PETROL KANUNU (1) (2)                           

                                                                               

    Kanun Numarası         : 6326                                              

    Kabul Tarihi           : 7/3/1954                                          

    Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 16/3/1954 Sayı: 8659                       

    Yayımlandığı Düstur    : Tertip: 3 Cilt: 35 Sayfa: 1390                    

                                      *                                        

                                     * *                                       

    Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara göre    

                     düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                    

                                      *                                        

                                     * *                                        

                                  BİRİNCİ KISIM                                

                                  Umumi Hükümler                               

                                    BÖLÜM: 1                                    

                               Mülkiyet ve Maksat                              

 

    Madde 1 - Türkiye'deki petrol kaynakları Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

    Madde 2 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/1 md.)                                 

    Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti petrol kaynaklarının milli menfaatlere

uygun olarak, hızla sürekli ve etkili bir şekilde aranmasını, geliştirilmesini ve

 değerlendirilmesini sağlamaktır.                                     

--------------------                                                           

1-(a) 7/2/1967 tarih ve 828 sayılı Kanunla bu Kanun için tanınan ithalde alına-

      cak damga resmi muafiyeti süresi, 28/12/1982 tarih ve 2769 sayılı Kanunla

      31/12/1987 tarihine kadar uzatılmıştır.                                  

  (b) 5/4/1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunla bu Kanuna eklenen Ek 1 nci madde   

      hükmü ile bu Kanunda yer alan "İcra Vekilleri Heyeti", "Vekil","Vekalet",

      "Petrol Dairesi" ve "Reis" tabirleri sırasıyle "Bakanlar Kurulu","Bakan",

      "Bakanlık","Petrol İşleri Genel Müdürlüğü" ve "Genel Müdür" olarak değiş-

      miş ve bu değişiklikler metne işlenmiştir.                                

  (c) Bu Kanunun düzenlediği atama usulüne dair konularda 23/4/1981 tarih ve   

      2451 sayılı Kanunun 2 - 5 inci maddelerine bakınız.                      

  (d) Bazı petrol mahsullerinin üretilmesine elverişli olabilecek sahaların bu 

      Kanun kapsamına alınması konusunda ek 3 ncü maddeye bakınız.             

2 -   Bu Kanunda değişiklik yapan 30/5/1994 tarih ve 533 sayılı KHK'nin yürürlü-

      ğü,Anayasa Mahkemesinin 21/7/1994 tarih ve E.1994/66,K.1994/63-1 sayılı  

      Kararıyla durdurulmuştur.(Bkz.RG.:23/7/1994-21999)                       

                                                                               

                                                                               

                                    BÖLÜM: 2                                   

                                    Tarifler                                   

                                                                               

 

    Madde 3 - Bu kanunda kullanılan terimlerin delalet ettiği manalar aşağıda

gösterilmiştir:                                                                

    1. a) Yerden çıkarılan veya çıkarılabilen mayi veya gaz halindeki bilcümle tabii hidrokarbonlara;                                                          

    b) (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Mayi petrol, veya gazla birlikte istihsale

 elverişli olan veyahut bunların içinde erimiş bulunan bilcümle asfalt ve diğer sulp

 hidrokarbonlara;                                                  

    c) Yukarki fıkralarda yazılı maddelerden müştak hidrokarbon mahsullerine; "petrol"                                                                       

    2. Teksif, kimyevi muamele, tasfiye veya diğer usul ve ameliyelerle

petrolden istihsal edilen mamul veya yarı mamul her hangi bir hidrokarbona "petrol mahsulü";                                                                      

    3. İktisadi işletmeye elverişli miktarda bir petrol birikintisini ihtiva ettiği

tesbit olunan arz parçasına "petrollü arazi";                           

    4. Bir petrollü arazinin bulunmasına "keşif";                              

    5. a) Petrol araştırılması ile ilgili olmak üzere arazinin yerden ve havadan

topografik, jeolojik, jeofizik, jeoşimik ve benzeri usullerle mesaha ve tetkik edilmesine

 ve-arama sondajları hariç-lüzumlu ameliye, tecrübe ve jeolojik malümat almak

 maksadiyle sondajlar yapılmasına "jeolojik istikşaf";        

    b) Petrol bulmak veya petrollü arazinin vüsatini tesbit etmek maksadiyle   

tecrübe kuyuları açılmasına "arama sondajı";                                   

    c) (a) ve (b) fıkralarındaki ameliyelerin hepsine birden "arama";          

    6. Bir petrollü arazinin hudutlarının ve çıkarılabilir petrol varlığının tayini ve

 petrolün çıkarılması maksadiyle sondajlar yapılmasına ve petrollü arazinin

teçhiz edilmesine "inkişaf";                                          

    7. Bir petrollü araziden petrolün çıkarılmasına ve bu petrolün iptidai muamelesine,

 petrollü arazi dahilinde veya civarında kain depolara, boru hattına veya

 tasfiyehaneye nakline kadar tabi tutulduğu ameliyelere "istihsal";        

    8. a) (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) Arama,keşif,inkişaf,istihsal tasfiye

ile petrolün ve petrol mahsullerinin depolanmasına, nakledilmesine ve

 satılmasına; (Petrol mahsullerinin doğrudan doğruya tüketiciye perakende

olarak veya tevzi müesseseleri tarafından satışı, satış için gerekli depolama

ve nakliye işleri hariç)                                                                   

    b) Yukarki ameliyelerden her hangi biri için lüzumlu enerji ve su tesislerinin,

 bina, kamp ve diğer bilcümle tesislerle teçhizatın inşaasına, kurulmasına ve işletilmesine;                                                           

    c) (Ek: 13/5/1955 - 6558/1 md.) a ve b bentlerinde sözü geçen ameliyelere

mütaallik idari faaliyetlere, petrol ameliyatı" veya sadece "ameliye";                                      

    9. Bu kanuna göre verilen jeolojik istikşaf müsaadesine "müsaade";          

    10. a) Bu kanuna göre verilen petrol arama ruhsatnamesine "arama ruhsatnamesi";                                                                       

    b) Bir arama ruhsatnamesinin taallük ettiği sahaya "arama sahası";         

    11. a) Bu kanuna göre verilen petrol işletme ruhsatnamesine "işletme ruhsatnamesi";                                                                    

    b) Bir işletme ruhsatnamesinin taallük ettiği sahaya "işletme sahası";     

    12. Bir petrol ameliyatı ile ilgili araziyi kiralama ve bu arazi üzerinde  

tesisi mümkün olan intifa ve irtifak haklarına "kullanma hakkı";               

    13. Arama, keşif, inkişaf ve istihsalden başka bir petrol ameliyatı yapmak 

üzere bu kanuna göre verilen müsaadeye "belge";                                

    14. Bir belge ile yapılmasına izin verilen bir ameliyat için lüzumlu sahaya

"belge sahası";                                                                

    15. Müsaade sahibine "araştırıcı";                                          

    16. Arama ruhsatnamesi sahibine "arayıcı";                                 

    17. İşletme ruhsatnamesi sahibine "işletmeci";                             

    18. Bir müsaadeden veya arama ruhsatnamesinden veya işletme

ruhsatnamesinden veya belgeden doğan haklardan her hangi birine "petrol hakkı";             

    19. Bu kanuna göre tayin olunmuş bir petrol bölgesine "bölge";             

    20. Bu kanunun hükümleri dairesinde aramaya, işletmeye veya bunlar için mü-

racaata açık bulundurulan bir sahaya "açık saha";                              

    21. Bir petrol ameliyatının yapılmasında,tecrübeli bir şahıstan aynı hal ve

şartlar altında beklenebilecek gayret, ehliyet, verimlilik, basiret ve tedbirliliğe "hüsnüniyet";         

    22. Bir petrol ameliyatının yapılmasında, petrolün, petrol mahsullerinin,  

hazne enerjisinin, suyun veya diğer minerallerin zıyaına, karışmasına, bozulmasına

veya suistimaline sebebiyet veren ve bu ameliyatın hüsnüniyetle yapılmış olması

halinde normal olarak vukuuna imkan bulunmıyan bir fiil veya ihmale "israf";                        

    23. (Değişik: 29/5/1957 - 6987/2 md.) Bir petrol ameliyatının yapılmasında,

bu ameliyatın yapıldığı mahalde veya yakınında meşru surette bulunan bir kimse-

nin ölümüne, malüliyetine veya sıhhatinin bozulmasına sebep olan veya olabile- 

cek mahiyette bulunan ve ameliyenin hüsnüniyetle yapılmış olması halinde normal

olarak vukuuna imkan bulunmıyan bir fiil veya ihmale "tehlikeli fiil";         

    24. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) İçsuların, karasularının veya uluslar-

arası anlaşmalara veya teamüllere göre petrol ameliyatı amacı ile Türkiye'nin  

tasarruf edebileceği karasuları dışındaki suların altında aralıklı veya sürekli

olarak kalan arazi de dahil olmak üzere Türkiye topraklarına "Arazi";          

    25. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) a) Petrol hakkı sahibinin Türkiye'de  

ödemekle yükümlü olduğu Kurumlar Vergisi ve tevkifatı ile hissedarlar adına    

tevkif edilmesi gereken Gelir Vergisi hariç, petrolle doğrudan doğruya ilgili  

vasıtalı vergilerle, Gümrük ve resimleri dahil olmak üzere petrolün Türkiye    

içinde veya dışında en yakın erişilebilir dünya piyasasında evsaf ve izafi     

ağırlık bakımlarından normal olarak mutad ayarlamalara göre tespit edilmiş ser-

best rekabet fiyatına; aynı evsafta petrolün dünya piyasasından Türkiye'de tes-

lim edildiği yere kadar getirilmesi için gerekli bütün giderlerin eklenmesi ile

elde edilen meblağı veya erişilebilir dünya piyasası mevcudolmadığı takdirde   

petrol hakkı sahibi tarafından Türkiye'de teslim edildiği yerde fiilen uygula- 

nan satış fiyatına "Piyasa fiyatı"; (Bu fıkrada belirtilen serbest rekabet fi- 

yatı ihtiyacın devamlı olarak teminine müsait bir piyasada fiilen sağlanabilen 

fiyattan yüksek olamaz.)                                                       

    b) Tasfiye edilmiş petrol mahsüllerinden başka petrolün kuyu başından      

Türkiye'de teslim edildiği yere kadar getirilmesi için Gelir ve Kurumlar vergi-

leri ile bu vergiler sebebiyle tevkif edilmesi gereken vergilerden gayri vası- 

talı ve vasıtasız vergiler de dahil olmak üzere gereken bilcümle masrafların   

piyasa fiyatından düşülmesi ile elde edilen rakama "kuyubaşı fiyatı";          

    26. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) Miadı bir yıldan fazla olan malzeme ve

tesisat masrafları ve genel idare giderleri hariç olmak üzere arama maksadiyle 

yapılan masraflara "arama giderleri";                                          

    27. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) a) Miadı bir yıldan fazla olup tesis  

edilmemiş veya kullanılmamış olan veya tesisinden veya kullanılmasına başlanma-

sından itibaren bir sene sonunda kullanılabilecek durumda olan veya hurda kıy- 

meti bulunan tesisat veya malzeme masrafları hariç olmak üzere kuyu, açma,     

temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu ameliyelere hazırlık için ve bunlara 

müteferri olarak yapılan bilcümle işçilik, yakıt, tamir, bakım, nakliye, ikmal 

ve malzeme masraflarına "sondaj fer'i giderleri";                              

    b) Sondaj aletleri ve benzeri teçhizat hariç olmak üzere sondaj fer'i gi-  

derleri ile ekonomik miktarda petrol verimi olmayan kuyuların açılmasında kul- 

lanılan veya gerekli olan herhangi bir maddi ekonomik değer için yapılan mas-  

raflara "yurt ekonomisi yönünden verimi olmayan kuyuların açılma giderleri";   

    28. Muayyen bir arazide bir petrol ameliyatı yapmak hakkına karşılık Devle-

te arazi vüsatine göre ödenen sabit meblağlara "Devlet hakkı";                 

    29. İstihsal olunan petrol üzerinden Devlete verilecek hisseye "Devlet his-

sesi";                                                                          

    30. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) a) Menkul ve gayrimenkul mallara,sınai

haklara, menkul kıymetlere ve bunlara taallük eden her nevi hak ve menfaatlere 

"İktisadi kıymetler";                                                          

    b) Petrol hakkı sahibinin Türkiye'deki petrol ameliyatı ile ilgili olarak  

kullanmaya tahsis ettiği sermaye mevcutlarının Vergi Usul Kanununa göre hesap- 

lanmış kıymetine "sermaye mevcutları esası";                                   

    c) Vergi Usul Kanununda değerlendirme ölçüleri gösterilen ekonomik işletme-

lere dahil kıymetler ile petrol hakkı sahibinin aynı kanunun hükümleri gereğin-

ce sermaye hesabına alıp aktifleştirdiği arama giderleri, sondaj fer'i gider-  

leri ve yurt ekonomisi yönünden verimi olmayan kuyuların açılma giderlerine    

"sermaye mevcutları";                                                          

    31. (Değişik: 29/5/1957 - 6987/2 md.) Petrol dahil, gerek ham, gerek yarı  

mamül, yahut mamül bilcümle eşya, teçhizat, alat, edevat, makina, nakil vasıta-

ları, bilcümle diğer vasıtalar ve bunlara mütedair yedek parçalarına "malzeme";

    32. Bir işletme hakkına dahil petrollü araziden her birine "münferit saha";

    33. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) 15,5 santigrat derecesinde ve her    

santimetrekare başına 1,03 kilogram tazyik altında ölçülen 158, 984 litre (42  

galonluk bir varil) mayi petrole veya 500 metreküp gaz halinde petrole " petrol

birimi";                                                                        

    34. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanına    

"Bakan";                                                                       

    35. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) Bu kanunun uygulanması ile görevlen-  

dirilen kuruluşa "Petrol İşleri Genel Müdürlüğü";                              

    36. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/2 md.) Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne "Genel

Müdür";                                                                        

    37. (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                        

    38. Hakiki veya hükmi şahıslara "şahıs";                                   

    39. Bu kanunun tatbik suretini göstermek üzere neşrolunacak Petrol Nizam-  

namesine "nizamname";                                                           

    40. Türkiye Cumhuriyeti Devletine "Devlet";                                

    41. (Ek: 5/4/1973 - 1702/2 md.) Milli ekonominin ihtiyaçları,petrol varlığı-

nın korunması ve sahanın verimi göz önünde bulundurularak Petrol İşleri Genel  

Müdürlüğünce her bir kuyu itibariyle ekonomik olduğu kabul ve tespit edilecek  

24 saatlik verime "Ekonomik miktarda petrol";                                  

    42. (Ek: 28/3/1983 - 2808/1 md.) Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye'nin di-

ğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerinin ve Türkiye'deki   

tasfiyehanelerin petrol tasfiye etmeleri için kullandıkları petrol ve Türkiye  

hudutları ve karasuları dahilinde her türlü yabancı kara, deniz ve hava vasıta-

larına verilen petrolün tümüne "memleket ihtiyacı"; denilir. (1)               

                                                                               

                                   BÖLÜM : 3                                   

                           Takdire Esas Olan Kıstaslar                         

                                                                               

 

    Madde 4 - Petrol hakkı iktisabı için yapılan bir talebin kabul veya redde- 

dilmesinde:                                                                     

    1. Talebin milli menfaatlere ve bu kanunun maksadına uygun bulunup bulunma-

dığı;                                                                          

    2. Talibin;                                                                 

    a) Tatbik olunan kanun ve nizamnamelere ve talimatlara riayetkarlığı;      

    b) Bu kanunun maksadına uygun bir surette çalışacağı hususunda karine ola- 

bilecek evvelki faaliyetleri;                                                   

    c) Benzeri ameliyatın yürütülmesindeki tecrübesi;                          

    d) Tasarlanan petrol ameliyatını yürütmek hususundaki mali iktidarı;       

    3. Yukardaki fıkralara göre aynı derecede kabule şayan bulunan müracaatlar 

arasında tercih yapılırken müracaat sırası;                                    

nazara alınır.                                                                 

                                   BÖLÜM: 4                                     

                         Memnuiyetler ve Hususi Kayıtlar                       

                                                                               

 

    Madde 5 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                                

    a) Bu kanuna göre müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya   

belge alınmadan hiçbir petrol ameliyesi yapılamaz.                             

    b) Başka bir kanuna göre bir asfalt veya diğer bir sulp hidrokarbon yatağı 

için verilmiş herhangi bir hak, bu hakkın sahibine bir petrol ameliyatı yapmak 

veya bir ameliyeye müdahale etmek hakkını vermez.                              

                                                                               

 

    Madde 6 - (Değişik: 30/5/1994 - KHK - 533/1 md.;İptal: Ana.Mah.'nin        

21/7/1994 tarih ve E.1994/66, K.1994/63-2 sayılı Kararı ile.;Yeniden düzenleme:

24/11/1994 - 4046/39 md.)                                                      

    Petrol ile ilgili; müsade, arama ruhsatnamesi ve işletme ruhsatnamesi alma 

hakkı Devlet adına, Türkiye petrolleri Anonim Ortaklığına aittir. Ortaklık bu  

hakkı bizzat veya idaresine ve sermayesine hakim olduğu uzman kuruluşlar aracı-

lığı ile kullanır veya bu Kanun hükümleri dahilinde bu kuruluşlara devredebilir.

    Bu Kanundaki esaslara uygun olmak şartıyla, sermayelerinde kamu payı bulu- 

nanlar da dahil, sermaye şirketlerine veya yabancı devletler mevzuatına göre   

sermaye şirketi niteliğinde bulunan özel hukuk tüzelkişilerine müsaade, arama  

ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi verilebilir.                                

    Kuruluş amacına uygun olmak şartıyla, yukarıda belirtilen tüzelkişilere,ülke

ekonomisine yararlı olması halinde, Bakanlar Kurulunca belge verilebilir. Ancak,

yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılan özelleştirme uygulamaları sonucu,    

özelleştirilen kuruluşun devri tarihinde sözkonusu belge, kuruluşu devralan özel

hukuk tüzelkişilerine devredilmiş sayılır ve belgenin tescili ile bu husustaki 

diğer işlemler Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce yapılır.                       

-------------------                                                            

(1) 13/5/1955 tarih ve 6558 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası     

    hükmü gereğince, bu maddenin "31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38 ve 39 uncu"   

    bentlerinin numaraları sırasıyle "32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39 ve 40"    

    olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.                                 

 

    Madde 7 - Aşağıdaki yerlerde Bakanın mahsus müsaadesi olmadan petrol ameli-

yatı yapılamaz:                                                                

    1. Devletin hudutlarından 5 kilometre mesafe dahilinde veya askeri yasak   

bölgeler içinde,                                                                

    2. Tarihi veya dini bir yer veya tesise, petrol ameliyatiyle ilgisi bulun- 

mıyan bir yapıya bir su tesisine, bir yol veya umumi geçide 60 metre mesafe da-

hilinde.                                                                        

    3. Bir şehir veya kasaba belediye imar sahası dahilinde.                   

 

    Madde 8 - Müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya belge, sa-

hibine bu kanunla veya başka bir kanunla girilmesi veya bulunulması memnu olan 

bir yere girme veya o yerde bulunma hakkı vermez.                              

 

    Madde 9 - 1. Müracaat sahibi, ameliyat esnasında vukuu melhuz zarar ve zi- 

yanı ve bu kanuna göre ödemek mecburiyetinde kalacağı her türlü meblağları kar-

şılamak üzere, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce tesbit edilecek makul miktarda 

teminat vermedikçe, müsaade, arama veya işletme ruhsatnamesi veya belge alamaz.

    2. Bakan, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine petrol hakkı sa-

hibinin yatırmış olduğu teminatın değiştirilmesini veya makul nispette çoğal-  

tılmasını istiyebilir. Bu talebe Bakanın tayin edeceği makul müddet içinde uy- 

mıyan petrol hakkı sahibine yeniden 90 günlük bir mühlet verilerek bu mühlet   

zarfında talebe uymadığı takdirde sahip olduğu müsaade, arama ruhsatnamesi, iş-

letme ruhsatnamesi veya belgenin nihayetleneceği bildirilir.                   

 

    Madde 10 - Petrol hakkı sahibi, petrol ameliyatında veya bu ameliyat dola- 

yısiyle israf veya tehlikeli fiil yapmamaya veya bunların yapılmasına mahal    

vermemeye mecburdur.                                                           

 

    Madde 11 - Bir petrol ameliyatını tehdit eden bir hal hasıl olduğu takdir- 

de, tehdit altında bulunan petrol hakkı sahibi derhal Petrol İşleri Genel Mü-  

dürlüğünü ve bundan müteessir olabilecek diğer petrol hakkı sahiplerini haber- 

dar eder ve tehdidin mahiyeti ile bunu önlemek üzere alınmakta olan tedbirleri 

bildirir.                                                                       

                                 BÖLÜM: 5                                      

                       Milli Menfaatin Korunması                               

                                                                                

 

    Madde 12 - 1. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Yabancı devletlerin doğru- 

dan doğruya veya dolayısiyle idaresinde müessir olabilecekleri mikyasta veya   

şekilde mali ilgileri veya menfaatleri bulunan hükmi şahıslarla yabancı bir    

devlet için veya yabancı bir devlet namına hareket eden şahıslar;              

    a) Petrol hakkına sahip olamazlar ve petrol ameliyatı yapamazlar;          

    b) Petrol ameliyatına lüzumlu menkul ve gayrimenkul emvali satın alamazlar,

bunlara sahip olamazlar veya bunlar üzerinde hak veya menfaat tesis edemezler; 

                                                                               

                                                                               

    c) Bir petrol ameliyatına müteferri veya onun bir kısmını teşkil eden te-  

sisleri kuramaz veya işletemezler.                                             

    2. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/4 md.) Bakanlar Kurulu karariyle bu hükme is- 

tisna tanınabilir. Bu karar aleyhine 1 inci fıkradaki şahıslar tarafından adli 

ve idari kaza mercilerine müracaat olunamaz.                                   

                                                                               

 

    Madde 13 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/3 md.)                                

    1. Petrol hakkı sahipleri, 1 Ocak 1980 tarihinden sonra keşfettikleri pet- 

rol sahalarında ürettikleri ham petrol ve tabii gazın tamamı üzerinden, kara   

sahalarında % 35'ini ve deniz sahalarında % 45'ini ham veya mahsul olarak ihraç

etmek hakkına sahiptirler, geri kalan kısım ile 1 Ocak 1980 tarihinden önce bu-

lunmuş sahalardan üretilen ham petrol ve tabii gazın tamamı ve bunlardan elde  

edilen petrol mahsulleri memleket ihtiyacına ayrılır.                          

    Petrol hakkı sahiplerinin ürettikleri ham petrol ve tabii gazdan memleket  

ihtiyacını karşılamak üzere ayrılan kısmına piyasa fiyatı uygulanır. Piyasa fi-

yatının teşekkülüne esas olan ve bu Kanunun 3 üncü maddesinin 25 inci fıkrasın-

da zikredilen unsurları ve uygulama esaslarını tespite Bakanlar Kurulu yetkili-

dir. Bakanlar Kurulu bu yetkiyi gerektiğinde Bakana devredebilir.              

    Petrol hakkı sahibince kendi petrolü için talep ettiği piyasa fiyatına esas

olan serbest rekabet fiyatı Bakanlıkça bu esaslar dahilinde değerlendirilerek  

onaylanır. Dünya serbest rekabet fiyatları değiştikçe bu işlem tekrarlanır.    

    Ülkede petrol mahsullerinin fiyatlarının teşekkülüne esas olan unsurların  

ve uygulama esaslarının belirlenmesine Bakanlar Kurulu yetkilidir.             

    2. Bakan, mevcut kuyulardan kafi miktarda petrol istihsal etmelerini petrol

hakkı sahiplerinden isteyebilir. Bununla beraber hiç bir petrol hakkı sahibi;  

    a) Kuyulardan en iyi verimle azami istihsal nispetinden fazla istihsal yap-

makla,                                                                         

    b) Diğer petrol müstahsillerinden istenilenden daha büyük nispette istih-  

salini artırmakla mükellef tutulamaz.                                           

    Ancak milli emniyetin veya hakkaniyetin gerektirdiği veya israfı önlemenin 

emrettiği nispette, Bakanlar Kurulu kararıyla, bu kaideden inhiraf edilebilir. 

                                                                               

                                                                                

                                İKİNCİ KISIM                                   

                                    İdare                                      

                                                                                

                                   BÖLÜM: 1                                    

                                   Nizamname                                   

                                                                                

 

    Madde 14 - Bu Kanunun tatbik suretini göstermek üzere bir nizamname yapı-  

lır. Bu nizamname aşağıdaki hususları da ihtiva eder:                          

    1. İdare makamlarına müracaat ve itirazların yapılmasında rapor ve vesika- 

ların verilmesinde riayet olunacak müddet ve usuller:                          

    2. Bu vesikalardan lüzum görülenlerin mahiyetleri ve ihtiva edeceği hususlar.                        

    3. Resmi Gazete'de neşredilecek mevat ve bu ilanların yapılmasında riayet  

olunacak müddet ve usuller.                                                    

    4. Petrol sicilinin ne suretle tutulacağı, kayıtların ne suretle tashih,   

tadil ve terkin edileceği.                                                      

    5. Müracaat, itiraz, kayıt ve ilana mütaallik diğer hususlar.              

                                                                               

    Madde 15 - Nizamnameye uygun olmıyan müracaat, itiraz, rapor ve vesikalar  

sahibine bir hak temin etmez. Ancak bunların nizamnameye uygun olmamaları bazı 

maddi hatalarla malül bulunmalarından ileri geliyorsa Petrol İşleri Genel Mü-  

dürlüğü bu hataların düzeltilmesine müsaade eder.                               

 

    Madde 16 - (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                 

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                    

                                   Teşkilat                                    

                                                                               

 

    Madde 17 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/5 md.)                                

    Bu kanunun ve petrol mahsulleri ile ilgili diğer mevzuatın tatbiki ile gö- 

revli katma bütçeli ve tüzel kişiliği haiz olmak üzere Enerji ve Tabii Kaynak- 

lar Bakanlığına bağlı bir Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur.           

                                                                                

 

    Madde 18 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/6 md.)                                

    Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bir Genel Müdürün idaresi altında merkez ku- 

ruluşu ile merkez kuruluşu dışında bölge müdürlüklerinden teşekkül eder.       

    Merkez kuruluşu Genel Müdürün idaresi altında Genel Müdür Başyardımcısı ve 

yardımcıları ile teftiş kurulu başkanı ve müfettişlerden; yeteri kadar teknik, 

hukuk ve ekonomik müşavirlerinden; başmühendisler ve mühendislerden, jeologlar-

dan, jeofizikçilerden ve uzmanlar ile ekonomistlerden, müdürler, kontrolörler  

ve diğer memurlardan terekküb eder.                                            

    Bölge kuruluşu merkez kuruluşuna bağlı olup, Genel Müdürün teklifi ve Baka-

nın onayı ile münasip yerlerde kurulur. Her bölge müdürlüğü bir müdürün idaresi

altında müdür muavinleri ile teknik ve idari elemanlardan teşkil olunur.       

    Petrol İşleri Genel Müdürlüğünde sözleşmeli personel istihdamı caizdir.    

Ancak; hangi hizmetlerin sözleşme ile yürütüleceği Enerji ve Tabii Kaynaklar   

Bakanlığının teklifi üzerine Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Dairesinin   

mütalaası alınmak suretiyle Bakanlar Kurulunca tespit olunur.                  

                                                                                

 

    Madde 19 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/7 md.) Petrol İşleri Genel Müdürü  

Bakanın inhası üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile tayin olunur.                

    2. Genel Müdür muavinleri, müşavirler ve müdürler Genel Müdürün inhası üze-

rine Bakan, muhasebe müdürü ve memurları Maliye Vekaleti ve diğer memurlar     

Genel Müdür tarafından tayin edilirler.                                        

    3. (Ek: 13/5/1955 - 6558/2 md.) Petrol İşleri Genel Müdürü Disiplin Komis- 

yonu, Genel Müdürün başkanlığı altında, Genel Müdür muavinleri, şube müdürleri 

ve hukuk müşavirinden teşekkül eder. Bu Komisyon Petrol İşleri Genel Müdürlü-  

ğünce tayin edilmiş memurlara taallük eden disiplin işleriyle meşgul olur.     

Bakan tarafından tayin edilmiş memurlara taallük eden disiplin işleri Bakanlık 

Disiplin Komisyonunca incelenir.                                               

                                                                                

 

    Madde 20 - Genel Müdür bu Kanun hükümleri dairesinde bilcümle müsaade,arama

ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi ve belgeleri vermeye salahiyetlidir ve bu   

kanuna göre yapılması lazım gelen tebliğ, ilan ve tescil işlerinden mesuldür.  

Ancak dördüncü maddenin birinci fıkrasındaki hususların takdiri Bakana aittir. 

                                                                               

 

    Madde 21 - 22 - (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                            

 

    Madde 23 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/8 md.)                                

    1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün gelirleri:                             

    a) Devlet bütçesinden yapılacak yardımlardan.                              

    b) Petrol hakkı sahiplerinin ödeyecekleri Devlet haklarından terekkübeder. 

    2. Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yazılı gelirler her yıl Petrol  

İşleri Genel Müdürlüğünün bütçe kanununa bağlı (B) işaretli cetvelinde göste-  

rilir.                                                                          

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                   BÖLÜM: 3                                     

                                 Koordinasyon                                  

                                                                               

 

    Madde 24 - 1. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/4 md.) Diğer bir makamın yetki    

alanına giren bir hususu da ihtiva eden bir müracaat hakkında karar almadan    

önce, Bakanlık ilgili merciin muvafakatını alır. İlgili merciler Bakanlık tara-

fından bu madde ile ilgili olarak yapılan talepleri öncelik ve ivedilikle ince-

lemeye ve iki ay içinde sonuçlandırmaya mecburdurlar. Bu süre içerisinde sonuç-

landırılmayan taleplere muvafakat verilmiş sayılır.                            

    2. (Ek: 13/5/1955 - 6558/2 md.) Bu kanunun tatbikatiyle ilgili bulunan Ba- 

kanlıkların mümessilleri Petrol İşleri Genel Müdürünün başkanlığında Bakanın   

tayin edeceği tarihlerde toplanarak kanunun 2 nci maddesinde yazılı maksadı te-

min için alınması gereken tedbirleri tayin ve tesbit ederler.                  

    3. (Ek: 5/4/1973 - 1702/9 md.) Petrol hakkı sahibi Türkiye Petrolleri Anonim

 Ortaklığı Bakanın göstereceği lüzum üzerine petrolle ilgili incelemelerle petrol

 ameliyatının denetiminde Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne yardımcı olmakla yükümlüdür.                                                                  

                                                                               

                                                                               

                                   BÖLÜM: 4                                     

                     İtiraz Hakları ve Tahkikat Usulleri                       

                                                                               

 

    Madde 25 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/5 md.)                               

    Müracaat ve petrol hakkı sahibi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından  

alınan ve müracaat, müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi veya bel-

geden doğan haklarına tesir eden kararlara karşı bu Kanun hükümleri dairesinde 

tebliğ tarihinden itibaren yirmi gün içinde Bakana itiraz edebilir.            

                                                                               

 

    Madde 26 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/10 md.)                               

    Bu kanunun hükümlerine göre iktisabedilmiş veya edilebilecek olan bilcümle

haklardan müracaat veya hak sahipleri arasında çıkacak ihtilafların Petrol İşleri

Genel Müdürlüğü tarafından müzakere ve sulh yolu ile halline çalışılır.

İhtilafların bu yolda halline imkan bulunmadığı takdirde ihtilaflı konu Bakana intikal ettirilir.                                                             

                                                                               

 

    Madde 27 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/11 md.) Bakan ve Genel Müdür

 bu kanunun kendilerine verdiği görevleri yaparken lüzumlu gördükleri her

türlü soruşturmayı yapmaya delilleri tetkike ve soruşturma ile ilgili petrol

müesseselerinin bütün işlem, hesap ve kayıtlarını tetkike, petrol ameliyatı

 ve tesisatını denetlemeye yetkilidirler.                                                

    2. Tahkikatta takip edilecek usul, nizamname ile tayin olunur.             

    3. Bakan veya Genel Müdür lüzum gördükleri takdirde tahkikatı aleni olarak 

yapabilirler.                                                                   

    4 - (Mülga: 5/4/1975 - 1702/55 md.)                                        

 

    Madde 28 - 29 - (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                            

 

    Madde 30 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/6 md.)                               

    Bakan, kendisine itiraz yolu ile intikal eden ihtilafları en çok yirmi gün

 içinde karara bağlar ve Bakanın bu kararı en çok on gün içinde ilgililere tebliğ olunur.                                                                     

                                                                               

    Madde 31 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/7 md.)                               

    Bu Kanun hükümleri dairesinde itiraz etmek ve Danıştay'da dava açmak süresi

kararların tebliği tarihinden itibaren yirmi gündür.                           

    Danıştay bu davaları öncelik ve ivedilikle karara bağlar.                  

 

    Madde 32 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/8 md.) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü-

nün petrol hakkı ile ilgili olup kesinleşen kararlarının onbeş gün içinde Resmi

Gazete ile ilan edilmesi zorunludur. Her türlü mükellefiyet bu ilan ile başlar.

    2. Bakan kararlarına karşı petrol hakkı sahibi tarafından vakı itiraz ile birlikte

tehiri icra talep edildiği takdirde Devlet Şürası bu talep hakkında en geç bir hafta

 zarfında kararını verir.                                         

    3. Petrol hakkı sahibi aleyhindeki nihai karar muktezasının yerine getirilmesi

 vakte muhtaç olan hallerde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından alakalıya

münasip mehil verilir.                                                    

                                                                               

                                   BÖLÜM: 5                                     

                    Mükellefiyetlerin Kaldırılması ve Tevsii                   

 

    Madde 33 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/15 md.)                               

    Petrol hakkı sahibinin talebi üzerine Genel Müdürlük müsaade, arama ruhsat-

namesi, işletme ruhsatnamesi veya belgenin ifasını emrettiği veya kanunen ya-  

pılması gerekli olan petrol ameliyatını,haklı ve makul sebeplerin ortaya çıkma-

sı halinde 6 ay süre ile uzatabilir. Uzatma sebeplerinin ortadan kalkması veya 

bunların tamamen veya kısmen varid olmadığının anlaşılması halinde Genel Müdür-

lük verilen süreyi kısaltabilir veya büsbütün kaldırabilir. Yapılan uzatmalar  

arama ve işletme ruhsatnamesi veya belgenin bu kanuna göre tespit edilmiş bulu-

nan azami müddetinin uzatılmasını gerektirmez.                                 

                                                                               

                                   BÖLÜM: 6                                    

                                Tescil ve İlan                                 

 

    Madde 34 - 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bir petrol sicili tutar. Bu sicil alenidir.                                                                  

    2. Petrol siciline nizamname hükümleri dairesinde aşağıdaki hususlar kaydedilir:                                                                         

    a) Arama ruhsatnamesi, işletme ruhsatnamesi ve belge iktisabı maksadiyle bu

kanuna uygun olarak yapılan bilcümle talepler.                                  

    b) Arama ruhsatnameleri, işletme ruhsatnameleri, belgeler ve bunlardaki    

değişiklikler; bunların ve müsaadelerin her ne suretle olursa olsun nihayetlenmeleri.                                                                         

    c) (Değişik: 29/5/1957 - 6987/6 md.) Arama ruhsatnameleri, işletme ruhsatnameleri

 ve belgeler ve bunlardan doğan petrol hakları üzerinde tesis edilecek haklar.                                                                        

    d) (Değişik: 29/5/1957 - 6987/6 md.) Arama ruhsatnameleri, işletme ruhsatnameleri

 ve belgelerin ve bunlardan doğan petrol haklarının veya bunlar üzerindeki hakların devri

ve bütün bunlar üzerine konulacak her türlü takyitler.     

    e) Nizamnamede petrol siciline kaydedileceği gösterilen diğer hususlar.    

    3. Bu maddeye göre petrol siciline kaydedilmesi gereken hususlar hakkında  

diğer kanunların sicile ve tescile ait hükümleri tatbik olunmaz.               

                                                                                

 

    Madde 35 - 34 üncü maddenin 2 nci bendinin (c) ve (d) fıkralarında yazılı olan

hususların kabul ve tescili talebi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından derhal

ele alınır. Talep, petrol ameliyatının daha çabuk veya daha verimli yürütülmesi

 veya petrol hakkı sahibi tarafından kifayetli veya munzam kaynak temin

 edilmesi maksadına matuf ise müracaat tarihinden itibaren 60 gün zarfında

bir karara bağlanır.                                                           

 

    Madde 36 - 1. (Değişik: 29/5/1957 - 6987/7 md.) Arama ve işletme ruhsat-   

nameleri ve belgeler ve bunlardan doğan petrol hakları ve bu petrol haklarının 

arama veya işletme sahasının herhangi bir parçasına taallük edenleri petrol si-

ciline kaydedilmekle beyi, rehin ve saire gibi gayrimenkuller üzerinde yapıla- 

bilecek akitlere, bu kanunda yazılı şartlar dairesinde, mevzu olabilirler.     

    2. (Değişik: 29/5/1957 - 6987/7 md.) a) Bir petrol hakkının kullanılmasını 

icap ettiren ve usulü dairesinde tescil edilmiş bulunan bir hakkın sahibi,kendi

hakkının şümulü nispetinde petrol hakkı sahibinin haklarına malik ve onun veci-

beleriyle mükellef olur.                                                       

    b) Bir arama veya işletme ruhsatnamesi veya belgenin veya bunlardan doğan  

petrol haklarından herhangi birinin hissedarları, hisseleri nispetinde,bu kanu-

nun bahşettiği haklara sahip ve tahmil ettiği vecibelerle mükellef olur.       

    3. Haciz ve ihtiyati tedbirler hariç olmak üzere 34 üncü maddenin 2 nci    

bendinin (c) ve (d) fıkralarında yazılı olan haklardan ve takyitlerden hiç biri

Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce kabul ve petrol siciline kaydedilmedikçe      

Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne ve üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etmez.   

    4. (Ek: 29/5/1957 - 6987/7 md.) a)  1 ve 2 numaralı fıkralar hükümlerinin  

tatbik edileceği petrol hakları,                                               

    b) 2 numaralı fıkrada yazılı hak sahiplerini ve hissedarları temsil edecek 

mümessile ve bu hak sahiplerinden veya hissedarlardan birinin vecibe ve mükel- 

lefiyetlerini yerine getirmemesinin diğer hak sahipleri ve hissedarlar hakkında

tevlit edeceği neticelere ait hükümler Nizamnamede gösterilir.                 

                                                                                

 

    Madde 37 - 1. Tasfiyehane ve boru hatları belgeden ayrı olarak herhangi bir

tasarrufa mevzu olamazlar.                                                     

    2. Bunlar bir taraftan tapu siciline bir taraftan da petrol siciline kayde-

dilirler. Tasfiyehane ve boru hatları, sahibinin veya Petrol İşleri Genel      

Müdürlüğünün lüzumlu vesaiki vermek suretiyle yapacağı talep üzerine tapu sicil

muhafızlığınca tescil edilirler. Sicile bunlara ait her hangi bir tasarrufun   

Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün izni bulunmadıkça kaydolunamıyacağı şerhi de  

verilir.                                                                       

    3. Tapu siciline kaydedilen tasfiyehane ve boru hatlarının Petrol siciline 

kaydında ayrıca harç alınmaz.                                                  

                                                                               

 

    Madde 38 - 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü:                                

    a) Nizamname ve tadillerini,                                               

    b) Bölgelerin tayin ve tadillerini,                                        

    c) Açık sahaların tesbit, tadil ve kapanmalarını,                           

    d) (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                         

    e) Genel Müdürün tayini,                                                   

    f) (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                         

    g) (Değişik 5/4/1973 - 1702/16 md.) Müsaadeye taallük edenler hariç olmak  

üzere müracaatlar hakkında verilen kararları,                                  

    h) Bir arama veya işletme ruhsatnamesinin veya belgenin verildiğini, tadil 

veya devrolunduğunu, bunların ve müsaadenin nihayetlendiğini, arama ve işletme 

ruhsatnameleri ve belgeler üzerinde tesis olunan diğer hakları ve takyitleri,  

    i) (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                         

    j) Bu kanunun veya nizamnamenin neşrini emrettiği diğer her hangi bir      

hususu,                                                                        

                                                                               

    Resmi Gazete'de ilan eder.                                                  

    2. Resmi Gazete'de ilan tebligat mahiyetindedir; ancak bu kanunun veya ni- 

zamnamenin hususi tebligatı amir hükümleri mahfuzdur.                          

    3. Resmi Gazete'de ilan edilen her hangi bir hususun neşir tarihi; bu ilan-

da aksine sarahat bulunmadıkça, mer'iyet tarihi olarak itibar olunur. Kendile- 

rine hususi tebligat yapılmamış şahıslar için arama veya işletme ruhsatnamele- 

rinin başlangıç, temdit ve nihayet bulma tarihleri de bu husustaki kararların  

neşir tarihleridir.                                                            

                                                                               

                                                                               

                                   BÖLÜM: 7                                    

                          Şahsın Tescili ve Tebligat                           

                                                                               

 

    Madde 39 - 1. Bu kanuna göre hak talep eden hükmi şahıs, Türkiye'de adres  

göstermeye mecburdur. Bunun yapmıyana müsaade, arama veya işletme ruhsatnamesi 

veya belge verilmez.                                                           

    2. Araştırıcı, arayıcı, işletmeci veya belge sahibi:                       

    a) Müsaadeyi, arama veya işletme ruhsatnamesini veya belgeyi elde ettiği   

tarihten itibaren 30 gün zarfında Türkiye'de mukim bir mümessil ve bunun kanuni

ikametgahını,                                                                   

    b) Vukubuldukları tarihten itibaren 30 gün içinde ikametgah ve mümessil    

değişikliklerini,                                                              

                                                                                

    Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirmeye mecburdur.                      

    3. 2 nci fıkrada yazılı hususlar petrol siciline kaydedilir.               

    4. a) Anonim ve sermayesi eshama münkasim olsun veya olmasın bu kanuna göre

bir petrol hakkı iktisap eden ecnebi tabiiyetini haiz bir şirket,30 Teşrinisani

1330 tarihli Ecnebi anonim ve sermayesi eshama münkasim şirketlerle ecnebi si- 

gorta şirketleri hakkındaki "kanunu muvakkatin 1,3,4,5,6,7,10,11 ve 13" üncü   

maddelerine ve 1 inci ve 4 üncü maddeleri dolayısiyle 12 nci maddesine tabidir.

    b) Ancak bu kanunu muvakkatin 1 inci maddesinde tadat edilen evrakın tas-  

dikli suretlerinin şirketin iktisap ettiği petrol hakkının yürürlüğe girdiği   

tarihten itibaren 6 ay içinde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü vasıtasiyle Ekonomi

ve Ticaret Vekaletine tevdi edilmesi lazımdır.                                 

    5. Bu maddenin 2 nci fıkrasının (a) bendine ve 4 üncü fıkrasına göre göste-

rilecek mümessilin aynı şahıs olması lazımdır.                                 

                                                                               

 

    Madde 40 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/17 md.)                               

    39 uncu maddeye göre:                                                       

    1. Petrol siciline tescil edilmiş adreste mümessile yapılan tebligat petrol

hakkı sahibine yapılmış sayılır.                                               

    2. Adreste vukubulan değişiklik hemen bildirilmediği ve yenisi de tebliğ   

memurunca tespit edilmediği takdirde tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski  

adrese ait binanın kapısına diğer nüshası da Genel Müdürlükte herkes tarafından

görülebilecek bir yere asılır ve eski adresin kapısına asılma tarihi tebliğ ta-

rihi sayılır.                                                                  

    Bundan sonra tebliğler, yeni adres bildirilmediği müddetçe, yalnız Genel   

Müdürlükte herkes tarafından görülebilecek bir yerdeki ilan tahtasına asılmak  

suretiyle yapılır.                                                             

                                                                               

                                                                               

                                                                                

    3. Adres gösterilmemişse, her türlü tebliğat, tebliğ evrakı Genel Müdürlük-

te herkes tarafından görülebilecek bir yerde 96 saat asılı bulundurulmak sure- 

tiyle yapılır.                                                                  

    4. Yukardaki durumlar dışında Genel Müdürlükçe bu kanuna göre yapılacak her

türlü tebliğat hakkında Tebliğat Kanunu hükümleri uygulanır.                   

                                                                                

                                   BÖLÜM: 8                                    

                        Kayıtlar, Raporlar ve Teftiş                           

 

    Madde 41 - Petrol hakkı sahibi:                                             

    1. Nizamnamenin emrettiği kayıtları ve hesapları tutmaya;                  

    2. Nizamnamede tesbit olunacak hal ve şekillerde numuneleri saklamaya;     

    3. Ameliyatın mahiyet, şümul ve neticelerine ait malümatı nümunelerle bir- 

likte Nizamnamede tesbit olunan müddette, şekilde, ve kifayette Petrol İşleri  

Genel Müdürlüğüne tevdie:                                                      

    mecburdur.                                                                  

 

    Madde 42 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/18 md.) Bu kanunu uygulamakla gö-  

revli olanlar veya bunların temsilcileri petrol ameliyatını, ameliyat esnasında

elde edilen verileri ve numuneleri, bilcümle belgeleri ve muhasebe kayıtlarını 

denetlemeye, kontrol etmeye ve gerekli gördükleri verileri ve numuneleri ve    

herhangi bir kaydın, hesabın, raporun ve belgenin suretini almağa ve petrol    

ameliyatının normal seyrini aksatmaksızın muayene ve tecrübeler yapmağa yetki- 

lidirler.                                                                       

    2. Petrol hakkı sahibi, birinci fıkra gereğince salahiyetlerini kullandık- 

ları sırada vazifelilere yardım etmekle mükelleftir.                           

 

    Madde 43 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/19 md.)                               

    1. Bu kanun hükümlerine göre görevli kimseler, görevleri sebebiyle, öğren- 

dikleri petrol ameliyesine ilişkin sırlarla mali ve petrol faaliyeti ile ilgili

teknik mahiyetteki sırları, petrol hakkı sahibinin rızası olmadıkça, petrol    

hakkının devamı süresince gizli tutmakla yükümlüdürler.                        

    Petrol hakkı sahibinin petrol endüstrisinin her safhasında elde ettiği tec-

rübe ve yaptığı işlem ve kurduğu iş münasebetlerini ve benzerlerini ilgilendi- 

ren ve yalnız petrol hakkı sahibi ile, birlikte çalıştığı kimselerce bilinen ve

umuma veya her halde ilgili petrol endüstrisi kolunda çalışanların büyük çoğun-

luğunca bilinmeyen her türlü teknik,ticari ve mali bilgiler sır teşkil ederler.

Vergi Usul Kanunundaki özel hükümler saklıdır.                                 

    2. Genel mahiyetteki teknik,mali ve jeolojik bilgilerle kuyu yerleri,sondaj

kesitleri, muhafaza boruları kayıtları ve genel üretim ve satış rakamları sır  

sayılmaz.                                                                      

 

    Madde 44 - Bu kanun dairesinde elde edilen malümattan gizli tutulması gere-

kenlerin dışında kalanlar herkese açık bulundurulur ve nizamnamede gösterilmiş 

ise petrol siciline kaydolunur.                                                

                                   BÖLÜM: 9                                    

                            Bölgeler ve Açık Sahalar                           

 

    Madde 45 - 1. Türkiye bu kanun bakımından Bakanlar Kurulu karariyle mütaad-

dit bölgeye ayrılabilir. Bölgeler tadil ve bölge taksimatı yeniden tayin edile-

bilir. Bir bölge üç milyon hektardan aşağı olamaz.                             

                                                                                

    2. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/20 md.) Bir bölge Bakanlar Kurulu kararı ile  

tamamen veya kısmen aramaya veya işletmeye açılabilir veya açık bir saha tadil 

edilebilir veya kısmen veya tamamen kapatılabilir.                             

    Bir bölgenin arama veya işletmeye kısmen veya tamamen kapalı olması, o böl-

genin uzantısını teşkil eden ve Türk karasuları dışındaki sularda arama veya   

işletme ruhsatnamesi verilmesine engel olmaz.                                   

    Karasuları dışında denizlerde arama ve işletme ruhsatnamesi verilmesinde ve

bu ruhsatlarla ilgili süreler ve yükümlülükler konusunda uygulanacak hukuki    

rejim Bakanlar Kurulu tarafından tespit olunur.                                 

    3. Yukarki fıkralara göre verilen kararlar müktesep hakları ihlal edemez.  

    4. (Ek: 5/4/1973 - 1702/20 md.) Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı kapalı 

bölgelerde de Bakanlar Kurulunun izni ile petrol ameliyatı yapabilir. Askeri   

yasak bölgelerde yapılacak aramalarla ilgili müsaade verilmeden önce Genelkur- 

may Başkanlığının izni alınır.                                                 

                                                                               

                                   ÜÇÜNCÜ KISIM                                

                                 Arama ve İstihsal                             

                                                                               

                                     BÖLÜM: 1                                  

                                     Müsaade                                   

                                                                               

 

    Madde 46 - 1. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü jeolojik istikşafta bulunmak   

için, vakı talebi kanuna uygun bulduğu takdirde,talepnamede gösterilen arazinin

tamamı veya bir kısmı üzerinde, inhisarı tazammun etmemek kaydiyle ve muayyen  

müddetle gereken müsaadeyi verebilir.                                           

    2. Bu talep, büsbütün reddolunabileceği gibi Petrol İşleri Genel Müdürlüğü 

tarafından konulacak kayıt ve şartlarla ve müsaadenin müddeti de tesbit oluna- 

rak is'af edilebilir.                                                           

    3. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/9 md.) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü müsaade 

talebi hakkındaki kararını, müracaat tarihinden itibaren altmış gün içinde ver-

meye mecburdur.                                                                

 

    Madde 47 - 1. Bir araştırıcı petrol ameliyatı yapmakta olan diğer bir pet- 

rol hakkı sahibinin rızası olmadan sondaj veya jeofizik etüdlerin yapıldığı    

yerlere giremez veya diğer bir petrol hakkı sahibinin ameliyatı ile tedahül    

eden faaliyette bulunamaz.                                                     

    2. Bir araştırıcı müsaadesinin şartları ve tahditleri ve 1 inci fıkradaki  

kayıtlar dairesinde müsaadenin taallük ettiği saha içinde jeolojik istikşaf    

yapabilir.                                                                      

 

     Madde 48 - Muayyen bir mahalde ameliyatı nihayetlenmiş bulunan bir araştı-

rıcı, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün aksine emirleri olmadıkça, araziyi ve   

üzerindeki her şeyi mümkün olan süratte ve mertebede bu ameliyata başlamadan   

önceki vaziyete ifrağ etmekle mükelleftir. Bu mükellefiyeti yerine getirmekten 

imtina eylerse bunu Petrol İşleri Genel Müdürlüğü araştırıcının nam ve hesabına

yapabilir.                                                                      

 

    Madde 49 - Bir araştırıcı, üzerinde ameliyat yaptığı arazinin maliki veya  

zilyedi bulunan şahsa, araziye ika ettiği zararı ve bu şahsın mahrum kaldığı   

makul karı ödemekle mükelleftir.                                                

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                    

                              Arama Ruhsatnamesi                                

                                                                               

 

    Madde 50 - Bu kanun hükümlerine tabi olmak kaydiyle bir arama ruhsatnamesi,

sahibine, arama sahasında:                                                     

    1. Jeolojik istikşaf yapmak,                                               

                                                                               

    2. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Kendi petrol imkanlarını tesbit maksa-

diyle, arama sahası dışında müsaade sahibi imiş gibi jeolojik istikşafta bulun-

mak.                                                                           

    3. İnhisarı tazammun etmek üzere arama veya inkişaf sondajı yapmak ve bu   

sahadan petrol istihsal etmek,                                                  

    4. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/21 md.) Bir keşfi müteakıp işletme ruhsatname-

si talebinde bulunmak haklarını verir.                                         

    Şu kadar ki verilecek arama ruhsatnamesine,kanunun maksadına uygun şekilde,

ameliye ile ilgili kayıt ve şartlar konabilir.                                 

 

    Madde 51 - 1. Arama ruhsatnamesi almak istiyen bir hükmi şahıs, nizamname  

hükümlerine uygun olarak Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bir talepname ile mü- 

racaat eder. Talepnameye ruhsatname harcının ödendiğini gösteren makbuz da bağ-

lanır.                                                                         

    2. Arama ruhsatnamesi bir araştırıcı tarafından talep edilmişse, bu talep  

kanuna ve nizamnameye uygun olup olmadığına göre kabul veya reddolunur.        

    3. Arama ruhsatnamesi araştırıcı olmıyan bir hükmi şahıs tarafından talep  

edilmişse, bu talep kanuna ve nizamnameye uygun olduğu takdirde dahi reddedile-

bilir.                                                                         

                                                                               

    4 - (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                        

 

    Madde 52 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/10 md.)                              

    1. Petrol aramalarına açık bir sahaya yapılan arama ruhsatnamesi müracaat- 

larının muhtevası ilk müracaatı takiben dört iş günü gizli tutulur.            

    a) Bu süre içinde aynı arazi parçasını kısmen veya tamamen ihtiva eden baş-

ka bir veya birden fazla müracaat yapılmışsa bu müracaatlar aynı günde yapılmış

sayılarak Genel Müdürlükçe bu Kanunun 4 üncü ve 51 inci maddeleri çerçevesinde 

değerlendirilir.                                                                

    b) Birinci müracaatı takiben dört iş günü içinde aynı arazi parçasının ta- 

mamı veya bir kısmı için başka bir arama ruhsatnamesi müracaatı yapılmamışsa   

talep Genel Müdürlükçe 4 ve 51 inci maddeler dikkate alınarak karara bağlanır. 

    c) Birinci müracaatı takiben dört iş gününden sonra yapılan ve aynı arazi  

parçasını kısmen veya tamamen ihtiva eden arama ruhsatnamesi müracaatları      

değerlendirmeye tabi tutulmaz.                                                  

    2. Reddedilen arama ruhsatnamesi müracaat sahasına veya terkedilen bir ara-

ma sahasına, red veya terk keyfiyetinin kesinleşip Resmi Gazete'de ilanını ta- 

kiben yapılacak müracaatlar hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.         

    3. Usulüne uygun olarak yapılmış olan müracaatlar Genel Müdürlükçe en geç  

üç ay içinde sonuca bağlanarak Bakana sunulur. Bakan bu Kanunun 4 üncü maddesi-

nin 1 inci bendi ve 20 nci maddesi hükümleri dahilinde takdir hakkını kullana- 

rak gerekli kesin kararı en geç yirmi gün içinde verir.                        

 

    Madde 53 - 1.  Bir arama sahası 50 000 hektardan fazla olamaz.             

                                                                               

    2. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/11 md.) Bir bölgede bir tüzelkişi aynı zaman-

da en fazla sekiz arama ruhsatnamesine sahip olabilir. Ancak, Türkiye Petrol-  

leri Anonim Ortaklığı, toplam ruhsat adedi petrol arama bölgesi sayısının on   

katını aşmamak kaydıyla her bölgede en çok oniki adet arama ruhsatı alabilir.  

    3. Hiç bir hükmi şahıs 1 ve 2 nci fıkralarda yazılı tahditleri doğrudan    

doğruya veya dolayısiyle bertaraf edecek şekilde diğer bir hükmi şahıs ile an- 

laşamaz.                                                                        

    4. (Ek: 5/4/1973 - 1702/23 md; Değişik: 28/3/1983 - 2808/11 md.) Kanuni sü-

resi sona eren veya terk edilen bir arama ruhsatnamesinin kapsadığı arama saha-

sı için, aynı tüzelkişi tarafından bir yıl içinde yeniden müracaatta bulunu-   

lamaz.                                                                         

                                                                               

 

    Madde 54 - Arama sahaları şimal - cenup ve şark - garp istikametindeki doğ-

ru hatlarla çevrilir. Bu sahaların en ve boy nispeti, diğer sahalarla komşuluğu

ve birleşimi bakımından, nizamname hükümlerine uygun olması lazımdır.          

                                                                               

 

    Madde 55 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/24 md.)                               

    1. (Değişik: 23/3/1983 - 2808/12 md.) Bir arama ruhsatnamesinin süresi dört

yıldır.                                                                        

    2. (Değişik: 23/3/1983 - 2808/12 md.) Bir bölge dahilinde arama sahalarının

herhangi birinde Bu Kanun hükümlerine riayet etmek suretiyle ve hüsnüniyetle   

aramaya devam eden bir arayıcının o bölgedeki arama ruhsatnameleri süresi ihti-

yaca göre iki yılı aşmamak üzere uzatılabilir.                                 

    Ancak, ikinci yılın sonunda arayıcının çalışmaları keşif ihtimalini doğura-

cak durumda ise uygun bir programla uzatma talebinde bulunulması halinde,Bakan-

lar Kurulu teminat karşılığında süreyi iki yıla kadar daha uzatabilir.Teminatın

cinsi ve miktarı Bakanlar Kurulu tarafından tespit edilir. Programda öngörülen 

hususların yerine getirilmemesi halinde teminat hazineye irat kaydedilir.      

    3. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/12 md.) Bu madde hükümlerine göre yapılan    

uzatmalar dahil 4 üncü fıkra hükmü müstesna olmak üzere bir arama ruhsatname   

süresi ilk yürürlük tarihinden itibaren sekiz yıldan fazla olamaz.             

    4. Bir arayıcı kendi arama sahasında bir keşif yaptığı takdirde Genel Mü-  

dürlük 3 yılı aşmamak üzere arayıcının petrollü araziyi tespit etmesine imkan  

verecek yeterli bir zaman kadar ruhsatname süresini uzatabilir.                

    5. Yukarda belirtilen süreler deniz aramalarında yüzde elli oranında artı- 

rılabilir.                                                                     

                                                                               

 

    Madde 56 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/13 md.)                              

    Arayıcı, her arama sahası için Devlet hakkı ödemekle yükümlüdür. Devlet    

hakkı, arama sahasının hektarı başına yılda;                                   

    1, 2, 3 üncü yıllar için                               40                  

    4 ve 5 inci yıllar için                                80                  

    5 inci yıldan sonra her yıl için                      120 Türk Lirası'dır. 

    Bakanlar Kurulu, bu miktarları on katına kadar artırabilir.                

    Arayıcının bir yıl zarfında fiilen yaptığı jeolojik araştırma va sondaj    

masrafları o yıl içinde ödeyeceği toplam Devlet hakkından tenzil edilir. Ancak 

tenzil edilecek miktar toplam Devlet hakkının yüzde ellisindan fazla olamaz.   

    Yukarıda belirtilen Devlet hakkı deniz aramalarında su derinliği ve çalışma

şartları göz önüne alınarak Bakanlıkça yüzde elli oranına kadar azaltılabilir. 

                                                                               

 

    Madde 57 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                                

    Arayıcı, ruhsatnamesinin yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde arama 

sahası dahilinde aramaya veya bu sahanın patrol imkanlarını tesbit maksadiyle  

saha dışında jeolojik istikşaf yapmaya başlamakla ve ruhsatname müddetince ara-

maya hüsnüniyetle devam etmekle mükelleftir.                                   

                                                                               

 

    Madde 58 - 1. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/14 md.) Arayıcı,aynı bölgeye dahil

arama sahalarının herhangi birinde o bölgeye ait en eski ruhsatnamesinin tari- 

hinden itibaren en geç üç yıl içinde arama sondajlarına başlamaya mecburdur.   

Bu süre Bakanlar Kurulunca cinsi ve miktarı saptanacak teminat karşılığında, en

çok bir yıl daha uzatılabilir.                                                 

    Arayıcının mükellefiyetini yerine getirmemesi halinde teminat hazineye irat

kaydedilir.                                                                    

    2. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/26 md.) Bir bölgedeki arama sahalarından bi-  

rinde bir keşif yapan arayıcı keşfi takibeden 1 yıl içinde aynı bölgedeki diğer

bir arama sahasında ve yine bu keşiften itibaren 3 yıl içinde de o bölgedeki   

mütebaki arama sahalarında arama sondajlarına başlamaya mecburdur.             

    3. Yukarki fıkralardan herhangi birinin hükümleri dahilinde arama sondajına

başlamış bulunan bir arayıcı, bu sondajlara, bir kuyunun tamamlanmasiyle bir   

yenisine başlanması arasında altı aydan fazla müddet geçirilmemek kaydiyle,hüs-

nüniyetle devam etmeye mecburdur.                                              

                                                                               

 

    Madde 59 - Bir arama sahasında yapılan bir keşfi mütaakıp, aksine muhik se-

bep bulunmadıkça, arayıcı, sahayı tesbit etmek ve inkişaf ettirmekle ve bir iş-

letmeci imiş gibi bulunan petrolü istihsal eylemekle mükelleftir.              

    Bu takdirde arayıcı, petrol ameliyatı ve istihsal olunan petrol bakımından,

bir işletmecinin bilcümle vecibelerine tabidir.                                

                                                                               

                                   BÖLÜM: 3                                    

                             İşletme Ruhsatnamesi                              

                                                                               

 

    Madde 60 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/15 md.)                              

    Bir işletme ruhsatnamesi, işletmeciye, bu Kanun hükümlerine tabi olmak kay-

dıyla, hakkı geçerli olduğu müddetçe, ilgili bulunduğu sahada petrol aramak,in-

kişaf ettirmek, istihsal etmek,istihsal ettiği petrolü nakletmek ve her safhada

satmak haklarını verir.                                                         

    İşletmeciye, tek başına veya diğer işletmecilerle birlikte talebi halinde  

sahaların rezerv ve üretim durumu elverişli olmak ve ekonomik olduğu kabul     

edilmek ve bu Kanunun amacına ve belge ile ilgili diğer hükümlerine uygun gö-  

rülmek kaydıyla Bakanlar Kurulu kararıyla belge de verilebilir.                

                                                                               

 

    Madde 61 - 1. Bir işletme sahası en çok 25 bin hektardır.                   

    2. Bir bölgede bir hükmi şahıs aynı zamanda mecmuu 150 bin hektarı aşmıyan 

işletme sahasına sahip olabilir,                                               

    3. Hiç bir hükmi şahıs 1 ve 2 nci fıkralarda yazılı tahditleri doğrudan    

doğruya veya dolayısiyle bertaraf edecek şekilde diğer bir hükmi şahıs ile an- 

laşamaz.                                                                       

    4. Bir işletme ruhsatnamesi 63 ve 64 ncü maddelerde gösterilen yollardan   

başka surette istenemez ve verilemez.                                          

                                                                               

 

    Madde 62 - İşletme sahaları şimal - cenup ve şark - garp istikametlerindeki

doğru hatlarla çevrilir. Sahaların en ve boy nispeti diğer sahalarla komşuluğu 

ve birleşimi bakımından, nizamname hükümlerine uygun olması lazımdır.          

                                                                               

 

    Madde 63 - 1. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Arama sahasında bir keşif  

yapmış bulunan ve arama ruhsatnamesi yürürlükte iken nizamname hükümlerine uy- 

gun olarak işletme ruhsatnamesi talebeden bir arayıcıya, arama sahası dahilinde

kendi seçtiği ve arama sahasının yarısını aşmıyan herhangi bir veya mütaaddit  

arazi parçası için 61 ve 62 nci maddelerdeki tahditlere tabi olmak kaydiyle,   

arama ruhsatnamesinin verildiği tarihte cari bulunan şartlarla işletme ruhsat- 

namesi verilir. Arayıcı, talepnamesine ruhsatname harcının ödendiğini gösteren 

makbuzu da bağlar.                                                             

    2. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/16 md.) İşletme ruhsatnamesinin verilmesiyle 

arama ruhsatnamesi nihayet bulur. Ancak, arama sahasının arta kalan bölümü için

hak sahibi tarafından yeniden arama ruhsatı talebinde bulunulur ise, bu talep  

Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce Kanunun 53 üncü maddesinin 4 üncü fıkrası hük-

mü dışında değerlendirilebilir.                                                

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

    3. Arama sahasının yarısını aşmamak üzere işletme sahalarının tayin ve tah-

didinde riayet edilecek esaslar ve usuller nizamnamede gösterilir.             

    4. (Ek: 5/4/1973 - 1702/28 md.) İşletme ruhsatnamesi talebeden arayıcı ruh-

sat talebine işletme sahasının geliştirilmesi ve üretimi ile ilgili bir progra-

mı ekler. Genel Müdürlük bu programda petrol endüstrisinin gereklerine ve      

Türkiye ihtiyaçlarına uygun değişiklikler yapılmasını isteyebilir.             

                                                                                

 

    Madde 64 - 1. Üzerinde arama veya işletme hakkı bulunmıyan bir saha,işletme

ruhsatnamesi mevzuu olarak, Bakanlar Kurulu karariyle müzayedeye çıkarılabilir.

    İşletme ruhsatnamesi evvelce müzayedeye çıkarılmış bulunan bir işletme sa- 

hasının tamamı veya bir kısmı yine Bakanlar Kurulu karariyle müzayededen kaldı-

rılabilir.                                                                     

    2. Müzayedeye çıkarılan bir saha için,müzayede kararı kaldırılmadıkça başka

suretle arama veya işletme ruhsatnamesi verilemez.                             

    3. 1 inci fıkrada yazılı müzayede nizamname hükümleri dahilinde Petrol     

İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.                                      

    4. Bir sahanın müzayedeye çıkarılması en fazla teklifte bulunana verilmesi-

ni veya herhangi bir teklifin kabul edilmesini tazammun etmez.                 

    5. (Ek: 5/4/1973 - 1702/29 md.) Şu kadar ki Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, 

müzayedeye çıkmazdan önce, T. P. A. O. na bu sahayı işletme ruhsatnamesi konusu

olarak isteyip istemediğini süre tayini suretiyle yazacağı bir yazı ile T.P.A. 

O. dan sorar. T. P. A. O. nın talebi halinde saha müzayedeye çıkarılmaz ve iş- 

letme ruhsatı konusu olarak T. P. A. O. ya verilir.                            

                                                                               

 

    Madde 65 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/30 md.) Bir işletme ruhsatnamesinin

süresi yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 20 yıldır.                          

    2. Arama sahasındaki bir keşfi mütaakıp, inkişaf için arama ruhsatnamesi,55

inci maddenin 4 üncü fıkrası gereğince temdit edilmiş ise,temdit müddeti işlet-

me ruhsatnamesinin müddetine mahsup olunur.                                    

    3. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/30 md.) Vecibelerini tamamen yerine getirmiş  

olan işletmecinin talebi üzerine, işletme ruhsatnamesi Genel Müdürlük tarafın- 

dan milli menfaatlere, teknik ve ekonomik esaslara uygunluğu tespit ve teklif  

edilmek suretiyle ve toplamı (10) ar yılı geçmemek üzere iki defa Bakanlar Ku- 

rulu karariyle uzatılabilir.                                                   

                                                                                

 

    Madde 66 - İşletmeci:                                                      

    1. Hakkının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl zarfında, işletme  

sahasının hudutlarını nizamnamenin gerektirdiği tarzda ve münasip miktarda hu- 

dut noktalariyle işaretlemeye,                                                 

    2. İşletme sahasının tadil edilmesi halinde, bu tadilin tatbik mevkiine ko-

nulduğu tarihten itibaren 4 ay zarfında, işletme sahasının değişmiş bulunan hu-

dutlarını münasip miktarda hudut noktalariyle 1 inci fıkrada yazılı olduğu veç-

hile işaretlemeye,                                                             

    3. İşletme sahasının hudut noktalarını muhafaza etmeye mecburdur.          

                                                                                

 

    Madde 67 - Bir işletmeci, işletme sahası kafi derecede inkişaf ettirilme-  

mişse,işletme ruhsatnamesinin yürürlük tarihinden itibaren altı ay zarfında bir

inkişaf sondajına başlamaya ve o zamana kadar yapılandan daha geniş ölçüde ol- 

mak üzere her petrollü araziyi hüsnüniyetle tayin ve inkişaf ettirmeye, bunlar-

dan petrol istihsaline, bu petrolü için pazar aramaya ve onu satmaya mecburdur.

                                                                                

    Madde 68 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/31 md.)                               

    1. Bir işletmeci işletme ruhsatnamesinin alınmasından başlıyarak bir yıl   

içinde işletme sahasından ekonomik miktarda petrol istihsal etmediği takdirde  

Genel Müdürlük kendisine ekonomik istihsal şartlarını da gözönünde tutarak 90  

gün süre verir. İşletmeci bu süre içinde de ekonomik miktarda petrol istih-    

salinde bulunmazsa işletme hakkı düşer.                                         

    2. Bir işletme sahasında yapılan ekonomik miktarda petrol istihsali sonra- 

dan durduğu takdirde Genel Müdürlük işletme ruhsatnamesinin ilk bir yılı sona  

erdikten sonra en az 90 günlük bir süre vererek işletmeciden ekonomik miktarda 

petrol istihsaline yeniden başlamasını istiyebilir. İşletmeci bu tebliğata     

rağmen mücbir sebep olmaksızın,ekonomik miktarda petrol istihsaline başlamazsa 

verilen süre sonunda işletme ruhsatnamesi düşer.                               

    Ancak, bu tebliğat istihsalin durduğu tarihten itibaren 3 ay ve işletme sa-

hasında arama veya işletme sondajları hüsnüniyetle yapılmakta ise 1 yıl geçme- 

den icra edilemez.                                                             

                                                                                

 

    Madde 69 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/32 md.)                               

    1. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/17 md.) İşletmeciler her işletme sahası için 

bir Devlet hakkı ödemekle mükelleftirler.Devlet hakkı işletme sahasının hektarı

başına yılda;                                                                  

                                                                               

    1 inci yıl için                                       225                  

    2 nci  yıl için                                       300                  

    3 üncü yıl için                                       375                  

    4 üncü yıl için                                       450                   

    5 inci yıl için                                       600                  

    6 ncı ve müteakip yıllar için                         750 Türk Lirası'dır. 

    Bakanlar Kurulu, bu miktarları on katına kadar artırabilir.                 

    2. Arama sahasındaki bir keşif dolayısiyle işletmeci mükellefiyetlerine    

tabi bir arayıcının ödeyeceği Devlet hakkı arama sahasının yarısı için, arayıcı

sıfatiyle ödemesi gereken Devlet hakkından fazla olamaz.                       

                                                                                

                                                                               

                                   BÖLÜM: 4                                    

                         Ameliyatın Birleştirilmesi                            

                                                                               

 

    Madde 70 - İşletme sahaları kısmen veya tamamen aynı petrollü arazi içinde 

bulunan ve ameliyatlarını birleştirmekle israfın önleneceği,istihsalin ve veri-

min artacağı veya istihsal maliyetinin azalacağı anlaşılan işletmeciler, Petrol

İşleri Genel Müdürlüğünün dermeyan edebileceği makul şartları kabul ettikleri  

takdirde bu dairenin tasvibi ile ameliyatlarını, birleştirebilirler. İşletmeci-

lerin bu yoldaki talepleri kısa bir zamanda karara bağlanır.                   

                                                                               

 

    Madde 71 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                                

    Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce dermeyan olunan şartlara tabi olmak kay-  

diyle ameliyatlarını birleştiren işletmeciler, birleştirilmiş petrollü arazinin

verimli olarak işletilmesinin bütün icaplarına tevessül edebilirler.Ve müşterek

istihsal için tek bir Devlet hissesi ödiyebilirler. Bu suretle birleşen işlet- 

meciler birleşme haricinde kalan sahaları için normal olarak ödemekle mükellef 

bulundukları Devlet hakkına ilaveten birleştirilmiş petrollü arazi üzerinden   

aralarında tayin ve tesbit edecekleri nispetlerde Devlet hakkı ödemekle mükel- 

leftirler.                                                                     

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

 

    Madde 72 - (Mülga: 28/3/1983 - 2808/24 md.)                                

                                                                               

 

    Madde 73 - Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından dermeyan olunmuş şart- 

lar ve yukardaki maddelerde zikredilen hususlar müstesna olmak üzere birleştir-

me, işletmecilerin kendi sahalarında ve bu sahalar üzerinde sahip oldukları    

haklarda ve vecibelerde değişikliği tazammun etmez.                            

                                                                                

                                                                               

                                   BÖLÜM: 5                                    

                   Arama ve İşletmeye Ait Müşterek Hükümler                    

                                                                               

 

    Madde 74 - Bir hükmi şahısla bunun hisselerinin % 25 inden fazlasına veya  

karının başlıca kısmına doğrudan doğruya veya dolayısiyle sahip olan veya ida- 

resinde karar verme kontrol etme veya müdürlerini tayin eyleme salahiyetini ha-

iz bulunan hükmi şahısların aynı bölge dahilinde iktisap ettikleri arama saha- 

larının adedi 8 den ve işletme sahalarının yüz ölçümlerinin mecmuu 150 bin hek-

tardan fazla olamaz.                                                            

                                                                               

 

    Madde 75 - 1. Bir hükmi şahsın sahip bulunduğu arama ve işletme sahalarının

aded ve yüz ölçümü bu kanunla tesbit edilen azami miktarları geçtiği takdirde  

Petrol İşleri Genel Müdürlüğü münasip bir mehil vererek,fazla sahaların terkini

bu hükmi şahıstan ister.                                                       

    2. Arayıcı veya işletmeci 1 inci fıkra gereğince yapılan tebligata riayet  

etmediği takdirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü sahaları azami miktarlara irca 

edecek tarzda kısıntılar yapar.                                                

                                                                                

 

    Madde 76 - Bir arayıcı veya işletmeci, kendi arama veya işletme sahaları   

dahilindeki veya civarındaki depolara giden toplama boruları ve yakıt hatları  

tesis edebilir.                                                                 

                                                                               

    (İkinci fıkra Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                               

 

    Madde 77 - Bir arayıcı veya işletmeci yaptığı bir keşiften Petrol İşleri   

Genel Müdürlüğünü haberdar etmeye mecburdur. İhbarın zamanı ve şekli nizam-    

namede gösterilir.                                                             

                                                                               

 

    Madde 78 - 1. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Bir arayıcı veya işletmeci,

arama veya işletme sahasından istihsal edip depoladığı petrolün sekizde birini 

Devlet hissesi olarak ödemekle mükelleftir. Ancak:                             

    a) Arama ve işletme sahası ile ilgili olarak yapılan arama, inkişaf veya   

istihsal ameliyelerinde, veya                                                  

    b) Daha çabuk, daha verimli veya nihai olarak daha büyük istihsal yapmak   

maksadiyle, aynı veya diğer bir hazne tabakasına sevk etmek suretiyle kendisi  

tarafından kullanılan petrollerden Devlet hissesi ödemez.                      

                                                                               

    2. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Petrol müstahsilinin ödeyeceği Devlet 

hissesi nakden veya bu maddenin 3 üncü fıkrasında derpiş edildiği veçhile aynen

ödenebilir. Ve bu ödemelerin tutarı kuyubaşı fiyatı üzerinden hesaplanır.      

13 üncü maddenin 1 inci fıkrası mucibince petrol hakkı sahibinden memleket ih- 

tiyaçlarına mukabil temini talebedilen miktarlardan kendisi tarafından aynen   

ödenen Devlet hissesi miktarları tenzil edilir.                                

    3. a) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir ödeme devresinin ilk ayı içinde   

gelecek ödeme devresinde Devlet hissesinin tamamını veya bir kısmını aynen al- 

mak istediğini müstahsile bildirir.                                            

    b) Bu takdirde müstahsil bu petrolü kendi petrolünü muhafaza ettiği depo-  

larda Hükümet teşkilatına teslim eder.                                         

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

    c) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, tesbit ettiği Devlet hissesi petrolün ta-

mamını veya bir kısmının müstahsilden, kendi imkanları mevcut olduğu takdirde  

depolarından gayrı bir yerde teslim etmesini isteyebilir. Ancak, bu teslimat,  

müstahsilin deposundaki teslimattan daha masraflı olduğu takdirde. İlave masraf

Hükümetçe müstahsile ödenir.                                                    

    4. Bir müstahsilden, Devlet hissesi olarak aynen alınan:                   

    a) Gazı hiç bir suretle,                                                   

    b) Mayi petrolü ise 30 günden fazla,                                        

    depoda muhafaza etmesi istenemez.                                          

                                                                               

 

    Madde 79 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/33 md.)                                

    1. Arayıcı ve işletmecilerin ödemekle mükellef bulundukları Devlet hakkı ve

hissesi kendi beyanları üzerine tahakkuk ettirildikten sonra maddi delillere   

veya kanuni ölçülere dayanılarak tespit olunan farklar üzerinden ikmalen Devlet

hakkı ve hissesi tarhiyatı yapmaya Genel Müdürlük yetkili ve görevlidir.       

    İkmal tarhiyatına karşı ilgililerin Bakan nezdinde yapacakları itiraz ihti-

laflı kısmın tahsilini durdurur.                                               

    Bakan kararının taraflara tebliğinden sonra bu karar gereğince tahsil edi- 

lecek miktar Genel Müdürlükçe ilgiliye tebliğ olunur.                          

    İkmalen tarh edilen Devlet hakkı ve hissesi yüzde yüz fazlası ile alınır.  

    2. Devlet hakkı ve hissesi tahakkukun ilgili bulunduğu takvim yılını takib-

eden yıldan itibaren 5 yıl içinde tarh ve tebliğ olunmadığı takdirde zamanaşı- 

mına uğrar.                                                                    

    3. Nakden ödenecek Devlet hakkı ve hissesi Genel Müdürlüğün bulunduğu yer  

vergi dairesine ödenir. Devlet hakkı ve hissesinin beyan, tarh, tahakkuk,ödeme,

usul, şekil ve zamanı ile ikmalen tarhiyata ait diğer hususlar nizamnamede gös-

terilir.                                                                        

                                                                               

                                                                               

                                 DÖRDÜNCÜ KISIM                                 

                        Nakil, Tasfiye ve Diğer Ameliyeler                     

                                                                               

                                    BÖLÜM: 1                                   

                                      Belge                                    

                                                                               

 

    Madde 80 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/34 md.)                               

    Belge; yapılabilmesi müsaade, arama veya işletme ruhsatnameleri istihsaline

mütevakkıf bulunan ameliyeler müstesna olmak ve münhasıran belgede belirtilen  

işleri yapmak üzere sahibine bu Kanun hükümleri dairesinde faaliyette bulunmak 

hakkını verir.                                                                  

    Belge süresi azami 30 yıldır.Bu süre Bakanlar Kurulu Kararı ile daha 10 yıl

kadar uzatılabilir.                                                            

                                                                                

 

    Madde 81 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                               

    Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, belge istihsali için yapılacak müracaatın:  

    1. Mevkii muameleye konmuş bulunan diğer bir müracaatla tedahül etmemesi,  

    2. Evvelce verilmiş ve müracaat tarihinde yürürlükte bulunan bir belge ile 

tedahül etmemesi,                                                              

    3. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce bu kanunun maksadına aykırı görülme-   

mesi,                                                                           

    halinde, müracaatın alındığı tarihten itibaren 90 gün içinde bu kanunun    

maksadına uygun olarak tesbit edeceği şartlarla istenilen belgeyi verir.       

 

    Madde 82 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/35 md.) İki veya daha fazla müra-  

caat veya bir müracaatla bir belge veya bir arama veya işletme ruhsatnamesi:   

    a) Aynı arazinin bir kısmının veya tamamının münhasıran veya birbiriyle te-

lif olunamıyacak şekilde istimalini tazammun ediyorsa;                         

    b) Aynı ihtiyacı temine matuf aynı hizmeti istihdaf ediyorsa;              

    c) Boru hatları güzergahları birbirine tedahül ediyorsa;                   

    İhtilaflı sayılarak bu Kanunun ihtilafların halline ait hükümleri dairesin-

de muameleye tabi tutulabileceği gibi, icabında ihtilafların halline mütedair  

kanun hükümlerinin tatbiki cihetine gidilmeden, belge iktisabı için yapılan bir

talebin kabul veya reddinde gözönünde tutulması gereken kıstaslara göre bir ka-

rar da verilebilir.                                                            

    2. Bir petrol hakkı sahibi tarafından, petrolünü gerektiği şekilde naklet- 

memesinden dolayı belgeyi haiz bir boru hattı sahibi aleyhine vakı müracaat,   

keza ihtilaflı addolunarak 1 inci fıkra uyarınca muameleye tabi tutulur.       

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                    

                  Boru Hattiyle ve Diğer Vasıtalarla Nakliyat                  

 

    Madde 83 - 1. (Ek: 29/5/1957 - 6987/8 md.) Esas gayesi, hariçte istihsal   

veya tasfiye edilmiş petrolü boru hattı ile bir başka memlekete müteveccih ola-

rak Türkiye üzerinden, tasfiye veya diğer ameliyelere tabi tutmaksızın (bu ne- 

viden nakliyatta yapılması mütat olan temizleme ve diğer muameleler hariç) nak-

letmek olan petrol ameliyatına uygulanacak hukuki rejim Bakanlar Kurulu tara-  

fından tesbit olunur.                                                           

    2. Petrolünü nakletmek üzere tesis ettiği boru hattını tam kapasitede ça-  

lıştırmak ihtiyacında bulunmıyan bir taşıyıcı, diğer bir petrol hakkı sahibi   

tarafından yapılan nakil teklifini, aşağıdaki şartlara uygun olduğu takdirde   

boru hattının siası dahilinde ve taliplerin nakledilecek petrol miktarlarının  

nispetine göre kabul eder:                                                     

    a) Taşınması teklif edilen petrolün nevi ile diğer fiziki evsafının taşıyı-

cının taşımakta bulunduğu petrolünkine uygun olması,                           

    b) Taşınması teklif edilen miktarın makul bir asgari hadde bulunması,      

    c) Nakledilecek petrol için makul ve munsif bir nakil ücretinin teklif      

olunması,                                                                      

    d) Teklif sahibi tarafından nizamname hükümlerindeki diğer tahdidatın kabul

edilmesi. (1)                                                                  

 

    Madde 84 - 1. Boru hattı ve diğer vasıtalarla petrol nakleden bir taşıyıcı,

nakliyata başlamadan evvel, nizamname hükümleri dairesinde nakliyata ait ücret 

ve diğer şartları tesbit eden bir tarifeyi Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne     

verir.                                                                          

    2. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bu tarifeyi, aldığı tarihten itibaren 60  

gün zarfında kabul veya reddeder.                                              

    3. (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.) Derpiş edilen nakil ücreti petrolü    

taşıtan ile taşıyıcı için munsif ve makul olmadıkça tarife tasvip edilemez.    

Tarife taşıyıcıya, yıpranma, faiz ve amortisman paylarını havi nakliye masraf- 

larına ilaveten nakliye ameliyesinin ifa edilebilmesi için gerekli sermaye mev-

cutları esasına dahil kıymetler ile nakliye ameliyesinde fiilen kullanılan nak-

di fonlar ve bunlara mütedair haklar üzerinden makul bir kar temin edecektir.  

----------------------                                                          

(1) 29/5/1957 tarih ve 6987 sayılı Kanunun 8. maddesi ile bu maddeye (1) numa- 

    ralı fıkra eklenmiş; mevcut hüküm, 2 nci fıkra olarak ve bu fıkranın 1,2,3,

    4 numaralı bentleri de sırasıyla a, b, c, d olarak isimlendirilmiş olduğun-

    dan maddenin fıkraları buna göre düzenlenmiştir.                           

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

    4. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün muvafakati veya talimatı veyahut fevka-

lade hal bulunmadıkça tarife tasdik edilinceye kadar, başkaları için petrol    

nakli deruhde edilemez.                                                        

                                                                                

                                BÖLÜM: 3                                       

                               Hüsnüniyet                                      

                                                                                

 

    Madde 85 - 1. Faaliyeti için lüzumlu belgeyi alan bir petrol hakkı sahibi, 

ameliyatını hüsnüniyetle sevk ve idare etmekle mükelleftir.                    

    2 - (Mülga: 29/5/1957 - 6987/15 md.)                                       

    3 - (Mülga: 29/5/1957 - 6987/15 md.)                                       

                                                                               

                                                                               

                              BEŞİNCİ KISIM                                     

           Petrol Ameliyatına Mütaallik Diğer Haklar ve Vecibeler              

                                                                               

                                 BÖLÜM:1                                        

                           Satıh ve Su Hakları                                 

                                                                               

 

    Madde 86 - 1. Bir müsaade, arama veya işletme ruhsatnamesi veya belge, ta- 

allük ettiği arazinin malik veya zilyedine veya bu arazinin petrolden gayrı ih-

tiva ettiği madenlere ait haklarla bunlar üzerinde tesis edilmiş veya edilecek 

diğer hakları ihlal etmez.                                                     

    2. (Ek: 5/4/1973 - 1702/36 md.) Petrol hakkı sahibi; petrol ameliyeleri do-

layısiyle kullanma hakkının taallük ettiği gayrimenkule veya bunun üzerindeki  

tesisler ile civarındaki gayrimenkul veya tesislere yaptığı zararı, kusur olup 

olmamasına veya yapılan zararın önceden tahmini mümkün bulunup bulunmamasına   

bakılmaksızın, tam olarak tazmin etmekle mükelleftir.                          

    Bundan doğan tazminat alacakları haksız fiiler hakkındaki zaman aşımına    

tabidir.                                                                        

                                                                               

 

    Madde 87 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/37 md.) Bir petrol hakkı sahibi;   

arama işletme veya belge sahasında veya civarında petrol ameliyatı için lüzumlu

olan arazinin kullanma hakkını, arazi özel mülkiyet konusu ise anlaşma veya    

kamulaştırma yolu ile; arazi sahipsiz ise arama ruhsatnamesine işletme ruhsat- 

namesine veya belgeye kaydedilmek suretiyle iktisabedebilir.                   

    Anlaşmaya dayanan kullanma hakkı 3 yıldan fazla sürdüğü takdirde özel mül- 

kiyet konusu arazinin maliki de petrol hakkı sahibinden bu arazinin kamulaştı- 

rılmasını isteyebilir.                                                          

    Ancak; diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde petrol hakkı 

sahibi özel mülkiyet konusu arazinin sahibi ile anlaşmak suretiyle mülkiyetini 

de iktisabedebilir.                                                            

    2. a) (Değişik: 5/4/1973 - 1702/37 md.) Kamulaştırma kararı talep üzerine  

Genel Müdürlükçe verilir. Bu kamu yararına ilişkin bir karar hükmünde olup mü- 

teakıp işlemler İstimlak Kanunu hükümleri dairesinde cereyan eder.             

    b) İstimlak edilen arazinin mülkiyeti Hazineye, kullanma hakkı istimlak be-

delini ödeyen petrol hakkı sahibine ait olur.                                  

    3. Bu madde hükümleri dairesinde elde edilen kullanma hakları arama veya   

işletme ruhsatnamesi veya belgenin bir cüzü olup bunların mer'iyet müddetlerin-

ce devam eder.                                                                 

                                                                               

 

    Madde 88 - Arayıcı, işletmeci veya belge sahibi; arama, işletme veya belge 

sahası içindeki ve civarındaki arazide, üzerindeki kullanma hakkını iktisap ve 

diğer kanunların hükümlerine riayet etmek şartları ile:                        

                                                                                

    1. Sondaj veya sair suretlerle su aramak ve bulunan suları kullanmak,      

    2. Mevcut diğer suların ameliyeleri için lüzumlu miktarını başkalarının bu 

su üzerindeki haklarına halel getirmemek kaydiyle kullanmak,                    

    hak ve salahiyetlerini haizdir.                                            

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                     

                             Terk ve Sahaya İlave                              

                                                                               

 

    Madde 89 - 1. Bir petrol hakkı sahibi,arama ruhsatnamesini bir ay evvelden,

diğer petrol haklarını üç ay evvelden Petrol İşleri Genel Müdülüğüne haber ver-

mek şartiyle terkedebilir. Bu takdirde arama veya işletme ruhsatnamesinden veya

belgeden doğan haklar, ihbar mektubunda bildirilen tarihte sona erer. Petrol   

hakkı sahibinin bu tarihe kadar olan vecibelerini ifa ettikten sonra her türlü 

mükellefiyeti de nihayet bulur.                                                

    2. Bir petrol hakkı sahibi, arama, işletme veya belge sahasının bir kısmını

terkedebilir. Bu takdirde yukarki hükümler ancak terkedilen saha nispetinde    

tatbik olunur.                                                                 

                                                                               

 

    Madde 90 - Petrol İşleri Genel Müdürlüğü petrol hakkı sahibinin talebi üze-

rine, bu kanunun saha adedi ve yüz ölçümü bakımından koyduğu tahdidata tabi ol-

mak kaydiyle, arama ve işletme sahalarına ilaveler yapabilir.                  

                                                                                

                                   BÖLÜM: 3                                    

                            Tesislerin Kaldırılması                            

                                                                                

 

    Madde 91 - 1. Müsaade, arama veya işletme ruhsatnamesi veya belgenin terk  

veya feshedilmesi, müddetlerinin nihayetlenmesi veya sair suretlerle arazi üze-

rindeki kullanma hakkı sona erdiği takdirde, petrol hakkı sahibi araziyi ve    

üzerinde bulunan her şeyi nizamname ile tesbit edilen şekle ifrağ ettikten     

sonra terkeder.                                                                

    2. Aksi takdirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü; masrafı petrol hakkı sahi- 

bine ait olmak üzere araziyi bu şekle sokar.                                   

                                                                               

 

    Madde 92 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/38 md.)                               

    Petrol hakkı sahibi; arama, işletme veya belge sahasında yahut kullanma    

hakkına sahip olduğu arazide kurduğu veya bulundurduğu tesislerle bunların mü- 

temmim cüzlerini ve bu tesislerin teferruatı sayılsın veya sayılmasın diğer    

bütün menkul mallarını aşağıdaki maddelerin hükümleri saklı kalmak kaydiyle her

zaman kaldırabilir.                                                            

                                                                               

 

    Madde 93 - Petrol hakkı sahibi tarafından, 92 nci maddede yazılı bulunan ve

kullanma hakkının sona ermesi tarihinden itibaren 90 gün içinde bu hakkın taal-

lük ettiği araziden kaldırılmıyan her hangi bir malın mülkiyeti, arazi sahibine

intikal eder.                                                                   

                                                                               

 

    Madde 94 - 1. a) (Değişik: 5/4/1973 - 1702/39 md.) Sona eren kullanma hak- 

kının taallük ettiği arazide bir petrol hakkı sahibi tarafından vücuda getiril-

miş bina ve diğer sabit tesisler;                                              

    b) Petrol hakkı sahibi tarafından açılan veya tesis edilen ve fakat olduk- 

ları yerde kullanılmıyan veya Türkiye'de kullanılmak istenmiyen her hangi bir  

sondaj veya su kuyusundaki muhafaza boruları ve tanklar, toplama boruları,yakıt

hatları veya petrol boru hatları Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından satın

alınabilir.                                                                    

                                                                              *

                                                                               

    2. Yukarki fıkralarda yazılı tesisat ve malların petrol hakkı sahibi tara- 

fından kaldırılabilmesi, evvela Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bunları satın  

alıp almıyacağını bildirebilmesi için en aşağı 30 günlük bir mehil verilmesi ve

Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün de bu malları satın alacağını verilen mehil   

içinde petrol hakkı sahibine tebliğ etmemiş olması takdirinde mümkündür.       

    3. Bu madde gereğince Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün satınalmak istediği 

bilcümle tesisat ve malların bedeli,anlaşma yolu ile tesbit edilemediği takdir-

de, talep üzerine mahalli asliye mahkemesince tayin olunur.                     

                                                                               

                                                                               

                             ALTINCI KISIM (1)                                  

                               Vergilendirme                                   

                                                                               

 

    Madde 95 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/40 md.)                               

    1. Petrol hakkı sahibi yürürlükte bulunan bütün vergi, resim ve harç kanun-

ları ile Vergi Usül Kanunu hükümlerine, bunların ek ve tadillerine ve bunların 

yerine kaim olacak kanunlara tabidir. Şu kadar ki; bunların safi kazançları    

üzerinden ödemekle mükellef bulundukları vergiler ve hissedarları adına yapma- 

ları gereken gelir vergileri tevkifatı toplamı % 55'i geçemez.                 

    2. Esas faaliyetleri bu kanuna göre petrol ameliyatı olan iki veya daha    

fazla petrol hakkı sahibi aralarında bir iştirak teessüs etmiş olsa bile ayrı  

ayrı vergiye tabi olurlar.                                                     

    3. Bu Kanunda yazılı petrol ameliyeleri ile birlikte umumi hükümlere tabi  

diğer faaliyetlerde bulunan petrol hakkı sahipleri; petrol ameliyelerine müte- 

allik faaliyetleri için ayrı sermaye tahsis eder, bu mahiyetteki muamelelerini 

tefrik etmek üzere ayrı kayıt ve muhasebe tutar ve petrol ameliyelerinin netice

hesaplarını diğer faaliyetlerin netice hesaplarına karıştırmaksızın ayrı bir   

beyanname ile bildirirler. Petrol ameliyelerinden mütevellit neticeler müstakil

olarak vergilendirilir.                                                         

                                                                               

 

    Madde 96 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/41 md.)                               

    5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 12 nci maddesi 1 inci fıkrasındaki  

istisna ile ilgili hükümler petrol ve petrol mahsullerinden elde edilen gelir  

ve kazanca uygulanmaz.                                                         

                                                                               

 

    Madde 97 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/42 md.)                               

    1. 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 14 üncü maddesi gereğince kurum  

kazancının tespitinde mükellefler tarafından hasılattan indirilebilecek gider- 

lerden başka petrol hakkı sahipleri aşağıdaki indirimleri de yapabilirler:     

    a) Petrol hakkı sahibi kurumların, Petrol Kanununun 56 ncı maddesinde deği-

şiklik yapan bu Kanunun 25 inci maddesinde belirtilen, mahsup işleminden sonra 

varsa, ödedikleri Devlet hakkı ve hisseleri,                                   

    b) Petrol hakkı sahibi kurumların ellerindeki sahanın terk edilmesi gereği 

olarak terk ettikleri ekonomik değerlerin henüz itfa edilmemiş bakiye değer-   

leri,                                                                           

    c) Petrol hakkı sahibi kurumların aktifleştirmedikleri arama giderleri,son-

daj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyuların açılma gider-

leri,                                                                           

    d) Tükenme payları.                                                        

    2. Tükenme payı petrol hakkı sahibinin sermaye hesabına alarak aktifleştir-

diği arama giderleri,sondaj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan

-------------------                                                            

(1) 5/4/1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile, 6 ncı kısımdaki 

    1,2,3,4,5 ve 6 ncı bölüm başlıkları kaldırılmıştır.                        

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

kuyuların açılma giderleri toplamından ibaret olup Vergi Usül Kanununun 316 ncı

maddesi hükmüne kıyasla her saha için ayrı ayrı olmak üzere, Maliye Bakanlığı  

ile Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce müştereken belli edilecek nispetler üze-  

rinden itfa edilir. Ancak;sahanın petrol istihsalinden başka bir maksada tahsis

edilmiş bulunan kısmının maliyet veya kıymeti ile petrol ameliyesinin sona er- 

diği tarihte bu sahanın petrol hakkı sahibi bakımından haiz olduğu bakiye değer

tükenme payından indirilir.                                                    

                                                                               

 

    Madde 98 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/43 md.)                               

    Petrol hakkı sahibi kurumların ekonomik değerleri Vergi Usül Kanununda yer 

alan değerleme hükümlerine göre değerlendirilmekle beraber,bu kurumların aktif-

leştirdikleri ve bu Kanunla tarifleri ve esasları belirtilen arama giderleri,  

sondaj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyuların açılma gi-

derleri kayıtlı değerleri üzerinden değerlenir.                                

    Bu değerler bu işler için yapılan gerçek giderlerden fazla olamaz.         

    Bu giderlerin aktifleştirilmesi ihtiyaridir. Tercih hakkı bu gruba dahil   

masrafların yapıldığı ilk döneme ait vergi beyannamesinde kullanılır.          

                                                                               

 

    Madde 99 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/44 md.)                                

    Petrol hakkı sahibi tarafından aktifleştirilen arama giderleri sondaj fer'i

giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyuların açılma giderleri dışın-

daki ekonomik değerin maliyeti ile bu ekonomik değerin elde edilmesi ve üzerin-

deki tesisatın kurulması ile ilgili masraflar amortisman yolu ile itfa olunur. 

Bunlara tatbik edilecek amortisman nispetleri rezerv durumu dikkate alınarak   

Maliye Bakanlığınca ayrıca tespit edilir.                                      

                                                                                

 

    Madde 100 - 111 - (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                          

                                                                               

                                                                                

                             YEDİNCİ KISIM                                     

                    İthalat, İhracat ve Transferler                            

                                                                               

                                BÖLÜM: 1                                       

                           İthalat ve İhracat                                  

                                                                               

 

    Madde 112 - 1. (Değişik: 28/3/1983 - 2808/18 md.) Bir petrol hakkı sahibi  

bizzat veya bir temsilci veya Genel Müdürlükçe kabul edilmiş bir müteahhidi va-

sıtasıyla kendi adına Türkiye'deki petrol ameliyesi için idari faaliyetleri ile

bina tesislerinin ve teçhizatlarının inşası, kurulması ve işletilmesine ait    

malzemeler hariç olmak üzere Genel Müdürlükçe lüzumlu görülen malzemeyi, akar- 

yakıtı ve kara, deniz, hava nakil vasıtalarını münhasıran bu ameliyelerde kul- 

lanmak kaydıyla, gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerden muaf olarak ithal  

edebilir. Ancak; Bakanlar Kurulu, Türkiye'de istihsal veya imal edilen ve evsa-

fı, mevcudu ve emre amade miktarı bakımından ithal edilen benzeri maddelerle   

kıyası kabil bulunan maddelerin isimlerini içeren, ayrıntılı bir liste neşrede-

rek bu listede gümrükten muaf olarak ithal edilmekte bulunan maddelerden hangi-

lerinin gümrük vergisine ve diğer ithal vergisi ve resimlerine tabi tutulaca-  

ğını tayin ve tespit edebilir. Bu liste ülkenin sanayideki gelişmesine paralel 

olarak değiştirilebilir. Listeler yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. Ancak, 

listenin yayımlandığı tarihten önce Genel Müdürlüğe verilmiş dilekçeler ile it-

hali istenilen maddeler bu Genel Müdürlükçe gerekliliği onaylanmak kaydıyla,   

listenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde ithal edildikleri  

takdirde, muafiyetten faydalanırlar.                                           

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

    Bu fıkrada öngörülen istisna ve muaflıklardan faydalanma süresi 2020 takvim

yılı sonuna kadardır.                                                          

                                                                               

    2. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/45 md.) Petrol hakkı sahibi; hakkı yürürlükte 

bulunduğu müddetçe kendi petrol ameliyesi için lüzumlu olan ve yerli kaynaklar-

dan temini mümkün bulunmayan hampetrolü piyasa fiyatı üzerinden Gümrük ve diğer

İthal Vergi ve resimlerinden muaf olarak ithal edebilir.                       

    Bakanlar Kurulu ithal edilen hampetrolün piyasa fiyatını serbest rekabet   

emsal fiyatlarını gözönünde bulundurarak tespite yetkilidir.                   

                                                                                

    3. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/45 md.) Yukarıdaki fıkralar gereğince tanınan 

gümrük ve diğer ithal vergi ve resimleri muafiyeti bu malzemenin bir petrol    

hakkı sahibinden petrol ameliyesinde kullanılmak üzere başka bir petrol hakkı  

sahibine Genel Müdürlüğün müsaadesi ile devri halinde de, devam eder.          

                                                                               

    4. (Ek: 29/5/1957 - 6987/12 md.;Değişik: 5/4/1973 - 1702/45 md.) İkinci fık-

ra mucibince ithal olunan petrolden imal edilen petrol ürünleri ile petrol ame-

liyesinde kullanılmak üzere diğer bir petrol hakkı sahibine devredilen malzeme-

ler hariç, Gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerinden muaf olarak ithal edil-

miş olan malzeme,doğrudan doğruya veya petrol ameliyesi sayılmayan bir faaliyet

yolu ile Türkiye dahilinde kullanılmak veya satılmak üzere devredildiği devir  

tarihinde yürürlükte bulunan Gümrük Kanunu ve tarife cetvellerindeki hüküm ve  

şartlar dahilinde gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerine tabi tutulur. Şu  

kadar ki, petrol ameliyesi yönünden işe yaramayan malzeme için Genel Müdürlüğün

teklifi üzerine Maliye ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarının tasvibi suretiyle bu 

hükme bir istisna tanınabilir.                                                 

                                                                               

    5. (Ek: 29/5/1957 - 6987/12 md.) 2 nci fıkra mucibince ithal olunan petrol-

den imal edilen petrol mahsulleri,doğrudan doğruya veya petrol ameliyatı sayıl-

mıyan bir faaliyet yoliyle, Türkiye dahilinde kullanılmak veya satılmak üzere  

devredildiği takdirde devir tarihinde yürürlükte bulunan Gümrük Kanunu ve tari-

fe cetvellerindeki hüküm ve şartlar dahilinde gümrük ve diğer ithal vergi ve   

resimlerine tabi tutulur.                                                      

    Ancak, bu petrol mahsulleri Gider Vergisiyle ithalat ve dahili imalatın her

ikisine şamil buna mümasil vergilerin tatbikatında münhasıran dahili imalat sa-

yılır.(1)                                                                      

                                                                               

 

    Madde 113 - (Değişik 29/5/1957 - 6987/13 md.)                               

    Malzemenin 94 üncü maddede derpiş edildiği şekilde Petrol İşleri Genel Mü- 

dürlüğünce satınalınma hali müstesna bir petrol hakkı sahibi,ithal etmiş bulun-

duğu malzemeyi ihraç vergi ve resimlerinden muaf olarak ihraç edebilir.        

                                                                                

 

    Madde 114 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/19 md.)                             

    Petrol hakkı sahibi,13 üncü maddenin 1 inci fıkrası mucibince ihraç hakkına

sahip olduğu petrol ile bu petrolden imal ettiği petrol mahsullerini her türlü 

ihraç vergi ve resimlerinden muaf olarak ihraç edebilir.İhraç edilen hampetrol,

tabii gaz ve petrol mahsullerinin ihraç fiyatları bunları serbest rekabet emsal

fiyatları ile değerlendirilerek Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce tespit edilir.

Bu fiyatlar, Bakan onayı ile yürürlüğe girer. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce 

değerlendirmede, tabii gazın kalori eşdeğeri yönünden hampetrol ihraç fiyatına 

bağlılığı ve alıcı piyasasına yakınlığı esas alınır.                           

---------------------                                                          

(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 2 nci maddeye bakınız.                         

                                                                                

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                    

                                  Transferler                                   

                                                                               

 

    Madde 115 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/46 md.)                              

    1. Bir petrol hakkı sahibi Maliye Bakanlığına ve Genel Müdürlüğe müracaatla

ödenmesi gereken fakat henüz ödenmemiş bulunan her türlü vergi, resim, harç,   

Devlet hakları ve Devlet hisselerinin ödenmesi için gereken meblağı hariç tut- 

mak şartiyle;                                                                  

    a) Türkiye'de petrol ameliyelerinden başka kaynaklardan elde ettiği nakdi  

fonlarla buna ait hakların bu kanuna ve Vergi Usül Kanununa göre tespit edile- 

cek sermaye mevcutları esasından ibaret değerini aşan kısmı hariç olmak üzere  

nakdi fonlarla buna müteallik haklarını;                                       

    b) Türkiye'de petrol ameliyelerinden başka kaynaklardan elde ettiği kısmı  

hariç bırakmak suretiyle sermaye mevcutları esasına dahil diğer kıymetleri nak-

den veya aynen,                                                                

    Vergiden muaf olarak harice transfer edebilir.                              

    Şu kadar ki, ayın olarak gelen sermaye yine aynen çıkarılacak durumda ise  

ayın olarak çıkarılır. Ekonomik değerlerin yurt içinde satış veya devrinden    

doğan lehte farklar blokedir. Bedel yurt dışında alınmışsa fark döviz olarak   

Türkiye'ye getirilip bloke hesaba alınır. Yurda giren ve çıkan ayınların evsafa

uygunluk ve müsaade konusu mallar olup olmadığı, gerektiğinde, Maliye Bakanlığı

ve Genel Müdürlük eksperlerince denetlenebilir.                                 

    2. Bir petrol hakkı sahibi Maliye Bakanının müsaadesi ile petrol ameliyele-

rinden başka kaynaklardan elde edilmiş ekonomik değerleri harice transfer ede- 

rek bunların karşılığında Türkiye'deki petrol ameliyelerinde kullanılmak üzere 

hariçten nakit, hizmet, malzeme veya diğer bir ekonomik değer getirebilir.     

    Bu suretle harice transferine müsaade edilen ekonomik değerler karşılığında

hariçten temin edilen nakit, hizmet,malzeme veya diğer ekonomik değerler petrol

hakkı sahibince Türkiye'de petrol ameliyelerinden başka kaynaklardan elde edil-

miş sayılır.                                                                   

    3. Petrol hakkı sahipleri ithal edilmiş müseccel sermayelerine mahsuben her

zaman, ithal edilmiş sermayelerini aşan transfer edilebilecek net kıymetlerinin

transferi için ise ancak Kurumlar Vergisi Beyannamesinin verilme müddeti zar-  

fında her beyannamenin verilmesini takiben transfer talebinde bulunabilirler.  

    Müddetinde yapılmayan transfer talepleri ancak gelecek Kurumlar Vergisi    

beyannamesi süresi içinde yapılabilir.                                         

                                                                               

    4. (Ek: 28/3/1983 - 2808/20 md.) a) Petrol hakkı sahibi bu Kanunun 13 üncü 

maddesinin 1 inci fıkrasına göre ihracına izin verilen petrolden sağladığı     

dövizi, yurt dışında muhafaza edebilir.                                        

    İhracına izin verilen petrolden sağlanan dövizin ihraç tarihindeki kur üze-

rinden Türk lirası karşılığı petrol hakkı sahibinin kanuni defterlerine hasılat

olarak kaydedilir.                                                             

    b) Yurt dışında muhafaza edilen döviz tutarı;                              

    (1) Petrol hakkı sahibi tarafından Türkiye'ye ithal edilmiş müseccel serma-

ye ile ithal edilmiş sermayeyi aşan transfer edilebilecek net kıymetlerin      

transferinde mahsup edilir.                                                    

    (2) Petrol hakkı sahibince, Petrol Kanunu çerçevesinde Türkiye'deki kendi  

petrol ameliyesi için gerekli her türlü dövizli ödemelerde kullanılabilir.     

Ancak, bu ödemeler Türkiye'ye ithal edilmiş sermaye sayılmaz.                  

                                                                                

    (3) Yurt dışında muhafaza edilen dövizin Türk Lirası karşılığı, bu Kanunun 

transfer hükümleri uygulamasında nakdi fon olarak değerlendirilir.             

    Yurt dışında muhafaza edilen dövizin, gerek ithal edilmiş sermayeye gerekse

ithal edilmiş sermayeyi aşan transfer edilebilecek net kıymetlere mahsubunda bu

Kanunun 116 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtilen döviz kurlarına ilişkin

esaslar uygulanır.                                                              

    c) Petrol hakkı sahibi her yıl Haziran ayı sonu itibariyle (b) bendindeki  

mahsup ve kullanma işlemleri dışında kalan döviz tutarı üzerinden mutabakat    

sağlayarak bakiyeyi T.C. Merkez Bankasında açılacak özel döviz hesabına akta-  

rır.Petrol hakkı sahibi bu hesapta biriken dövizin (b) bendinde belirtilen mak-

satlar için ve anılan bentte yer alan esaslar dahilinde kullanılmasını talep   

edebilir.                                                                      

    d) Bu hükümler, petrol hakkı sahibi Türk sermaye şirketlerinin yabancı or- 

taklıklarla müştereken yapacağı aramalarda keşfedilecek sahalardan üretilecek  

petrolden yabancı ortaklığın payına düşen bölüm için de geçerlidir.            

    e) Türk sermaye şirketlerinin bu fıkra hükümleri gereğince yurt dışında mu-

hafaza edebileceği dövize ilişkin miktar ve esaslar Bakanlar kurulunca belirle-

nir.                                                                           

                                                                                

 

    Madde 116 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                              

    1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/47 md.) Petrol ameliyelerinde kullanılmak üze-

re Türkiye'ye ithal edilmiş olan nakdi fonlar ve buna ait haklarla sermaye mev-

cutları esasının bir cüzünü teşkil eden malzeme veya diğer ekonomik kıymetlerin

değeri, ithalatın yapıldığı dövize göre Türk parasının ithal tarihinde cari    

resmi kambiyo kuru üzerinden tespit edilir.                                     

    Kıymet tayin ve tespiti, Maliye Bakanlığı ile müştereken Genel Müdürlükçe  

yapılır.                                                                       

    2. Evvelce ithal edilmiş malzeme veya sermaye mevcutları esasının bir cüzü-

nü teşkil eden diğer mevcudatı da ihtiva etmek üzere madde 115 (1) de münderiç 

nakdi fonlar ve buna mütaallik haklar dahil iktisadi kıymetlerin harice trans- 

ferleri için müracaat yapıldığı zaman bu hususta gereken transfer hakkının,    

transfer edilecek dövizin cins ve miktarının, kabili tatbik olan hallerde mal- 

zeme veya sermaye mevcutları esasının bir cüzünü teşkil eden mevcudatın ithal  

edilenlerle aynı olduklarının tevsikı, Maliye Bakanlığı ile müştereken Petrol  

İşleri Genel Müdürlüğünce ifa edilecektir.                                     

                                                                               

    3. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/47 md.) Bu suretle yapılacak tevsik muamele-  

leri üzerine Maliye Bakanlığı ile Genel Müdürlük tarafından dövizin cinsi hak- 

kında verilecek kararda; petrol hakkı sahibinin ve transfer edilecek ekonomik  

kıymetlerin değerinin hangi memlekete mensup oldukları hususu ile diğer ilgili 

hususların yazılması şarttır.                                                   

    Hilafına delil bulunmadıkça nakdi fonlar ile buna müteallik haklarda dahil 

olmak üzere transfer edilecek ekonomik kıymetlerin değeri, karşılığında elde   

edildikleri kıymetlerin memlekete ithal tarihlerindeki sıraya göre transfere   

tabi tutulur.                                                                  

    Yukarıdaki esaslara göre değeri tespit edilmiş nakdi fonlar ve buna müteal-

lik haklarla sermaye mevcutları esasının bir cüz'ünü teşkil eden diğer ekonomik

kıymetlerin transferi ithal tarihinde cari olan resmi kambiyo kuru üzerinden   

yapılır.                                                                       

                                                                                

    Bunların dışında kalanlar transfer tarihinde cari olan resmi kambiyo kuruna

tabidir.                                                                       

    (Ek fıkra: 30/5/1994-KHK-533/2 md.;İptal:Ana.Mah.'nin 21/7/1994 tarih ve   

E.1994/66, K.1994/63-2 sayılı Kararı ile)                                      

    (Ek fıkra: 24/11/1994 - 4046/40 md.)                                       

    Ancak, yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan özelleştirme    

uygulamaları nedeniyle ithal edilecek yabancı sermaye, bu Kanunla düzenlenen   

kur garantili transfer ile ilgilendirilmez.                                    

 

    Madde 117 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                              

    1. Maliye Bakanlığı, 115 inci maddenin 1 inci fıkrasına göre vukubulacak   

transfer taleplerini Petrol İşleri Genel Müdürlüğüyle müştereken ve aynı madde-

nin 2 nci fıkrası mucibince vukubulacak transfer taleplerini de müstakillen    

tetkik ettikten sonra 115 inci maddeye uygun olan talepler için gerekli müsaa- 

deyi verir ve yukardaki maddelere tevfikan lüzumlu dövizi tahsis eder.         

    2. (Mülga: 5/4/1973 - 1702/55 md.)                                         

 

    Madde 118 - (Değişik: 5/7/1973 - 1702/48 md.)                               

    Türk parasının kıymetini koruma hakkındaki kanunlar ve bu kanunların ek ve 

tadilleri ile bunlara istinaden çıkarılan karar ve tebliğler, bu kanun hükümle-

ri saklı kalmak üzere, petrol hakkı sahiplerine de uygulanır.                   

                                                                               

                               SEKİZİNCİ KISIM                                 

                               Hususi Hükümler                                 

                                                                                

                                   BÖLÜM: 1                                    

                             Personel Eğitimi (1)                              

 

    Madde 119 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/21 md.)                             

    Bir petrol hakkı sahibinin, petrol ameliyatının ifası için kendisine lüzum-

lu olabilecek yabancı idari ve mesleki personelle mütehassıs işçileri, Enerji  

ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşü ve İçişleri Bakanlığının izni ile,

2007 sayılı Türkiye'de Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler    

Hakkında Kanun hükümlerinden istisna edilerek çalıştırılabilir.                

 

    Madde 120 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/49 md.) İşletmeciler ve belge sa- 

hipleri istihdam ettikleri yabancı şahıslar sayısının yüzde 25 inden aşağı sa- 

yıda olmamak üzere Türk vatandaşlarının (Devlet memurları hariç) petrol ameli- 

yelerinin her safhasında ihtisas kazanmalarını sağlamak için yabancı memleket- 

lerde veya Genel Müdürlükçe uygun görüldüğü oranda Türkiye'deki ilmi ve mesleki

kurum ve işletmelerde eğitim ve staj görmelerini, masraflarını üzerlerine almak

suretiyle, temin ederler.                                                       

    2. İhtisas yapacak kimseleri ve bunların gönderileceği yerleri petrol hakkı

sahibiyle Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne birlikte tesbit eder.                

    3. (Ek: 13/5/1955 - 6558/2 md.; Değişik: 5/4/1973 - 1702/49 md.) Bu suretle

eğitim ve staj görenler masraflarını üzerlerine alan petrol hakkı sahiplerine  

karşı mecburi hizmet veya iş mükellefiyeti ile bağlı değildirler.              

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                    

        Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Yapacakları Petrol Ameliyeleri (1)       

                                                                               

 

    Madde 121 - (Değişik: 28/3/1983 - 2808/22 md.)                             

    Petrol hakkı sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, bu Kanunun 58 ncı 

maddesinde öngörülen mükellefiyete tabi değildir.                              

--------------------                                                            

(1) Bölüm başlığı, 5/4/1973 tarih ve 1702 sayılı Kanunla eklenen ek 1 inci mad-

    de ile değiştirilmiş ve bu değişiklik metne işlenmiştir.                   

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                   BÖLÜM: 3                                    

                                MÜcbir Sebepler                                

                                                                               

 

    Madde 122 - Tabii afetler, harb, isyan ve diğer mücbir sebepler petrol ame-

liyatına tesirleri nispetinde petrol hakkı sahibinin hak ve vecibelerini talik 

eder ve bu hak ve vecibelerinde tabi olduğu müddetler mücbir sebebin devamı    

müddetine müsavi miktarda uzatılır.                                            

                                                                               

                                DOKUZUNCU KISIM                                

                                 Cezai Hükümler                                

                                                                               

 

    Madde 123 - 1. Bu kanuna göre memnu sayılan fiil, daha ağır cezayı istilzam

etmediği takdirde, bu kısım hükümlerine göre cezalandırılır.                   

    2. Bu kısım hükümlerinin tatbikı, petrol hakkı sahibi hakkında bu kanunun  

diğer hükümlerinin tatbikına mani teşkil etmez.                                

 

    Madde 124 - 1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/51 md.) Müsaade istihsal etmeden  

jeolojik istikşaf yapanlar 5.000 liradan 10.000 liraya kadar hafif para cezası 

ile cezalandırılırlar.                                                         

    2.(Değişik: 5/4/1973 - 1702/51 md.) Arama ruhsatnamesi,işletme ruhsatnamesi

veya belge almaksızın jeolojik istikşaftan gayri petrol ameliyelerini yapanlar 

5.000 liradan 25.000 liraya kadar ağır para cezası veya bir aydan altı aya     

kadar hapis cezası veya her ikisi ile birlikte cezalandırılırlar.              

    3. Türk ilim ve araştırma müesseseleri tarafından jeolojik tetkikler yapmak

hususunda salahiyet verilen şahıslara bu madde hükümleri tatbik olunmaz.       

 

    Madde 125 - (Değişik: 5/4/1973 - 1702/52 md.)                              

    1. Bu Kanuna göre israf veya tehlikeli fiilleri yapanlara, bu fiilleri tes-

pit olunacak bir süre içinde durdurmaları için, Genel Müdürlük tarafından emir 

verilir. Bu sürenin sonunda israf veya tehlikeli fiil devam ederse,devam ettiği

her gün için failleri 5.000 lira ağır para cezası ile cezalandırılırlar.       

    2. Yukarıda yazılı fiillerden dolayı önemli ve tamiri kabil olmayan bir ha-

sar meydana gelmişse, failleri hakkında bir aydan altı aya kadar hapis cezası  

veya fiilen devam ettiği her gün için 5.000 liradan aşağı olmamak üzere ağır   

para cezası veya bu cezalardan her ikisine birden hükmolunur.                  

 

    Madde 126 - Bu kanunun verdiği bir hakkın kullanılmasına yahut bir vazife- 

nin ifasına bilerek ve haksız olarak müdahale eden veya mani olanlar 500 liraya

kadar hafif para cezası veya bir aya kadar hafif hapis veya bu cezaların her   

ikisi ile birlikte cezalandırılırlar.                                          

 

    Madde 127 - Bu kanuna göre yapılan müracaatlarda ve muamelelerde bilerek   

hilafı hakikat beyanda bulunanlar 500 liradan 2000 liraya kadar ağır para ceza-

sı ile veya bir aydan altı aya kadar hapis cezası ile yahut bu cezaların her   

ikisi ile birlikte cezalandırılırlar.                                           

                                                                               

                                   ONUNCU KISIM                                

                                  İdari Tedbirler                              

                                                                                

 

    Madde 128 - Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir petrol ameliyatında veya bu 

ameliyatla ilgili olarak israf veya tehlikeli bir fiil yapıldığı neticesine    

vardığı takdirde, israf veya tehlikeli fiili yapana münasip bir mehil vermek   

suretiyle bunu durdurmasını ve vakı hasarı tamir ve tashih etmesini ihtar eder.

Eğer bu müddet zarfında ihtar edilen husus yerine getirilmezse, Petrol İşleri  

Genel Müdürlüğü masrafı petrol hakkı sahibine ait olmak üzere, israf veya teh- 

likeyi önleyici tedbiri alır ve hasarı tamir ve tashih ettirir.                

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

 

    Madde 129 - Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir petrol ameliyatında veya bu 

ameliyatla ilgili olarak mühim ve tamiri mümkün olmıyan bir hasara sebebiyet   

veren veya vermesi muhtemel olan israf veya tehlikeli bir fiil yapıldığı neti- 

cesine vardığı takdirde, masrafı, israf veya tehlikeli fiili yapana ait olmak  

üzere, arızayı gidermek için lüzumlu gördüğü kuyulara ve bilcümle tesislere va-

zıyed edebileceği gibi ameliyatı durdurmak da dahil olmak üzere her türlü ted- 

biri alabilir.                                                                  

                                                                               

 

    Madde 130 - Bu kanuna göre yaptığı bir müracaatta veya muamelede bilerek   

hilafı hakikat beyanda bulunmaktan dolayı salahiyetli mahkeme tarafından mahküm

edilen bir şahsa,bu beyanına müsteniden Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce veril-

miş olan haklar Bakan tarafından fesholunabilir.                               

                                                                                

 

    Madde 131 - Petrol hakkı sahibi, mali mükellefiyetlerinden her hangi birini

ifa etmezse hakkında Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki kanunun hüküm- 

leri tatbik olunur.                                                             

                                                                               

 

    Madde 132 - (Değişik: 29/5/1957 - 6987/14 md.)                             

    1. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/53 md.) Petrol hakkı sahibi bu kanuna, nizam- 

nameye, bunlara müstenit kararnamelere, emirlere veya müsaade, arama ruhsatna- 

mesi veya işletme ruhsatnamesi veya belgede yazılı şartlardan herhangi birine  

riayet etmediği takdirde Genel Müdürlük, kendisine 90 gün zarfında bunlara ria-

yeti aksi takdirde verilen müsaade, arama ruhsatnamesi veya işletme ruhsatname-

si veya belge ile ilgili ameliyelerin geçici bir süre içinde durdurulabileceği-

ni veya doğrudan doğruya fesih müeyyidesinin uygulanacağını ihbar eder. Bu ih- 

bara rağmen 90 günlük sürenin bitiminde petrol hakkı sahibinin riayetsizliği   

devam ederse Genel Müdürlük ameliyeyi 90 günden az ve 180 günden çok olmamak   

üzere geçici olarak durdurabileceği gibi müsaade, arama ruhsatnamesi, işletme  

ruhsatnamesi veya belgenin doğrudan doğruya feshi için Bakana teklifte buluna- 

bilir.                                                                         

    2. a) Muvakkat durdurma müddeti zarfında, müsaade, arama veya işletme ruh- 

satnamesi veya belge sahibi tarafından, riayetsizliğin refedileceği hakkında,  

Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne kabule şayan teminat verilirse ameliyata müsa- 

ade olunur.                                                                    

    b) Kabule şayan teminat verilmez ve riayetsizlik giderilmezse veya kabule  

şayan teminat verilmekle beraber riayetsizlik giderilmezse müsaade, arama veya 

işletme ruhsatnamesi veya belge sahibine 45 günlük bir mühlet daha verilir. Bu 

mühletin hitamında riayetsizlik giderilmemişse müsaade, arama veya işletme ruh-

satnamesi veya belge feshedilebilir.                                           

    3. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/53 md.) Arama veya işletme ruhsatnamesi sahibi

veya belge sahibi Kanunun 13, 57, 58, 59, 67 ve 85 inci maddelerinin hükümleri-

ne riayet etmediği takdirde, hakkında geçici durdurma tedbirine başvurulmaksı- 

zın 90 günlük süre verilmek suretiyle doğrudan doğruya fesih müeyyidesi uygu-  

lanır.                                                                         

    4. (Değişik: 5/4/1973 - 1702/53 md.) Fesih kararı Genel Müdürün teklifi    

üzerine Bakan tarafından, geçici durdurma kararı ise Genel Müdür tarafından    

verilir.                                                                       

    5. Feshine karar verildiği takdirde, müsaadeden, arama veya işletme ruhsat-

namesinden veya belgeden doğan haklar, fesih tarihinden itibaren sona erer.    

    6. Muvakkat durdurma kararı verildiği takdirde, petrolün satışına tehlikeli

fiilin ve israfın önlenmesine ve ameliyatın muvakkaten durdurulmasına intaç    

eden hadisenin refine mütaallik ameliyeler haricinde hiç bir ameliye yapılamaz.

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

 

    Ek Madde 1 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/54 md.)                                  

    6326 sayılı Petrol Kanunu ile bu Kanunun bazı maddelerini değiştiren 6558  

ve 6987 sayılı Kanunlarda; "İcra Vekilleri Heyeti","Vekil","Vekalet","Petrol   

Dairesi" ve "Reis" tabirleri sırası ile "Bakanlar Kurulu","Bakan", "Bakanlık", 

"Petrol İşleri Genel Müdürlüğü" ve "Genel Müdür" olarak, 8 inci kısmının 1 inci

bölüm başlığı "Personel Eğitimi" ve aynı kısmın 2 nci bölüm başlığı "Kamu İkti-

sadi Teşebbüslerinin yapacakları petrol ameliyeleri" olarak değiştirilmişler-  

dir.                                                                            

                                                                               

 

    Ek Madde 2 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/54 md.)                                  

    Bir belgeye dayanılarak petro - kimya tesisleri için 112 nci madde gereğin-

ce ithal edilen hammadde, yardımcı kimyasal maddeler, işletme malzemeleri ve   

bünyesine giren diğer malzemelerle imal olunan petro - kimyasal maddeler doğru-

dan doğruya veya petro ameliyatı sayılmayan bir faaliyet yoliyle Türkiye dahi- 

linde kullanılmak veya satılmak üzere devredildiği takdirde 112 nci maddenin   

5 inci fıkrası hükmü uygulanmaz.                                               

                                                                                

 

    Ek Madde 3 - (Ek: 28/3/1983 - 2808/23 md.)                                 

    Yerden çıkarılabilen katı hidrokarbonlardan asfaltit, bitümlü şistler ve   

bitümlü şeyl gibi, petrol mahsullerinin üretilmesine elverişli olabilecek saha-

lar, Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile Petrol Kanunu kapsamına

alınabilir.                                                                    

                                                                               

                                 ONBİRİNCİ KISIM                               

                                  Son Hükümler                                 

                                                                               

                                     BÖLÜM: 1                                  

                         Yapılmakta Olan Petrol Ameliyatı                      

                                                                               

    Geçici Madde - 1. Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihte evvelce alınmış kanuni

bir hakka müsteniden yapılmakta olan petrol ameliyatı bu tarihten itibaren 150 

gün devam edebilir. Ameliyatın bu müddetten fazla devamı işbu kanuna göre alı- 

nacak mezuniyete bağlıdır.                                                      

    2. Bu gibi ameliyelerin bu kanunun hükümleri dairesinde devamına izin veri-

lebilmesi için:                                                                

    a) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 90 gün zarfında Petrol   

İşleri Genel Müdürlüğüne müracaat edilmesi,                                    

    b) Ameliyatı yapan şahsın bu ameliyatı yapmaktan bu kanun hükümlerine men- 

olunmamış bulunması,                                                            

    lazımdır.                                                                  

                                                                               

 

    Geçici Madde 1 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce verilen arama ruhsatnamelerinin müd- 

deti, verildiği tarihte yürürlükte bulunan hükümlere tabidir. Arama ruhsatname-

sinin kısmen veya tamamen devri halinde de hüküm böyledir.                     

                                                                                

 

    Geçici Madde 2 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kendi arama sahasında keşif yapan    

arayıcıya Petrol Kanununun 55 inci maddesinin 4 üncü fıkrası gereğince Petrol  

Dairesince tanınmış olan müddet, kanun yürürlüğe girdiği tarihte bu kanunla ka-

bul olunan 3 yılı aşmış olsa bile devam eder.                                  

        Geçici Madde 3 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    İşbu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Kanunun 58 inci maddesi gereğince  

işlemeye başlamış bulunan müddetler, eski hükümlere tabi kalırlar. Şu kadar ki,

sözü geçen müddetlerin geri kalan kısmı, yeni Kanunun tayin ettiği müddetlerden

uzun ise bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren yeni müddetin geçmesi ile   

müddet tamamlanmış olur.                                                       

                                                                                

 

    Geçici Madde 4 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    İşbu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce verilen işletme ruhsatnamelerinin  

müddeti verildiği tarihte yürürlükte bulunan hükümlere tabidir. İşletme ruhsat-

namelerinin kısmen veya tamamen devri halinde de hüküm böyledir.               

                                                                               

 

    Geçici Madde 5 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 5 yıl ve daha fazla nakledilmiş olan  

zararlar müteakip yıllara devredilemez.                                        

                                                                               

 

    Geçici Madde 6 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    İşbu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Kanunun 68 inci maddesi gereğince  

işlemeye başlamış bulunan müddetler eski hükümlere tabi kalırlar. Şu kadar ki, 

sözü geçen müddetlerin geri kalan kısmı yeni kanunun tayin ettiği müddetlerden 

uzun ise, bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren yeni müddetlerin geçmesi   

ile tamamlanmış olur.                                                          

                                                                                

 

    Geçici Madde 7 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan belgelerde yazılı müd- 

detler, verildikleri tarihte yürürlükte bulunan hükümlere tabidir.             

                                                                               

 

    Geçici Madde 8 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    6558 ve 6987 sayılı Kanunla değişik 6326 sayılı Petrol Kanununun vergilen- 

dirme başlığını taşıyan 6 ncı kısmında yer alan hükümleri değiştiren ve kaldı- 

ran hükümler bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takibeden takvim yılı başında 

yürürlüğe girer. Bu Kanunun yürürlüğünü takip eden takvim yılı başına kadar    

vergilendirme ile ilgili eski hükümlerin uygulanmasına devam edilir.           

                                                                               

 

    Geçici Madde 9 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                              

    Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Petrol Dairesi Reisliği ile Akaryakıt  

Dairesi Başkanlığı personelinin atanmaları,müktesep hakları saklı kalmak üzere,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne   

tahsis edilen kadrolara, bu Kanun hükümleri gereğince yapılır. Bu işlemler bir 

ay içinde bitirilir.                                                           

                                                                               

 

    Geçici Madde 10 - (Ek: 5/4/1973 - 1702/56 md.)                             

    Petrol İşleri Genel Müdürlüğünde teşkili öngörülen Teftiş Kuruluna, önce-  

likle halen Akaryakıt Baş Kontrolörlüğü ve kontrolörlüğü kadrosunu işgal eden  

elemanlar bir ehliyet sınavından geçirilir ve kazananlar müfettiş olarak       

atanırlar.                                                                     

                                                                               

                                   BÖLÜM: 2                                     

                 Kanunun Şümulü ve Mer'iyeti ve Tatbik Sureti                  

                                                                               

 

    Madde 133 - 1. 24 Mart 1926 tarihli ve 792 sayılı Petrol Kanunu mülgadır.  

    2. 6309 sayılı Maden Kanunu hükümleri ve 2805 sayılı kanunun 5 inci madde- 

si petrole tatbik edilmez.                                                     

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

.                                                                               

                                                                               

 

    Madde 134 - (Değişik: 13/5/1955 - 6558/1 md.)                              

    Bu Kanunun teşkilatla müsaade ve belgeye mütaallik hükümleri neşri tarihin-

de, diğer hükümleri 14 üncü maddede zikrolunan nizamnamenin mer'iyet tarihinde 

yürürlüğe girer.                                                               

                                                                               

 

    Madde 135 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.                             

                                                                                

                                       *                                       

                                      * *                                      

                                                                                

    7/3/1954 TARİH VE 6326 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER:      

                                                                               

    1)  28/3/1983 tarihli ve 2808 Sayılı Kanunun geçici maddeleri:             

                                                                               

 

    Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce işlemeye başla-

mış olan itiraz, itirazları inceleme ve yargı mercilerine başvurma süreleri bu 

Kanunun yayımı tarihinden önce uygulanan hükümlere tabidir.                    

                                                                               

 

    Geçici Madde 2 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Türkiye Petrolleri   

Anonim Ortaklığının her bölge için almış olduğu arama ruhsatnameleri sayısı bu 

Kanunda belirtilen süreler sonuna kadar geçerlidir.                            

                                                                               

 

    Geçici Madde 3 - Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının bu Kanunun yürürlüğe

girmesinden önce yaptığı arama ruhsatnamesi mürücaatları ile kanuni süreleri   

sona eren arama ruhsatnamelerinin yeniden iktisabı için yapmış olduğu müracaat-

lar, arama ruhsatnamelerinin toplam adedi petrol bölgesi sayısının on katını aş-

mamak kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden önce uygulanan hükümlere tabi tutu-

labilir.                                                                       

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                 6326 SAYILI KANUNA EK VE DEGİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN           

                                                                               

                   YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE             

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                 Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın

    Yürürlükten Kaldırılan                       -------------------------------

  Kanun veya Kanun Hükümleri                     Tarihi      Sayısı    Maddesi 

--------------------------------------------     -------     -------   ---------

6326 sayılı Kanunun 85 inci maddesinin 2 ve 3                                  

üncü fıkraları                                     29/5/1957    6987    15     

6326 sayılı Kanunla bu Kanunun ek ve tadillerin-                               

de aşağıda belirtilen maddeler, fıkralar, bentler                              

ve bölüm başlıkları:                                                           

6326 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin 37 nci                                   

fıkrası, 16 ncı maddesi, 21 inci maddesi, 6987 sa-                             

yılı Kanunla değiştirilen 22 nci maddesi, 27 nci                               

maddenin 4 üncü fıkrası, 28 inci maddesi, 29 uncu                              

maddesi, 38 inci maddenin 1 inci fıkrasının (d),                               

(f) ve (i) bentleri, 51 inci maddenin 4 üncü fık-                              

rası, 76 ncı maddenin ikinci paragrafı 100 üncü                                

maddesi, 6558 sayılı Kanunla değiştirilen 101, 102,                             

103, 104, 105, 106 ve 107 nci maddeleri, 108 inci                              

maddesi, 6987 sayılı Kanunla değişik 109 ve 110                                

uncu maddeleri, 6558 sayılı Kanunla değişik 111                                 

inci maddesi 117 nci maddenin 2 nci fıkrası, 121                               

inci maddenin 3 üncü ve 4 üncü fıkraları ile 6 ncı                             

kısımdaki 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 ncı bölüm başlıkları   5/4/1973    1702     55    

6326 sayılı Kanunun 72 nci maddesi                 28/3/1983    2808     24    

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

                                                                                

                                                                               

                                                                               

             6326 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN             

                                                                               

                    YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                    

                                                                                

                                                                               

                                                                               

    Kanun                                                          Yürürlüğe   

     No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler           giriş tarihi 

-----------   -----------------------------------------------    --------------

   6558        Teşkilata, müsade ve belgeye müteallik hükümleri    21/5/1955    

               Diğer hükümleri                                                 

                                                                               

                                                                 6326 sayılı ka-

                                                                 nunun 14.madde-

                                                                 sinde zikrolu-

                                                                 nan nizamname-

                                                                 nin mer'iyeti 

                                                                 tarihinden iti-

                                                                 baren         

   6987                               -                              6/6/1957  

   1702        6326 sayılı Petrol Kanununun vergilendirme                      

               başlığını 6 ncı kısmında yer alan hükümleri                     

               değiştiren veya kaldıran hükümleri                    1/1/1974  

               Diğer hükümleri                                      18/4/1973  

   2217                               -                              7/3/1979  

   2808                               -                             30/3/1983  

 KHK-533                              -                              6/6/1994  

   4046                               -                            27/11/1994