidir. Takip eden yıllar kira bedelleri,
önceki yıl kira bedelinin Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenecek Toptan
Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) oranında artırılır.
Kiraya verilecek taşınmaz malların kira süresi 5 yıldan fazla olamaz.
Ancak Genel Müdürlük kira süresini beşer yıllık dönemler itibarıyla üç defa
uzatabilir. Uzatma halinde, kira bedeli günün şartlarına göre Genel Müdürlükçe
yeniden belirlenir.
Kiralanan yerin, sözleşme süresinin bitimi veya herhangi bir nedenle
tahliyesi halinde, sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça taşınmaz üzerinde
kiracı tarafından yapılmış olan yapılar yıkılarak eski haliyle teslim edilir.
Aksi halde, taşınmazın eski haline getirilmesi için yapılan masraflar %25
fazlasıyla kiracıdan alınır. Ancak Genel Müdürlükçe istenildiği taktirde bu
yapılar bedelsiz olarak terk edilir ve kiracı bundan dolayı bir hak iddia
edemez.
Kira süresi içinde kiracının kiralanan yeri başkasına devretmesi Genel
Müdürlüğün iznine bağlıdır.

Trampa
Madde 10- Kanun amaçlarında kullanılmak üzere iktisabı düşünülen taşınmaz
malların maliklerinin kabul etmesi halinde, bedeli yerine, Genel Müdürlüğe ait
taşınmaz mallardan verilebilir.
Devredilecek ve devralınacak taşınmaz malların değeri tespit edilir.
Taşınmaz malların bedelleri arasındaki fark, taraflarca nakit olarak
karşılanır. Ancak, devredilecek taşınmaz malların değeri, devranılacak
taşınmazın değerinin %120'sini aşamaz.

Taşınmaz Lehine İrtifak Hakkı Kurulması
Madde 11- Genel Müdürlük, lüzum gördüğü hallerde, satın alma yerine Türk
Medeni Kanununun irtifak hakkına ilişkin hükümleri gereğince, anlaşma yoluyla,
mümkün olmadığı takdirde kamulaştırma suretiyle, taşınmaz malın tamamına veya
bir kısmına veya kaynaklar üzerine irtifak hakkı kurabilir.
Ayrıca kendi taşınmaz malları üzerinde anlaşma yolu ile irtifak hakkı
kurulmasına izin verebilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yürürlükten Kaldırılan ve Değiştirilen Hükümler
Madde 12-a) 8/8/1994 tarihli ve 22015 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
Arsa Ofisi Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40,
41, 42, 43, 45, 46 ncı maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
b) 23/6/1996 tarihli ve 22675 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arsa Ofisi
Genel Müdürlüğü İhale Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki
"Uygulama Yönetmeliğinin" ibaresi "Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü Taşınmaz Mal
İktisabı, Satışı, Kiraya Verilmesi, Devri, İntikali, Trampa ve İrtifak Hakkı
Tesisine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin" şeklinde
değiştirilmiştir.

Yürürlük
Madde 13- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme
Madde 14- Bu Yönetmelik hükümlerini, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünün bağlı
olduğu Bakan yürütür.