BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN YÖNETİMİ HAKKINDA 3030 SAYILI KANUNUN UYGULANMASI İLE İLGİLİ YÖNETMELİK
(12 Aralık 1984 Tarih ve 18603 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanmıştır.)
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam:
MADDE 1:Bu yönetmelik, Büyük Şehir Belediyelerinin;
a) Yönetimine, hukuki ve fiili statüleri ile İdari ve mali yapılarına,
b) Görev, yetki, hak, imtiyaz ve muafiyetlerine,
c) Görev ve hizmet alanı içindeki ilçe belediyeleriyle aralarındaki görev, yetki, mal ve hizmet ilişkilerine,
d) Merkezi idare ve bağlı kuruluşları ile karşılıklı bağ ve ilgililerine,
Ait hususları düzenler ve bağlı kuruluşları dahil, kanunen büyük şehir belediyelerine bırakılan mahalli kamu hizmetlerinin büyük şehir bütünlüğü içinde planlı, programlı, uyum içinde dengeli, etkili ve müeyyideli bir koordinasyon içinde, verimli olarak yürütülmesini sağlayacak esas ve usulleri kapsar,
Hukuki Dayanak:
MADDE 2:Bu yönetmelik, 27.6.1984 tarihli ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi hakkında kanun hükmünde kararnamenin değiştirilerek kabulu hakkında kanunun 23’ncü maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak düzenlenmiştir.
TANIMLAR:
MADDE 3:Uygulama ile ilgili olarak bu yönetmelikte sözü geçen deyimlerden;
Büyük şehir: Belediye sınırları içinde merkez ilçe dahil, birden fazla ilçe bulunan şehirleri,
Büyük şehir belediyesi Büyük şehirlerde kurulan belediyeyi İlçe belideyesi: Büyükşehir belediye sınırları içinde kalan ilçelerde kurulan belediyeleri,
Kanunun veya bu kanun :27.6.1984 tarihli ve 3030 sayılı Kanunu,
Koordinasyon Merkezi:3030 sayılı Kanunun 7’nci maddesi gereğince kurulması öngörülen Alt Yapı Koordinasyon Merkezi ile Ulaşım Koordinasyon Merkezini,
Bulvar, Cadde, anayol ve meydan: İmar ve yol istikamet planlarına göre, büyük şehir dahilindeki en az üç şeritli karayolu ve karayolu yapısı ile bu yollar üzerindeki meydanları, alt ve üst geçitleri dahil, bunların tabii eklentileri olan yaya yollarını ve bunlar üzerindeki çeşitli tesisleri, ifade, eder.
Bu yönetmelikte sözü geçen ve açıklanmayan deyimlerden imar, ulaşım ve trafikle ilgili deyimlerle diğer deyimlerde; Karayolları Trafik Kanunu ile diğer ilgili mevzuatta yer alan ve kullanılan deyimlere ilişkin tanımlar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Temel Yapı ve Nitelik:
MADDE 4:Özel kanunlarla veya kanunların verdiği yetkilere dayanılarak kurulan ve faaliyette bulunan kamu tüzel kişiliğine sahip idare ve işletmeleriyle bağlu kurum ve kuruluşları dahil, büyükşehir belediyeleri; sınırları içindeki ilçe belediyeleri, ile bir bütündür.
Aynı zamanda Anayasa ve kanun gereği birer kamu tüzel kişisi olan büyük şehir belediyeleri bu sıfatla da; 3030 sayılı kanunla verilen görevleri yerine getirir, hizmetleri yürütür ve bu konularda, 1580 sayılı Belediye Kanunu ile diğer mevzuatın beledeyilere tanıdığı bütün hak, yetki ve imtiyazları kullanır ve muafiyetlerden de aynen istifade eder.
Temel İlkeler:
MADDE 5: Büyükşehir belediyelerinin yönetimi ile ilgili olarak, görev genişliği ölçüsünde yetki genişliği, sorumluluk ve hizmetlerde birlik ve beraberlik gereğinden hareketle;
A)Büyükşehir bütünlüğünün her yönü ile etkili, yetkili ve verimli bir yapıya kavuşturulması,
B)Büyük şehirin bütününe hitap eden;
a)Yatırım plan ve program hizmetleriyle imar, ulaşım ve toplu taşıma, su kanalizasyon, her nevi gaz ve merkezi ısıtma gibi büyük şehir hizmetlerinin ve hizmetlerle ilgili mal ve ekipmanların bölünmesi,
b)Çevre sağlığı ve korunması ile sağlık ve senlik hizmetlerinin üst düzeyde ele alınarak yürütülmesi,
C)Büyük şehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasında, her türlü tesis ile mal ve hizmet ilişikisinde; genel olarak hizmete tahsis kriterinin göz önünde tutulması,
D)Büyük şehir bütünlüğü içinde, ilçe belediyeleri arasında, görev ve yetki ayırımı ile hizmet dağılımında, mal ve ekipman tahsisinde;
a)Teknik ve mali imkanlar ile bütçe ve mal varlıkları,
b)Nüfus ve hizmet alanları ile hizmetlerin özellikleri,
c)Mevsimine göre ve ilçeden ilçeye değişebilen ihtiyaç ve gelişme durumları,
d)Sosya-ekonomik ve kültürel yapıları,
Dikkate alınmak suretiyle amaca uygun etkili ve verimli bir denge sağlanması,
E)Kanunla büyük şehir belediyelerine tanınan ve genelde büyük şehir belediye başkanınca kullanılması öngörülen koordinasyon ve denetim hak ve yetkisinin müeyyidesi ile birlikte kullanılması,
Esastır ve temel ilkedir.
İdare , İşletme ve İşlettirme hak ve yetkilerinin kullanılması:
MADDE 6:Kanunlarla büyükşehir belediyelerine tanınmış bulunan idare, işletme veya işlettirme, tesis kurma ve kurdurma hak ve yetkilerinin kullanılmasında;
Özel kanun veya kanunlar hükümleri saklı kalmak üzere ve konusuna göre, 1580 sayılı Belediye Kanununun 19’ncu maddesi hükümleri ile Belediye Muhasebe Usulü Tüzüğünün 47 ve 48’nci maddeleri hükümlerine uyulması ve diğer ilgili mevzuat hükümlerinin de gözönünde bulundurulması şarttır.
Kuruluş ve Sınırlar:
MADDE 7:Büyük şehir dahilinde kurulan ilçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin büyük şehir belediyesi içinde kalan kısımlarının mülki sınırlarıdır.
İlçe belediyelerinin bu sınırlarda yapmak isteyecekleri değişiklik, mülki sınırların değişmesi şartına bağlıdır.
Aynı mülki sınırlar içinde merkezden çevreye doğru genişleme ve katılmalar suretiyle ve usulüne göre ilçe belediyeleri sınırlarında yapılan değişiklik sonucu ortaya çıkan yeni sınır, büyük şehir belediyesinin de yeni sınırı olur.
Mücavir alanlar ve sınırları, büyük şehir bütünlüğü için imar mevzuatı hükümlerine tabidir.
İKİNCİ KISIM
Görev, yetki, Hak-İmtiyaz ve Muafiyetler
BİRİNCİ BÖLÜM
İmar, Ulaşım, Toplu Taşıma ve Yatırımlar
İmar Planları:
MADDE 8: Büyük şehir belediyeleri;
A)Büyük şehir nazım imar planlarını yapar, yaptırır, onaylar, uygular ve uygulatır.
B)İlçe Belediyelerince hazırlanacak tatbikat planlarına ve eklerine esas olmak üzere, kat rejimi dahil, plan ve uygulamanın her safhası ile ilgili ve bağlayıcı ilke kararları alır, ilan eder. Bu ilan mutad usulle yapılır.
C)İlçe belediyelerinin nazım imar planlarına ve (B) fıkrası kapsamındaki esaslara uygun olarak hazırlamaları zorunlu tatbikat planlarını inceler, aynen veya değiştirerek onaylar ve uygulamalarını denetler,
D)Nazım İmar planları ve ekleriyle ilke kararları doğrultusunda yapılması zorunlu tatbikat planları ile bunlara dayalı parselasyon planlarına esas düzenleme alanlarını belirler ve uygulamaları denetler,
E)İmar mevzuatının, şehirlerin imarı ve imar planları konusunda mülga imar ve İskan Bakanlığına vermiş olduğu yetkileri kullanır.
F)Büyük şehir ve mücavir alanlarının bütününü kapsayacak Büyük Şehir İmar Yönetmeliğini düzenler ve Büyük Şehir Belediye Meclisinin (Ankara’da İmar İdare heyeti) onayına sunar.
Usulüne göre kesinleşerek ilan edilen bu yönetmelik bütün ilçe belediyeleri içinde kalmak, mevzuata ve bu yönetmeliğe aykırı olmamak şartıyla ilçe imar yönetmelikleri düzenleme hak ve yetkileri saklıdır.
İlçe belediyelerinin meclisleri kararı ile çıkaracakları bu yönetmelikleri, büyük şehir belediye başkanının aynen vyea değiştirerek onayı ile kesinleşir ve usulüne göre ilan edilerek yürürlüğe girer.
İmar Uygulamaları:
MADDE 9:Büyük şehir bütünlüğü içinde nazım imar ve tatbikat planları ile ekleri uyarınca ve büyük şehir belediyesince alınan ilke kararları doğrultusunda ilçe belediyeleri;
A)İnşaat, onarım ve yapılaşma projelerini aynen veya değiştirerek onaylar ve gerektiğinde aynı esas ve usullere uyulmak şartı ile değiştirebilir.
Bu iş ve işlemler büyük şehir belediyesince denetlenir.
B)Kanal ruhsatı hariç, onaylı plan ve projelere uygun olarak; büyük şehir belediyesinin kontrolünde:
a)İnşaat ve onarım ruhsatlarını verir.
b)Temel ve temel üstü ruhsatı iş ve işlemlerini yerine getirir.
c)İstan ruhsatı verir.
Bu konularla ve yapılaşma ile ilgili diğer iş ve işlemleri yürütür.
C)İmar konusunda, büyük şehir belediyelerine tanınan görev veyetki sınırları dışında kalan ve mevzuatla belediyelere verilen diğer görevleri yerine getirir ve yetkileri de kullanır.
İmarla ilgili kontrol ve denetim yetkisi:
MADDE 10:Büyük şehir belediyeleri; ilçe belediyelerinin imar uygulamaları ile ilgili olarak, mevzuata uygunluğu, uygulamada birlik ve beraberliği sağlayıcı ve bağlayıcı karar ve tedbirleri alır. Bu cümleden olarak;
a)İlçe belediyelerinin yapacakları tatbikat ve parselasyon planları ile yapılaşmaya ilişkin plan ve proje çalışmalarını,
b)İlçe belediyelerinin bina inşaat ve onarımları ile ilgili ruhsat verme ve proje onaylama ve değiştirme iş ve işlemlerini,
c)İmar ve yapılaşma ile ilgili diğer iş ve işlemleri ve ilçe belediyeleri imar birimlerini,
Kontrol eder, denetler ve denetleme konusu her türlü iş ve işlemlere ilişkin bilgi ve belge isteyebilir. Bu kontrol ve denetleme sırasında usulsüzlükleri düzeltme veya düzelttirme ve gerektiğinde ilgililer hakkında kanuni işlem yapma ve yapılmasın ilgili mercilerden istemek hak ve yetkisini kullanır.
Büyük şehir belediyeleri adına, genelde başkan tarafından kullanılan kontrol ve denetim hak ve yetkisi, başkanlıkça görevli ve yetkili kılınacak personel eliyle kullanılabileceği gibi, bu maksatla kurulacak ayrı bir denetim birimi eliyle de kullanılabilir.
Görevli ve yetkili kılınacak kontrol ve denetim personeli, görevlerini ifa sırasında inceleme ve soruşturma müfettişliği sıfat ve selahiyetini haizdir.
İmarla İlgili İstisnai kurum ve kuruluşlar:
MADDE 11:3030 sayılı kanunla büyük şehir belediyelerine dönüştürülmüş bulunan belediyelere bağlı olarak, özel kanunlarla veya kanunların verdiği yetki ile kurulmuş bulanan kamu tüzel kişiliğine sahip müstakil bütçeli veya katma bütçe ile yönetilen idare, işletme, kurum ve kuruluşların kanunlarla belirli hukuki ve fiili statüleri ile görev ve yetkileri bu kanunun geçici l’nci maddesinin amir hükmü gereğince, ilgili oldukları büyük şehir belediyelerine bağlı olarak aynen devam eder.
Buna göre;
A)24.5.1928 tarihli ve 1351 sayılı Ankara Şehir İmar Müdüriyeti Teşkilat ve Vezaifine Dair Kanunla kurulup 5 Haziran 1937 tarihli ve 3196 sayılı Ankara Şehri İmar Müdürlüğünün Ankara Belediyesine bağlanması hakkında kanunla ve “hususi kanunlarında gösterilen teşkilatı, vazife ve selahiyetleri baki kalmak şartiyle Ankara Belediyesine bağlanmış bulunan Ankara Şehri İmar Müdürlüğü; kamu tüzel kişiliği umumi ve hususi emkülü 3196 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde yazılı İmar İdare Heyeti ile bir bütün halinde, anılan geçici 1’nci maddenin 1 ve 4’üncü fıkraları hükümleri uyarınca Ankara Büyük Şehir Belediyesine bağlı olarak ve bu kanununun imar konusunda Büyük Şehir Belediyesine verdiği görev ve yetkileri, mücavir alanlar dahil Ankara Büyük Şehir Belediyesi bütünlüğü içinde, aynen ifaya ve kullanmaya devam eder.
Ankara Şehri İmar Müdürlüğü ve İmar İdare Heyeti:
a)Bütünü ile Ankara Büyük Şehir Belediyesine bağlıdır.
b)Teşkilatın en büyük amiri ve İdare Heyetinin Başkanı Ankara Büyük Şehir Belediye Başkanıdır.
c)Ankara Büyük Şehir Belediyesinin imarla ve her türlü imar ve tatbikat plan ve programları ile ilgili ve yetkili karar organı Ankara Büyük Şehir Belediye Başkanının başkanlığındaki İmar İdare Heyeti ve İcra Organı da Belediye başkanıdır.
d)İmar İdare Heyetinin, Büyük Şehir İmar Yönetmeliği dahil, tasdike tabi kararları, Ankara Büyük Şehir Belediye Başkanının tasdiki ile kesinleşir.
Ankara Büyük Şehir Belediye sınırları dahilindeki ilçe belediyeleri, imarla ilgili olarak, bu yönetmeliğin 9’ncu maddesinin (B) bendinde yazılı görevleri yapar. Bunlar dışında ilçe belediyelerine görev ve yetki devri, imarla ilgili olmak kaydı ile İmar İdare Heyetinin, Ankara Büyük Şehir Belediye Başkanınca onaylı kararı ile olur. Bu şekilde görev ve yetki devri ise, kanunla ve bu yönetmelikle ilçe belediyelerine verilen görev ve yetkilerle sınırlıdır.
İmarla ilgili olarak, Ankara Şehri İmar Müdürlüğü ile İmar İdare Heyetinin kanuni görev ve yetkileri dışında kalan hususlarda ilçe belediyelerinin genel hak ve yetkileri saklıdır.
B)18.11.1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununa göre, bu kanun amaçları doğrultusunda ve tanımı kanunda yazılı Boğaziçi alanında, yerleşme ve yapılanmanın planlaması, koordinasyonu, imar uygulamalarının yapılması ve denetlenmesi için kurulan Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu İstanbul Belediyesi ile ilgili Boğaziçi İmar İdare Heyeti ve Boğaziçi İmar Müdürlüğü, hukuki ve fiili statülerinde; bu maddenin, 3030 sayılı Kanunun geçici l’nci maddesinin l’nci fıkrasına dayalı l’nci fıkrası hükümleri uyarınca, kanuna ekli krokisinde belirli hizmet alanında görevlerine devam eder ve yetkilerini kullanır.
C)Büyük İstanbul, Ankara ve İzmir Nazım Plan bürosu teşkilatları da, aynı geçici maddenin 3’ncü fıkrasına göre devredildikleri ilgili büyük şehir belediyeleri bünyelerinde ve Büyük Şehir Belediye Başkanlıklarına bağlı olarak görevlerine devam ederler.
İmar uygulamalarında bedelsiz gayrimenkul devri:
MADDE 12:İmar ve yol istikamet planlarınd belediyelerin yol, meydan, otopark, park, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, gibi umumi hizmet ve tesislerine ayrılan alanlarda ve imar uygulaması sırasında yapılmak kaydıyla kamu kurum ve kuruluşlarına ait gayrimenkuller görev alanları itibariyle büyük şehir ve ilçe belediyelerine Maliye ve Gümrük Bakanlığı kararı ile bedelsiz olarak terkedilebilir ve tapu kaydı terkin edilir.
Bu terk ve terkin işlemleri yapılabilmesi,
a)Umumi hizmetlere ayrılan alanlarda yapılacak imar uygulamaları ile ilgili olması,
b)İlgili büyük şehir ve ilçe belediyelerince, konu ile ilgili imar uygulaması sırasında talepte bulunulması.
c)Maliye ve Gümrük Bakanlığınca gerekli kararın verilmesi, şartına bağlıdır.
Ulaşım ve trafik, yol ve meydanlar:
MADDE 13:Büyük şehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımlarını sağlamak ve kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek görevi büyük şehir belediyelerine aittir.
Bu cümleden olarak büyük şehir belediyeleri;
A)1310.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun3’ncü maddesinde yer alan tanımlar çerçevesinde bu kanunun belediyelerin trafiğe ilişkin görev ve yetkilerini düzenleyen l0’ncu maddesinde yazılı görevleri yapar ve yetkileri kullanarak hizmetleri yürütür. Bunlardan:
a)Şehiriçi karayolu yapısını, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurur.
b) Gerekli görülen yol ve kavşakları düzenler, sinyalize eder ve işaretler.
c)Açık ve kapalı park yerleri, alt ve üst geçitler yapar, yaptırır, açar veya açtırır.
d)Trafik düzen ve güvenliği ile ilgili her çeşit işaretlerin yapılmasını ve yerlerine konulmasını, yer işaretlemelerinin çizilmesini ve devamlılığını sağlar.
B)Bu kanunun, karayolu kenarındaki yapı ve tesislerle ilgili olarak l7’nci maddesi delaletiyle l8’nci maddesinin ve diğer maddelerin belediyelere verdiği görevleri yerine getirir.
C)Meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak isim ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini yürütür.
D)Yapım, bakım ve onarımı kendisine ait olan meydan ve yolların alt ve üstleri ila tabii eklentileri olan yaya yolları üzerindeki her türlü tasarruf hakkını kullanır ve bu konularda kanunlarla verilen diğer görevleri de yapar.
Terminaller ve katlı otoparklar:
MADDE 14:Büyük şehir hudutları içinde yolcu ve yük terminalleri katlı otoparklar yapmak, yaptırmak işletmek ve işlettirmek görevi büyük şehir belediyelerine aittir.
Büyük şehir belediyelerince idare edilen ve işletilen yolcu ve yük terminallerinde bu amaçla yeteri kadar zabıta ve sağlık personeli ile diğer personel istihdam edilir.
Terminal ve katlı otopark alanları içindeki özel işyerlerine ilişkin her türlü iş ve işlem ruhsat verme ve denetim görev ve yetkisi büyük şehir belediyelerine aittir.
İlçe belediyelerinin, imar ve trafikle ilgili görev ve yetkileri ile sınırlı olmak üzere Büyük Şehir Belediye Meclisi kararı ile ve kendi mali imkanları dahilinde semt otoparkları tesis etmeleri mümkündür.
Toplu Taşıma:
MADDE 15:Büyük şehir bütünlüğü içinde her türlü toplu taşımacılık hizmetlerini yürütmek ve bu maksatla gereken kurum ve kuruluşlar meydana getirerek tesisler kurmak kurdurmak, işletme veya işlettirmek hak ve yetkisi münhasıran Büyük Şehir Belediyesince kullanılır.
3030 Sayılı kanununun geçici 1’nci maddesinin l’nci fıkrası hükümleri uyarınca büyük şehir belediyelerine bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmekte olan idare ve işletmelerle diğer kuma kurum ve kuruluşlarının toplu taşımacılıkla ilgili görev ve yetkiler saklıdır.
Bu idare ve işletmelerden;
a)16.6.1939 tarihli ve 3645 sayılı kanunla İstanbul Belediye Reisliğine bağlı olarak kurulmuş bulunan İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri (İETT) Genel Müdürlüğü,
b)16.12.1942 tarihli ve 4325 sayılı kanunla Ankara Belediyesine bağlı olarak Ankara Elektrik ve Havagazı İşletme Müessesesi adı ile kurulmuş bulunan ve 1949 tarihinde Otobüs İşletmesinin bünyeye alınması ile Ankara Elektrik, Havagazı ve Otobüs İşletme Müessesi haline dönüşen (EGO) Genel Müdürlüğü,
Kamu tüzel kişiliğini haiz, müstakil bütçeli ve devlet ihale mevzuatına tabi olmadan hususi hukuk hükümlerine göre ve ticari usullerle faaliyette bulunmaları öngörülen idare ve işletme hüviyetleri ile,
c)4483 ve 4583 sayılı Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulup 1.1.1945 tarihinden beri de İzmir Belediyesine bağlı mülhak bütçeli bir idare olarak faaliyetlerini sürdüren, Elektrik, Su, Havagazı, Otobüs, Tramvay (Troleybüs) işletmeleri (ESHOT) Genel Müdürlüğü, Devlet ihale mevzuatına tabi olmayan idare ve işletme hüviyeti ile,
Bünyesinde bulundukları büyük şehir belediyelerine bağlı ve Ulaşım Koordinasyon Merkezleri ile Koordineli olarak toplu taşıma hizmet ve faaliyetlerini yürütmeye devam ederler.
Yatırım Plan ve Programları:
MADDE 16:Alt yapı koordinasyon merkezlerinin görevleri ile hak ve yetkiler saklı kalmak üzere büyük şehir yatırım plan ve programlarını yapmak görevi büyük şehir belediye meclisine aittir.
Bu plan ve programlar, kalkınma plan ve yıllık programlara uygun olarak hazırlanır ve bütçeye esas teşkil eder.
Planlarda bulunmayan ve programlara alınmayan hususlara bütçede yer verilemez.
Alt Yapı Hizmet ve Yatırımları:
MADDE 17:Büyük şehir dahilindeki su, kanalizasyon her nevi gaz ve merkezi ısıtma vb. gibi alt yapı hizmet ve yatırımları ile diğer alt yapı yatırım ve hizmetlerini alt yapı koordinasyon merkezi ile koordineli olarak yürütmek görevi büyük şehir belediyelerine aittir.
Büyük şehir belediyeleri bu maksatla ve bu yönetmeliğin l4’ncü maddesindeki esaslar dairesinde mevcut veya yeniden kuracağı idare ve işletmeler eliyle gereken tesisleri kurar, kurdurur, işletir veya işlettirir.
Özel kanunlarına göre bu görevleri de bünyelerinde toplamış bulunan ve anılan maddede yazılı esaslar ve dayanağı olan kanuni hükümler dairesinde büyük şehir belediyelerine bağlı idare ve işletmelerle diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, alt yapı hizmet ve yatırımları ile ilgili görev ve yetkileri Alt Yapı Koordinasyon Merkezlerine bağlı olarak devam eder.
Bu idare ve işletmelerden kanuni dayanakları yukarıdaki l4’ncü maddede yazılı;
a)İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri (İETT) Genel Müdürlüğü,
b)Ankara Elektrik, Havagazı ve Otobüs İşletme Müessesi (EGO) Genel Müdürlüğü,
c)İzmir Elektrik, Su Havagazı, Otobüs, Tramvay (Troleybüs) İşletmeleri (ESHOT) Genel Müdürlüğü,
İle aynı hukuki ve fiili statüleri haiz;
a)25 Mayıs 1933 tarihli ve 2226 sayılı kanunla İstanbul Belediyesine bağlı olarak İstanbul Sular İdaresi adı ile kurulup 20 Kasım 1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanunla ve bu kanunun 28’nci maddesiyle dayanağı olan kanun yürürlükten kaldırılması sonucu yeniden kurularak 23.5.1984 tarihli ve 3009 sayılı kanunla İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlılığı belirtilen İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSKİ),
b)6 Nisan 1949 tarihli ve 5363 sayılı Ankara Su Tesisatının Belediyeye Devri ve İşletilmesi Hakkında Kanunla kurulan Ankara Sular İdaresi (ASU)
Kamu tüzel kişiliğini, haiz, müstakil bütçeli ve Devlet İhale Mevzuatına tabu olmadan hususi hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunmaları öngörülen İdare ve İşletme hüviyetleri ile , bünyesinde bulundukları büyük şehir belediyelerine bağlı ve Alt Yapı Koordinasyon Merkezleri ile Koordineli olarak Alt Yapı Hizmet ve Faaliyetlerini yürütmeye devam ederler.
İKİNCİ BÖLÜM
Sağlık ve Esenlik, Zabıta ve İtfaiye
Çevre Sağlığı:
MADDE 18:Büyük şehir belediyeleri, çevre sağlığı ve korunması ile ilgili olarak alınması ve uygulanması gereken tedbirler konusunda; 1580 sayılı Belediye Kanunu, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve 11.8.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ile diğer mevzuatın belediyelere verdiği görevleri büyük şehir bütünlüğü içinde yerine getirir ve kanuni yetkileri kullanır.