BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN YÖNETİMİ HAKKINDA KANUN

Kanun No : 3030

Kabul Tarihi : 27.6.1984

( 9 Temmuz 1984 Tarih ve 18453 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. )

Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 - Bu Kanunun amacı, büyük şehir belediyeleri yönetiminin hukuki statüsünü, hizmetlerin planlı, programlı, etkin ve uyum içinde yürütülmesini sağlayacak bir şekilde düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu Kanun büyük şehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri nin kuruluş, görev ve yetkilerine, merkezi idare ler ile münasebetlerine dair esas ve usulleri kapsar.

Tanımlar

Madde 3- Bu Kanunda sözü geçen deyimlerden;

Büyük şehir ; Belediye sınırları içinde birden fazla ilçe bulunan şehirleri

İlçe belediye :Büyük şehir belediye sınırları içinde kalan ilçelerde kurulan belediyeleri, ifade eder.

Kuruluş ve Sınırlar

Kuruluş

Madde 4-Büyük şehirlerde büyük şehrin adı ile bir ‘ büyük şehir belediyesi büyük şehir dahilindeki ilçelerde ilçelerin adını taşıyan “ilçe belediyeleri “ kurulur.

Merkez ilçeler bu kanunun uygulanması bakımından ayrı bir ilçe sayılarak ve bu ilçenin büyük şehir belediyesi içinde kalan kısmında ‘ merkez ‘ ilçe belediyesi adı ile bir belediye kurulur.

Sınırlar

Madde 5- Büyük Şehir Belediyelerinin sınırları, ismini aldıkları büyük şehirlerin belediye sınırlarıdır.

İlçe belediyelerinin sınırları , bu ilçelerin , büyük şehir belediyesi içinde kalan kısımlarının sınırlarıdır.

Büyük şehir belediyesi bulunan illerde, o ilin adı ile anılan mahkemeler ile Büyük Şehir Belediyesi sınırları içindeki ilçelerin adı ile anılan mahkemelerin yargı çevreleri, ilçe sınırlarına bakılmaksızın, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.

Görev, Yetkili, Hak, İmtiyaz ve Muafiyetler

Büyük şehir ve ilçe belediyelerinin görevleri

Madde 6- A ) Büyük şehir belediyelerine ait görevler :

a ) Büyük şehir yatırım plan ve programlarını yapmak,

b ) Büyük şehir nazım imar planlarını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak, ilçe belediyelerinin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları tatbikat imar planlarını onaylamak ve uygulanmasını denetlemek,

c ) Büyük şehir dahilindeki meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımını sağlamak ve kanunların belediyeler verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek,

d ) Yolcu ve yük terminalları katlı otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek,

e ) Çevre sağlığı ve korunmasını sağlamak, 1, 2 ve 3 üncü sınıf sınıf gayrı sıhhı müesseselerin açılış ve çalışmalarına ruhsat vermek,

f ) Yeşil sahalar, parklar ve bahçeler yapmak, sosyal ve kültürel hizmetleri yerine getirmek, spor, dinlenme, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek.

g ) Büyük şehir dahilindeki su kanalizasyon, her nevi gaz, merkezi ısıtma ve toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak , işletmek veya işlettirmek.

i ) Mezarlık alanlarını tespit ve tesis etmek ve işletmek ,

j ) Çöplerin ve sanayi atıklarının toplanma yerlerini belirtmek, değerlendirilmesi ve imhası için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek,

k ) Meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak isim ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek,

l ) Toptancı halleri ve mezbahalar yapmak, yaptırmak, işletmek veya işletmek,

m) İtfaiye hizmetlerini yürütmek patlayıcı ve yanıcı maddeler üreten ve depolayan yerleri tespit etmek, fabrikalar ve sanayi kuruluşlarının bulundurmaları zorunlu olan yangın söndürme ve çevre sağlığına ilişkin araç, gereç ve tesisleri tespit etmek ve bu kuruluşları denetlemek,

n ) İlçe belediyeleri arasındaki ihtilaflarda, zabıta veya diğer belediye hizmetlerinin koordinasyonunu sağlamak,

o) Büyük şehir çapında ortak finansman ve yatırımı gerektiren hizmetlerin gerçekleştirilmesini sağlamak,

p ) Büyük şehir belediyesince işletilen alanlarda zabıta hizmeti ile diğer belediye hizmetleri ve ruhsat verme işlemlerini yürütmek,

B ) İlçe belediyelerine ait görevler :

(A ) fıkrası dışında kalan ve yürürlükteki mevzuatla belediyelere verilen bütün görevler ilçe belediyelerince yürütülür.

( A ) fıkrasının( f ) ve (l ) bentlerindeki görevler ilçe belediyelerince de yapılabilir.Bu görevlerden hangilerinin ilçe belediyelerince yürütüleceği yönetmelikle belirtilir.

Hizmetlerin dağılım esasları

Madde 7- Büyük şehir belediyeleri 6 ncı maddenin (A) fıkrasında sayılan hizmetleri; mali ve teknik imkanları ile nüfus ve hizmet alanını dikkate alarak, bu hizmetlerden istifade edecek ilçe belediyeleri arasında dengeli olarak yürütmek zorundadır.

İlçe belediyelerine ait görevlerden bir veya bir kaçı mali külfeti kendilerince karşılanması ve talepte bulunmaları kaydıyla büyük şehir belediye meclisinin kararına dayanarak ortaklaşa veya bizzat büyükşehir belediyesince yapılabilir.

Büyük şehir dahilindeki alt yapı hizmetleri ile kara ve deniz taşımacılığı hizmetlerinin bir koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyük şehir belediye başkanının başkanlığında yönetmelik ile tespit edilecek kamu kurum ve kuruluşları temsilcilerinin katılacağı bir ‘ Alt Yapı Koordınasyon Merkezi ‘ ile bir ‘Ulaşım Koordinasyon Merkezi ‘ kurulur.İlçe belediye başkanları kendi görev sahalarını ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye sıfatıyla katılırlar.

Büyük Şehir Belediyesinin Organları

Organlar

Madde 9-Büyük şehir belediyesinin organları; ‘Büyük Şehir Belediye Meclisi’;’Büyük Şehir Belediye Encümeni ‘ ve ‘Büyük Şehir Belediye Başkanı ‘dır.

Büyük şehir ve ilçe belediyelerinin seçilmiş organları veya bu organların üyeleri hakkında görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile soruşturma veya kovuşturma açılması halinde, İçişleri Bakanı, geçiçi bir tedbir olarak, kesin hükme kadar bu organları veya organların üyelerini görevden uzaklaştırabilirler.

Büyük Şehir belediye meclisi

Madde 10- Büyük şehir belediye meclisleri 18.1.1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ve Mahalle Muhtarları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkındaki Kanunun 6 ve 24 üncü maddelerinde belirtilen esaslara göre teşekkül eder ve görev süresi 5 yıldır. Büyük Şehir belediye meclisi üyelerinin ilçe belediye meclisi üyelikleri devam eder.

İlçe belediye başkanları, büyük şehir belediye meclisinin tabii üyeleridir. İlçe belediye meclislerinin fesih veya herhangi bir sebeple boşalması halinde yeni seçim yapılıncaya kadar ilçe belediye meclisi yerine kaim olan kurulların üyeleri büyük şehir belediye meclis görevini de ifa ederler. Ancak bu şekilde katılacak üye sayısı o ilçe için belirlenen seçilmiş üye sayısını geçemez.

2972 sayılı Kanunun 6 ve 24 üncü maddelerinde belirtilen esaslara göre seçilen üyeler büyük şehir belediye meclisi üyeliği
sıfatını kazanırlar.

Büyük şehir belediye meclisinde meseleleri tetkik etmek üzere komisyonlar teşkil edilebilir.

Meclisin çalışma esas ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.

Üyeliğin sona ermesi:

Madde 11 - Büyük şehir veya ilçe belediye meclisi üyeliklerinden herhangi

birinin sona ermesi halinde, diğer meclisteki üyelik sıfatı da sona erer.

Meclis toplantısı

Madde 12- Büyük şehir belediye meclisi olağan veya olağnüstü olarak toplanır.

Olağan toplantılar Kasım, Mart ve Temmuz ayları başında yapılır.

Madde 13- Büyük şehir belediye encümeni , büyük şehir belediye başkanı veya tevkil edeceği şahsın başkanlığında, Genel Sekreter, büyük şehir belediyesinin imar, fen, hukuk, hesap ve yazı işleri ve personelişlerini yürüten birim başkanlarından oluşur.

Büyükşehir belediye başkanı

Madde 14 - Büyükşehir belediye başkanı, büyük şehir belediye sınırları içindeki seçmenler tarafından 5 yıl süre ile seçilir.

Büyükşehir belediye başkanı, belediye başkanına verilen kanuni görevler yanında ilçe belediyeleri arasında hizmetlerin yürütülmesinde birlik ve beraberliği sağlamakla da görevli ve yetkilidir.

Büyükşehir ve ilçe belediye meclislerince alınan bütün kararlar büyükşehir belediye başkanına gönderilir.

Büyükşehir belediye başkanı konunun meclislerde tekrar görüşülmesini isteyebilir. Meclisler kararlarında ancak 2/3 çoğunlukla ısrar edebilirler ve bu hallerde meclis kararı kesinleşmiş olur.

1580 sayılı Belediye Kanunun 61 ve 76 ncı maddeleri hükümlerindeki 2/3 çoğunluk şartı büyük şehir belediye başkanlarıiçin 3/4 olarak uygulanır.

Başkanvekili

Madde 15 - Büyük şehir belediye meclisi her yılın ilk olağan toplantısında bir belediye başkanvekili seçer.Başkanvekili başkanlığın herhangi bir sebeple boşalması, başkanın görevli olarak büyük şehir belediyesi dışına çıkması veya yıllık, mazeret ve hastalık izinleri veya görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde başkanlığa vekalet eder.

Büyük şehir belediye başkanvekili, ilçe beiediyelerinde meclis üyeliğinden başka bir görev alamaz.

Büyük Şehir Belediyesi Teşkilatı

Genel sekreter ve yardımcıları

Madde 16- Büyük şehir belediyesinde hizmetlerin başkan adına, onun direktifi ve sorumluluğu altında yürütülmesini sağlamak üzere bir genel sekreter ve en çok dört genel sekreter yardımcısı bulunur.

Genel Sekreter büyük şehir belediye başkanının teklifi üzerine İçişleri Bakanının onayı ile, Genel Sekreter yardımcıları ise büyük şehir belediye başkanınca atanır.

Büyük şehirlerde, belediye başkan yardımcısı bulunmaz.

Büyük şehir belediyelerinde, Genel Sekreter ve yardımcısı kadrokadroları, Daire Başkanı kadroları ve büyük şehir belediyesine bağlı işletme ve kuruluşların Genel Müdür Kadroları ile ilçe belediyeleri başkan yardımcısı kadroları karşılık gösterilmek suretiyle atamaya yetkili amirin onayı ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.Sözleşmeli personel ücretleri Devlet Personel Bakanlığı ile Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle tespit edilir.

Teşkilat

Madde 17 - Büyük Şehir belediyeleri genel sekreterin yönetiminde daire başkanlığı, müdürlük, şeflik ve memurluklardan teşekkül eder.

Birimler, hizmet gereklerine göre büyük şehir belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile kurulur.

Daire başkanları ve diğer personel büyük şehir belediye başkanınca atanır.

İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının personeli, koordinasyon merkezlerinde ikinci görev verilmek suretiyle çalıştırıılır.

Büyük şehir belediyeleri bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeleri kendi aralarında ve büyük şehir belediyesi ile, teknik ve hesabata ilişkin konularda bizzat yazışabilirler.

Büyük şehir belediyelerinin hizmet alanlarına giren konularda büyük şehir belediye başkanlığına istişari mahiyette görüş bildirmek üzere büyük şehir belediyesi danışma kurulu kurulabilir.Bu kurulun üye sayısı 10 ‘u geçemez.

Danışma kurulları, kuruluş , görev ve çalışma şekil ve şartları ile kurul üyelerine verilecek hakkı huzur miktarları, büyük şehir belediye meclisince kabul edilecek bir yönetmelikle düzenlenir.

Plan, program ve bütçeler

Madde 20 - Büyük şehir dahilindeki tüm hizmetler, Devlet Kalkınma Planının ilke, hedef ve sürelerine uygun olarak yapılacak olan ve programlara göre yürütülür.

Büyük şehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri bütçelerinin hazırlanması ve uygulanmasında 1580 sayılı Belediye Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

Büyük şehir belediye bütçeleri doğrudan, ilçe belediye bütçeleri ise Büyük şehir belediye meclisince , yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak şekilde aynen veya tadilen kabul edildikten sonra ilgili vali tarafından onaylanır.

Büyük şehir ve ilçe belediye btçeleri büyük şehir belediye meclisinde aynı toplantı döneminde ve birbiri arkasına görüşülerek karara bağlanır ve tek bir bütçe halinde bastırılır.

Çeşitli Hükümler

Uygulanacak hükümler

Madde 21 - 1580 sayılı Beldiye Kanunun ile diğer ilgili mevzuatın, bu Kanuna aykırı olamayan hükümleri büyük şehir ve ilçe belediyeleri hakkın da uygulanır.

Belediye şubeleri

Madde 22 - Büyük şehir belediyelerince belediye şubesi tesis edilemez.

Yönetmelik

Madde 23 - Bu Kanunun uygulanması ile ilgili hususlarda yönetmeliklerle düzenlemelerde bulunmaya, İçişleri Bakanlığı yetkilidir.

Bu yönetmelikler Resmi Gazete’de yayımlanır.

İhtilafların çözümü

Madde 24 - İlçe belediyelerinin kendi aralarında veya büyük şehir belediyesi ile aralarında ihtilaf çıkması veya ilçe belediyeleri arasında farklı uygulamalar bulunması halinde, bu ihtilaf ve farklı uygulama ları ortadan kaldırmak amacıyla, büyük şehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici tedbirleri alamaya yetkilidir.

Büyük şehir belediye meclisinin veya encümeninin kararına karşı ilgililer 10 gün içinde o ilin valisine itiraz edebilirler.Vali itirazı 10 gün içinde karara bağlar.Valinin kararı kesindir.

Birlik kurulması

Maddde 25 - Büyük şehir ve ilçe belediyelerinin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile kendi aralarında veya diğer mahalli idarelerle birlik kurmaları Bakanlar Kurulunun iznine tabidir.

Geçiçi Madde 1 - Büyük şehirlerdeki mevcut belediyeler bağlı bulunan ve özel kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulmuş bulunan müstakil bütçeli katma bütçeli ile yönetilen idare, işletme, kurum ve kuruluşların hukuki statüleri, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar büyük şehir belediyelerine bağlı olarak devam eder.

Büyük istanbul, Ankara ve İzmir Nazım Plan Bürosu teşkilatları bu Kanunun geçiçi 3 ve 4 üncü maddelerindeki esaslara göre, ilgili büyük şehir belediyelerine devredilir.