Kanun Numarası : 2918

Kabul Tarihi : 13/10/1983

Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 18/10/1983 Sayı : 18195

Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt : 22 Sayfa : 687

*

Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı" Cilt: 2 Sayfa: 1247

*

Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yönetmelik için, "yönetmelikler Külliyatı"nın kanunlara göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.

*

BİRİNCİ KISIM

Genel Esaslar

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam

Amaç :

Madde 1 - Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.

Kapsam:

Madde 2 - Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;

a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,

b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,

Bu Kanun hükümleri uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Tanımlar

Tanımlar :

Madde 3 - Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir.

Trafik : Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.

-------------------------

(1) 3/11/1988 Tarih ve 3493 sayılı Kanunun 54 ve 55 inci maddeleri ile bu Kanunun 108 inci maddesinin altıncı ve 98,99,101,104 üncü maddelerinin son fıkralarındaki onbin liradan otuzbin liraya kadar olan hafif para cezaları "ikiyüzbin liradan birmilyon liraya kadar hafif para cezasına"; 32/2,61/2,72/2,91/4 üncü

fıkralarındaki ve 13,23,34,37,44,58,60,62,63,64,66,67,68,69,73,75,76,77,78,79, 94 üncü maddelerinin son fıkralarındaki para cezaları "Onbin Liraya", 30 uncu maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki ve 46,52,53,55,56,74 üncü maddelerinin son fıkralarındaki para cezaları "Onbeşbin Liraya" ve 57,71 ve 81 inci maddelerin son fıkralarındaki para cezaları "Yirmi bin Liraya", 47 ve 54 üncü maddelerin son fıkrasındaki para cezaları ise "Otuzbin Liraya" çıkartılmış ve metne işlenmiştir.

(2) Bu Kanunla Sigorta hizmetleri ile ilgili olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve Sanayi ve Ticaret Bakanına verilmiş olan her türlü görev, yetki, sorumluluk, hak ve muafiyetten ilgili olanların doğrudan doğruya Başbakana, Başbakanın görevlendireceği Devlet Bakanına, Hazine Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarına intikal edeceği 9.12.1994 tarih ve 4059 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile hükme bağlanmıştır.

Karayolu : Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şerldi, köprüler ve alanlardır.

Karayolu yapısı : Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.

Mülk : Devlete, kamuya, gerçek ya da tüzelkişilere ait olan taşınmaz mallardır.

Karayolu sınır çizgisi : Kamulaştırılmış, kamuya terk veya tahsis edilmiş karayolunda; mülkle olan sınır çizgisi,

Diğer karayollarında; yarmaca, şevden sonra hendek varsa hendek dış kenarı, hendek yoksa şev üst kenarı, dolguda şev etek çizgisi,

Yaya yolu ayrılmış karayolunda ise yaya yolunun mülkle birleştiği çizğidir. İki yönlü karayolu : Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.

Tek yönlü karayolu : Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.

Bölünmüş karayolu : Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.

Erişme kontrollü karayolu (otoyol - ekspresyol) : Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak, izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrola tabi tutulduğu karayoludur.

Geçiş yolu : Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.

Bağlantı yolu : Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.

Anayol : Anatrafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.

Tali yol : Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.

Taşıt yolu : (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince kullanılan kısmıdır.

Yaya yolu (Yaya kaldırımı) : Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.

Bisiklet yolu : Karayolunun, sadece bisikletlilerin kullanmalarına ayrılan kısmıdır.

Yaya geçidi : Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.

Kavşak : İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.

Banket : Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısımdır.

Şerit : Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri için taşıt yolunun ayrılmış bir bölümüdür.

Alt geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıdır.

Üst geçit: Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.

Demiryolu geçidi (Hemzemin geçit) : Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir,

Okul geçidi: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolunda ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.

Ada : Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan, araçların bulunamayacağı,koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm ve alanlardır.

Ayırıcı : Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.

Park yeri : Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.

Karayolu üzeri park yeri : Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.

Karayolu dışı park yeri : Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.

Otomobil : Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en çok yedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Minibüs : (Değişik: 16/10/1984 - 3058/1 md.) Yapısı itibariyle sürücüsünden başka sekiz ila ondört oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Kamyonet : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.500 Kg'ı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Kamyon : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3 500 Kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Otobüs : (Değişik : 16/10/1984 - 3058/1 md.) Yapısı itibariyle sürücüsünden başka en az onbeş oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Troleybüsler de bu sınıfa dahildir.

Çekici : Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu taşıttır.

Arazi taşıtı : Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu taşıtlardır.

Özel amaçlı taşıt : Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal edilmiş olan ve itfaiye, Cankurtaran, cenaze, radyo, sinema, televizyon, kütüphane, araştırma ararçları ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek veya taşımak, kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.

Kamu hizmeti taşıtı : Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan bütün taşıtlardır.

Personel servis aracı: (Ek: 17/10/1996-4199/1 md.) Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.

Umum servis aracı: (Ek: 17/10/1996-4199/1 md.) Okul taşıtları ile personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.

Kamp taşıtı: (Ek: 17/10/1996-4199/1 md.) Yük taşımasında kullanılmayan; iç dizaynı tatil yapmaya uygun teçhizatlarla donatılmış, hizmet edebileceği kadar yolcu taşıyabilen motorlu taşıttır.

Römork : Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıttır.

Yarı römork : Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorkdur.

Hafif römork : Azami yüklü ağırlığı 750 Kg'ı geçmeyen römork veya yarı römorkdur.

Motosiklet : İki veya üç tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu araçlardır. Bunlardan karoserisi yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan üç tekerlekli motosilkletlere yük motosikleti (triportör) denir.

Bisiklet : En çok üç tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden ve yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz taşıtlardır.

Motorlu bisiklet : Silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen, içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 Km'den az olan bisiklettir.

Lastik tekerlekli traktör : Belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçla taşımada kullanılmayan tarım araçlarıdır.

İş makineleri : (Değişik: 17/10/1996-4199/1 md.) Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılamayan moturlu araçlardır.

Tramvay : Genelilkle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.

Okul taşıtı : Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin taşınmalarında kullanılan taşıttır.

Taşıt katarı : Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış taşıtlardır.

Araç : Karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.

Taşıt : Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır. Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere "motorlu taşıt" insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere "motorsuz taşıt" denir.

Sürücü : (Değişik 17/10/1996-4199/1 md.) Karayolunda, motorlu veya motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir.

Şoför : (Ek: 17/10/1996-4199/1 md.) Karayolunda, ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.

Araç sahibi : Araç için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir.

İşleten : Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.

Yolcu : Aracı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında araçta bulunan kişilerdir.

Hizmetli : Araçlarda, sürücü hariç, araç veya taşıma hizmetlerinde süreli veya süresiz çalışan kişiler ile iş makinelerinde sürücüden gayri kişilerdir.

Durak : Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu veya hizmetlileri bindirmek, indirmek için durakladıkları işaretlerle belirlenmiş yerdir.

Garaj : Araçların, genellikle uzun süre durmaları için kullanılan bakım veya servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.

Terminal:İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme,yükleme, boşaltma,aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme,şehir

ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir.

Servis istasyonu : Araçların bakım, onarım ve servislerinin yapıldığı açık veya kapalı yerdir.

Akaryakıt istasyonu:Araçların esas itibariyle akaryakıt, yağ ve basınçlı hava gibi ihtiyaçlarının sağlandığı yerdir.

Muayene istasyonu:Araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personeli bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.

Trafik kazası:Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm,yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan olaydır.

Durma:Her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın durdurulmasıdır.

Duraklama:Trafik zorunlulukları dışında araçların, insan indirmek ve bindirmek,eşya yüklemek,boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır.

Park etme:Araçların,durma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.

Geçiş hakkı:Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre,yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.

Geçiş üstünlüğü:Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalarıdır.

Taşıma sınırı (Kapasite):Bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük ağırlığı veya yolcu sayısıdır.

Gabari: Araçların, yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini

temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.

Azami ağırlık:Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığı-

dır.

Yüksüz ağırlık:Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve akaryakıt deposu

dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat ve donatımı ile birlikte

toplam ağırlığıdır.

Yüklü ağırlık:Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürücü, hiz-

metli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.

Dingil ağırlığı:Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden karayolu yapısı-

na aktarılan ağırlıktır,

Azami dingil ağırlığı:Araçların karayolu yapılarından güvenle ve yapıya za-

rar vermeden geçebilmeleri için saptanan dingil ağırlığıdır.

Azami toplam ağırlık:Araçların karayolu yapılarından güvenle ve yapıya zarar

vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.

Trafik işaretleri:Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları,

ışıklı ve sesli işaretler,yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yet-

kililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.

İşaret levhası:Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine yerleştirilmiş ve

üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan

trafik tertibatıdır.

Işıklı ve sesli işaretler:Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı ve sesli,

sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik çalışan, üzerinde

çeşitli renk, şekil, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma süresi olan, ışık ve-

ya sesle özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.

İşaretleme:Taşıt yolu ile bordür,ada, ayırıcı, otokorkuluk gibi karayolu

elemanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol, yazı ve yansıtıcı ve

benzerleri ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır.

Trafikten men: Trafik zabıtasınca, bu Kanunda belirtilen hallerde araçla

ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten

alıkonulmasıdır.

Bu Kanunun uygulaması ile ilgili diğer tanım ve terimler yönetmelikte göste-

rilir.

İKİNCİ KISIM

Kuruluşlar,Komisyonlar,Görev ve Yetkileri (1)

Görevli kurullar ve kuruluşlar: (1)

Madde 4- (Değişik: 17/10/1996-4199/2 md.)

Karayolu güvenliği konusunda hedefleri tespit etmek, uygulatmak ve koordi-

nasyonu sağlamak amacıyla aşağıdaki kurullar oluşturulmuştur.

a) Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu;

Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu Başbakanın başkanlığında, Adalet, İçiş-

leri, Maliye, Milli Eğitim, Bayındırlık ve İskan, Sağlık, Ulaştırma, Orman

Bakanları ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Bağlı Olduğu Bakan ile Jandarma

Genel Komutanı, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı, Emniyet Genel

Müdürü ve Karayolları Genel Müdüründen oluşur.

Gereği halinde diğer bakanlar da Kurula çağrılabilir.

Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu, Trafik Hizmetleri Başkanlığınca hazırlana-

rak, Karayolu Trafik Güvenliği Kurulunca uygun görülen önerileri değerlendirerek

karara bağlar ve kararlarının yaşama geçirilmesi için gerekli koordinasyon ön-

lemlerini belirler.

Kurul yılda iki defa olağan, Başbakanın gerek görmesi halinde de olağanüstü

olarak, gündemle toplanır.

Kurulun sekreterya görevi Emniyet Genel Müdürlüğünce yapılır.

Kurulun çalışmasına ilişkin esas ve usuller, Bakanlar Kurulu tarafından çı-

karılacak yönetmelikle belirlenir.

b) Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu;

Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri

Başkanının başkanlığında, Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu'na katılan kamu ku-

rumlarının en az daire başkanı seviyesinde görevlileri; Jandarma Genel Komu-

tanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Türkiye Şoförler ve Otomobil-

ciler Federasyonu temsilcisi ile İçişleri Bakanlığınca uygun görülen trafikle

ilgili üniversite, Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği Türkiye Trafik

Kazalarını Önleme Derneği ve Trafik Kazaları Yardım Vakfının birer temsilcisi

ve Başkent Büyükşehir Belediye Başkanından oluşur. İhtiyaç duyulan konularda

bilgilerine başvurmak üzere diğer kurum ve kuruluşlardan temsilci çağrılabilir.

Kurul ayda bir toplanır, zorunlu hallerde başkan tarafından toplantıya çağ-

rılabilir.

Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu, Trafik Hizmetleri Başkanlığınca Trafik

hizmetlerinin çağdaş ve güvenli bir şekilde yürütülmesi amacıyla önerilen veya

katılacak temsilcilerce önerilecek önlemlerin uygulanabilirliğini tartışarak

karara bağlar.

Kurul katılması gereken üyelerin salt çoğunluğu ile toplanır ve katılanların

çoğunluğu ile karar verir.

Kurulun sekreterya görevi ilgili daire başkanlığınca yapılır.

Kurulun görev ve yetkileri şunlardır;

1. Trafikle ilgili kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanmasına ilişkin

önerilerde bulunmak,

2. Trafik kazalarının azaltılmasına ilişkin önerilerde bulunmak,

3. Uygulamada görülen aksaklıkları tespit etmek,

4. Kendi görev alanına giren konularla ilgili yasal düzenlemeden kaynaklanan

eksiklikleri belirlemek.

Bu Kanunla ve trafik hizmetleri konusunda diğer kanunlarla verilen görevler;

a) İçişleri Bakanlığınca,

b) Bu Kanunla yetkili kılınan diğer bakanlık, kuruluş ve belediyelerce,

İçişleri Bakanlığı ile işbirliği içinde,

Yürütülür.

------------------

(1) Kısım başlığı ile madde başlığı, 17/10/1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun

2 nci maddesi ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

6052-1

Emniyet Genel Müdürlüğünün,merkez, bölge,il ve ilçe trafik kuruluşları,

görev ve yetkileri:

Madde 5 - Emniyet Genel Müdürlüğünün trafik kuruluşları ile bu kuruluşların

görev ve yetkileri şunlardır :

a) Kuruluş :

(Değişik: 17/10/1996-4199/3 md.) Bu Kanunla, Emniyet Genel Müdürlüğüne ve-

rilen görevler, Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan Trafik Hizmetle-

ri Başkanlığınca yürütülür. Trafik Hizmetleri Başkanlığı, Emniyet Genel Müdür

Yardımcısı tarafından yürütülür. Emniyet Genel Müdürlüğünün merkez bölge, il

ve ilçe trafik zabıta kuruluşları Trafik Hizmetleri Başkanlığına bağlı olarak

çalışır.

Araçlara ve sürücülere ait işlemleri yapmak, plaka ve belgelerini vermek

ve bu amaca yönelik hizmetleri yürütmek üzere her ilde ve gerekli görülen

ilçelerde tescil şube veya büroları kurulur.

Tescil şube veya bürolarında emniyet hizmetleri sınıfı personelinden ayrı

olarak teşkilat ve kadrolarında gösterilen sayıda genel idare ve teknik hizmet-

ler sınıfında personel ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.

b) Görev ve yetkiler:

1. Araçları,bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereç-

leri,sürücüleri ve bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve karayolunu kullanan

diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını,trafik düzenlemelerinin ve çeşitli

tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek,

2. Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,

3. (Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)

4. El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek,

5. Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri

yapmak ve takip etmek,

6. Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağ-

layacak tedbirlerin süratla alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber ver-

mek,

7. Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,

8. (Değişik: 17/10/1996-4199/3 md.) Sürücülerin belgelerini vermek.

9. Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak,teknik ve huku-

ki değişikliklerini işlemek,istatistiki bilgileri toplamak ve değerlendirmek,

10. Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan is-

tatistik verileri ve bilgilerini toplamak, değerlendirmek, sonuçlarına göre ge-

reken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak,

11. (Ek: 17/10/1996 - 4199/3 md.) Hasar tazminatı ödemelerini hızlandırmak

amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek.

12. Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle

verilen diğer görevleri yapmaktır. (1)

Trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları, görevlendirilecek perso-

nelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına

ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.

Trafik zabıtasının görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmet-

lerini yürütmeye ilişkin yetkisi:

Madde 6 - Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;

a) Trafik zabıtası:

(Birinci fıkra mülga: 17/10/1996 - 4199/4 md.)

Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde

genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen

haller dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç

ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b) (Değişik: 21/5/1997-4262/1 md.) Genel Zabıta:

Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; poli-

sin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma,

trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte

belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına

el koymaya görevli ve yetkilidir.

Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri:

Madde 7 - Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve yetkile-

ri şunlardır :

a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği

yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldır-

mak,

b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınla-

mak ve kontrol etmek,

c) (Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)

d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgi-

lendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,

e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri Bakanlığının

uygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının üstünde

veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,

f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve karayol-

larında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak,

g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğini

ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri

tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik

ve uygun olanları tasdik etmek,

h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza

analizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza se-

bepleri göz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak,

---------------

(1) Bu maddenin numarası, 17/10/1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi

ile (12) olarak teselsül ettirilmiştir.

i) Araçların ağırlık kontrollerini yapmak veya yaptırmak (1) ve aykırı

görülen hususlar hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek,

j) (Değişik:17/10/1996 -4199/5 md.)

Tescile bağlı araçların muayenelerini yapmak veya yaptırmak ve bu Kanunun

13, 14, 16,17, 18, 35, 47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırı hareket

edenler hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve

(d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tuta-

nakla belirlemek ve gerekli işlemin yapılması için en yakın trafik kuruluşuna

teslim etmek,

k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen di-

ğer görevleri yapmaktır.

(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)

Milli Eğitim Gençlik ve Spor, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Ulaştırma Bakanlık-

larının görev ve yetkileri şunlardır:

Madde 8 - (Değişik:18/1/1985 - KHK 245/1 md.; aynen kabul: 28/3/1985-3176/1

md.)

Bu Kanun açısından Milli Eğitim Gençlik ve Spor, Sağlık ve Sosyal Yardım ve

Ulaştırma bakanlıklarının görev ve yetkileri şunlardır :

a) Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı

1. Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123 üncü madde gereğince

sürücü kursları açmak, özel sürücü kursu açılmasına izin vermek,bunları her saf-

hada denetlemek,

2. (Değişik: 17/10/1996-4199/6 md.) Resmi ve özel kurslarda eğitilenlerin

sınavlarını yapmak, başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak,

3. (Değişik: 17/10/1996 - 4199/6 md.) Okul öncesi, okul içi ve okuldışı

trafik eğitimini düzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve ilgili ku-

ruluşlarla işbirliği yaparak uygulamak.

b) (Değişik: 17/10/1996 - 4199/6 md.) Sağlık Bakanlığı:

1. Karayollarında meydana gelen trafik kazaları ile ilgili ilk ve acil

yardım hizmetlerini planlamak ve uygulamak,

2. Trafik kazalarında yaralananların en kısa zamanda sağlık hizmetlerinden

istifadelerini temin etmek üzere, İçişleri Bakanlığının uygun görüşü de alına-

rak karayolları üzerinde ilk yardım istasyonları kurmak, bu istasyonlara gerek-

li personeli, araç ve gereci sağlamak,

3. Her ilde trafik kazaları için eğitilmiş sağlık personeli ile birlikte

yeteri kadar ilk ve acil yardım ambulansı bulundurmak,

4. Bu Kanunla ve mevzuatla verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak.

Üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel sağlık kurum

ve kuruluşları, acil olarak kendilerine getirilen trafik kazası geçirmiş kişi-

lere, Sağlık Bakanlığı tarifesini uygulamak suretiyle, vermiş oldukları hiz-

metlerin bedelinin tamamını yükümlü sigorta şirketlerinden tahsil ederler.

Sağlık Bakanlığı bu görevlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak; verilen

hizmetlerin bedellerini yükümlü sigorta şirketlerinden tahsil etmek için Maliye

Bakanlığının görüşünü alarak döner sermaye saymanlığı kurar. Bu amaçla döner

sermaye saymanlığı tarafından tahsil edilen gelirin tamamı, bu Kanun ile Sağlık

Bakanlığına verilen görevlerin yerine getirilmesinde kullanılır.

Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan harcamaların tamamı Sağlık Bakanlığı

Döner Sermaye İşletmesine 8 işgünü içinde yükümlü sigorta şirketlerince ödenir.

Sağlık Bakanlığı Trafik Hizmetleri Döner Sermaye İşletmesinin verdiği hizmetler

için uygulayacağı fiyat tarifesi, Karayolu Trafik Güvenliği Kurulunun da uygun

görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenir. Sigorta şirketleri, zorunlu

mali surumluluk sigortası geçerli teminat limitleri ve şartları dahilinde

ödemekle yükümlü bulundukları tutarı aşan kısmı için Garanti Fonuna başvurur.

Buna ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Hazine Müste-

şarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.

c) Ulaştırma Bakanlığı

Ulaştırma Bakanlığının ilgili birimleri bu Kanun ve diğer mevzuatla verilen

hizmetleri yapmak, bu Kanun açısından karayolu taşımasına ilişkin gerekli koor-

dinasyonu sağlamak.

-------------------

(1) "veya yaptırmak" ibaresi 25/6/1988 tarih ve 330 sayılı KHK ile eklenmiş

olup bu ibare 31/10/1990 tarih ve 3672 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile

aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.

Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının görev ve yetkileri:

Madde 9 - (Değişik: 18/1/1985- KHK 245/2 md.; aynen kabul: 28/3/1985-3176/2

md.)

Bu Kanuna göre,Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının görev ve yetkileri

şunlardır:

a) Orman yollarında;

1. Trafik düzeni ve güvenliği açısından anaorman yolları ile gerekli görü-

len diğer orman yollarında işaretlemeler yaparak tedbirler almak ve aldırmak,

2. Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle orman yolları

için verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak,

b) Köy yollarında;

1. Trafik düzeni ve güvenliği açısından gerekli düzenleme ve işaretlemeleri

yaparak, tedbir almak ve aldırmak,

2. Yol güvenliğini ilgilendiren konulardaki; kavşak durak yeri, yol dışı

park yeri, aydınlatma ve benzeri tesislerin projelerini incelemek ve gerekenleri

onaylamak,

3. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında 17 nci maddede sayılan

tesisler için bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden izin vermek,

4. Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza

analizi sonucu,karayolu yapısı ve işaretlemeye dayalı kaza nedenleri gözönünde

bulundurularak gerekli tedbirleri almak,

5. Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle köy yolları için

verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak.

Köy yolları için sayılan görev ve hizmetlerden zorunlu ve gerekli görülenler

orman yolları için de uygulanabilir.

Belediye trafik birimleri,görev ve yetkileri:

Madde 10 - (Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; aynen kabul: 28/3/1985 -

3176/3 md.)

Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve

mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kuruluş

Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak

İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye

trafik şube müdürlüğü,şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler

1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini

sağlayacak durumda bulundurmak,

2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret

levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,

3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri

almak, aldırmak ve denetlemek,

4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze

göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,

5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vuku-

bulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,

6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,

7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görev-

leri yapmak.

(Ek fıkra:25/6/1988 - KHK 330/2 md.)(1)

Madde 11 - (Mülga: 18/1/1985-KHK 245/16 md.)

İl ve ilçe trafik komisyonları:

Madde 12 - (Değişik: 17/10/1996 - 4199/7 md.)

İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri:

a) Kuruluş:

İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve gü-

venliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde,

illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma,

milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna

bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili

üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsil-

cisinden oluşan İl Trafik Komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı

kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı

İlçe Trafik Komisyonu kurulur.

Kuruldaki üniversite, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların tem-

silcilerinin toplam sayısı 3'ü geçemez.

Kuruluşu bulunan yerler hariç, İlçe Trafik Komisyonlarına karayolları tem-

silcisinin katılması zorunlu değildir.

Gündem konuları vali veya kaymakamlar tarafından belirlenir.

Bu komisyonlara, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere, diğer kuruluş

temsilcileri de çağrılabilir.

Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu

taraf çoğunluk sayılır.

İl Trafik Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer.

İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşlar uygu-

lamakla yükümlüdür.

İlçe Trafik Komisyonu kararları, İl Trafik Komisyonunca incelenip vali tara-

fından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.

b) Görev ve yetkiler:

1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve

güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak,

2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmet-

leri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün

ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren

hususları İçişleri Bakanlığına iletmek.

----------------

(1) 330 sayılı KHK'nin 2 nci maddesi ile gelen ek fıkra;sözkonusu KHK'yi

değiştirerek kabul eden 31/10/1990 tarih ve 3672 sayılı Kanunda yer alma-

dığı için metinden çıkarılmıştır.

3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere,

trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla

çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil

ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve

sayılarını belirlemek,

4. Gerçek ve tüzelkişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark

olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan et-

mek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere işletilmesi için izin vermek,

5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Karayolu Trafik Güvenliği,Trafik İşaretleri,Yapı ve Tesisler

Karayolu trafik güvenliği:

Madde 13 - Karayolunun yapım ve bakımı ile görevli ve sorumlu bütün kuruluş-

lar karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla

yükümlüdürler.

Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapısında yapacakları ve esasla-

rı yönetmelikte belirtilen çalışmalarda;

a) Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,

b) Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamlılığını sağla-

yarak,trafik akımını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,

c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini en kısa

zamanda ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek

duruma getirmek,

d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı süresince; kaldı-

rımlarda, tünel, tünel aydınlatılması ve benzerlerini yaparak güvenli geçiş

sağlamak ve yaya yollarını trafiğe açık bulundurmak,

Zorundadırlar.

Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller bütün

sorumluluk, bunları yaratan kişilere ait olmak üzere zabıtaca kaldırılır, yapı-

lan masraflar sorumlulara ödetilir.

(Dördüncü fıkra mülga:18/1/1985 - KHK 245/16 md.)

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar fiil başka

bir suç oluştursa bile ayrıca 7 200 000 lira para cezası ile cezalandırırlar.

Karayolu yapısı ve trafik işaretlerinin korunması:

Madde 14 - Karayolu yapısı ve trafik işaretleri ile ilgili olarak;

a) Karayolu yapısı üzerine, trafiği güçleştirecek, tehlikeye sokacak veya

engel yaratacak, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek veya güçleşti-

recek şekilde bir şey koymak, atmak, dökmek, bırakmak ve benzeri hareketlerde

bulunmak,

b) Karayolu yapısını, trafik işaretlerini ve karayoluna ait diğer yapı ve

güvenlik tesislerini, üzerlerine yazı yazarak, çizerek veya başka şekillerde

bozmak,yerlerini değiştirmek veya ortadan kaldırmak,

Yasaktır.

Meydana gelen tehlike ve engeller, ilgili kuruluşlar ve zabıtaca ortadan

kaldırılır,bozukluk ve eksiklikler yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşca

derhal giderilir, zarar karşılıkları ve masrafları sorumlulara ödetilir.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlara 7 200 000 lira

para cezası verilir.

Trafik işaretleri:

Madde 15 - Trafiği düzenlemede kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve

sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile benzeri trafik işaretleri,karayolunun

yapım ve bakımı ile görevli kuruluşlarca, temin ve tesis edilerek sürekliliği

ve işlerliği sağlanır .

(İkinci fıkra Mülga: 18/1/1985 - KHK 245/16 md.)

Görülen eksiklikler ilgili kuruluşlara bildirilerek giderilmesi sağlatılır.

Trafik işaretlerinin standart,anlam, nicelik ve nitelikleri ile diğer esas-

ları İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak

yönetmelikte gösterilir.

Karayolu dışında,kenarında veya üzerindeki diger levhalar, ışıklar ve

işaretlemeler:

Madde 16 - Karayolu dışında, kenarında veya karayolu sınırı içinde, trafik

işaretlerinin görülmelerini engelleyecek, anlamlarını değiştirecek veya güçleş-

tirecek, tereddüte sebep olacak veya yanıltacak ve trafik için tehlike veya

engel yaratacak şekilde levhalar, ışıklar,işaretlemeler ile, ağaç, direk, yangın

musluğu, çeşme, parmaklık gibi yapı elemanları veya benzerlerini dikmek, koymak

veya bulundurmak yasaktır.

(Değişik:18/1/1985- KHK 245/5 md.; aynen kabul:28/3/1985 - 3176/5 md.)

Zorunlu hallerde bunların bulunabileceği yer, nitelik ve nicelikleri ile hangi

şartlarda bulunabileceği,hangilerinin izne bağlı olduğu ve bunlarla ilgili diğer

esaslar ve 13 üncü maddede belirtilen karayolu yapısında yapılacak çalışmalar

ile ilgili esaslar, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık ve İskan

Bakanlığınca çıkartılacak yönetmelikle düzenlenir.

Verilen izinler, ilgili valiliğe bildirilir.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.)Bu madde hükümlerine aykırı hareket edenler

72 000 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Ayrıca bunlar, bütün sorumluluk ve giderler mal sahibine ait olmak üzere

yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşca kaldırılır.

Belediye sınırları dışında karayolu kenarındaki yapı ve tesisler:

Madde 17 - Karayollarında her iki taraftan sınır çizgisine elli metre mesafe

içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden; akaryakıt, servis, dolum ve

muayene istasyonları, umuma açık park yeri ve garaj, terminal, fabrika, işhanı,

çarşı, pazar yeri, eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, inşaat malzemesi

ocak ve harmanları,maden ve petrol tesisleri, araç bakım, onarım ve satım işyer-

leri ve benzeri trafik güvenliğini etkileyecek yapı ve tesisler için,o karayolu-

nun yapım ve bakımı ile sorumlu kuruluştan izin alınması zorunludur.

Verilen izinler,ilgili valiliğe bildirilir.

İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce dur-

durulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni veril-

mez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve

bakımı ile ilgili kuruluşca ortadan kaldırılır.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar 72 000 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler:

Madde 18 - (Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/6 md.; aynen kabul: 28/3/1985 -

3176/6 md.)

Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak veya açılacak

17 nci maddede sayılan yapı ve tesisler için;

a) Belediyelerden izin alınması,

b) (Değişik: 17/10/1996-4199/8 md.) Belediyelerce bu iznin verilmesinde,

trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki Yönetmelikte belirlenen şart-

ların yerine getirilmesini sağlamaları ve ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünün

yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolu kenarında yapılacak ve açılacak

olanların bu yollara bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün ilgili bölge müdürlü-

günden uygun görüş almaları,

Zorunludur.

İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce dur-

durulacağı gibi,yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez

ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve ba-

kımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.)Bu madde hükümlerine aykırı olarak izinsiz

yapı yapanlar 72 000 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Bu madde ve 17 nci maddede belirtilen tesislere ait şartlar, izin ve denetim

esasları Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca düzenlenen yönetmelikte göste-

rilir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları,Motorlu Araçlara Ait

Şartlar ve Muayene

BİRİNCİ BÖLüM

Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları

Tescil belgesi alma zorunluluğu:

Madde 19- Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara göre

yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadırlar.

Ancak :

a) Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası bulunan ve geçi-

ci olarak Türkiye'ye girmesine izin verilmiş olan araçlar,

b) Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası bulunan ikili ve

çok taraflı anlaşmalara göre, Türkiye'de tescil zorunluluğundan muaf tutulmuş

araçlar,

c) Araç imal, ithal, ihraç edenlerin ve satıcılığını yapanların, ithal, ih-

raç, depolama, teşhir ve satış amacıyla geçici olarak bu işlere mahsus yerlerde

maliki olarak bulundurdukları motorlu araçlar.

d) Tescil zorunluluğu bulunan motorlu taşıtlarla çekilenler ile 22 nci mad-

denin (c) bendine göre tescili gerekli görülenler hariç,bütün motorsuz taşıtlar,

Bu hükmün dışındadır.

Tescil süresi ve bildirme mecburiyeti, satış ve devirler ile noterlerin

sorumluluğu:

Madde 20 - (Değişik:18/1/1985- KHK 245/7 md.; değiştirilerek kabul:

28/3/1985-3176/7 md.)

Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esas-

lar şunlardır:

a) Araç sahipleri,

1. Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya

gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; hurdaya çıkarıl-

ma halinde çıkarılış tarihinden itibaren 1 ay içinde tescilin silinmesi için;

yazılı olarak ilgili tescil kuruluşuna başvurmak,

2. (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için

vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,

Zorundadırlar.

b) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün için-

de araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdür-

ler.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya

çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine

kadar geçerli sayılır.

d) (Değişik : 21/5/1997-4262/2 md.) Tescil edilmiş araçların her çeşit

satış ve devirleri, aracın motorlu taşıtlar vergisi borcu bulunmadığına dair

belgenin ibrazı halinde araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi esas alı-

narak noterlerce yapılır.

Bu satış, noterlerce tescil belgesine tarih konularak ve tasdik edilmek su-

retiyle işlenir. Ayrıca, tescil edilmiş araçların satış ve devir işlemleri no-

terler tarafından siciline işlenmek üzere işlemin tamamlanmasını müteakip en geç

onbeş iş günü içinde ilgili tescil kuruluşu ile vergi dairesi müdürlüğüne bildi-

rilir. Noterlerin vergi dairesi müdürlüklerine satış işlemlerini bildirmesi üze-

rine intikal eden araçların vergi kayıtları, satış sözleşmesinin düzenlendiği

tarih itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca

önceki malikin vergi mükellefiyetine son verilir. Ayrıca, yeni malik adına ver-

gi mükellefiyeti tesis edilir.

Tescil sürelerini geçirdiği tespit edilen araçlar trafikten men edilir. Ara-

cın trafikten men edildiği yer tescil kuruluşunda, aracın alıcı adına tescil iş-

lemleri yaptırılır. Bu süre içinde araçta veya taşınan yükte meydana gelecek za-

rarlar, yeni araç sahibine aittir.

Noterce yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.

e) Tescilli araçları satın veya devir alanlar, gerekli bilgi ve belgeleri

sağlayarak ilgili tescil kuruluşundan bir ay içinde adlarına tescil belgesi al-

mak zorundadırlar.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Araç satın alıp, bu maddenin birinci fık-

rasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (e) bendi hükümlerine uymayan-

lara 3 600 000 lira para cezası, (d) bendi hükmüne uymayan noterlere ise

28 800 000 lira hafif para cezası verilir.

Ayrıca satış ve devirlerde, belirlenen sürelerde alıcı adına tescili yapıl-

madan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafik zabıtasınca

trafikten men edilir.

Trafik belgesi ve tescil plakası alma zorunluluğu :

Madde 21 - Tescil edilen araçlar, "Trafik Belgesi" ve "Tescil Plakası"

alınmadan karayollarına çıkarılamaz.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler

14 400 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Bu gibi araçlar eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten menedilir.

Trafik belgesi, tescil belgesi geçersiz duruma gelince sürekli olarak, üze-

rinde eksik veya yanlış bilgi bulunması halinde geçici olarak trafik zabıtasınca

geri alınır.

Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar:

Madde 22 - (Değişik:18/1/1985 - KHK 245/8 md.; aynen kabul: 28/3/1985-

3176/8 md.)

Yönetmelikte gösterilen esaslara göre :

a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bütün araçlar

ile çesitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunan kuruluşlara

ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince,

b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı yerlere göre

ait olduğu kuruluşlarca,

c) İş makinesi türünden araçların tescilleri;

1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarınca,

2. (Değişik: 17/10/1996-4199/10 md.) Özel veya tüzelkişilere ait olanlardan;

tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanılanla-

rın dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların

tescilleri, üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca,

d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç.İl Trafik Komisyonlarından karar

alınmak şartı ile motorsuz taşıtlardan gerekli görülenlerin tescilleri belediye-

lerce,

e) Yukarıdaki bentlerde sayılanlar dışında kalan bütün motorlu araçların

tescilleri trafik tescil kuruluşlarınca,

Yapılır, belge ve plakaları verilir.

Belge ve plakaların araçlar üzerinde bulundurulması zorunluluğu:

Madde 23 - Araçlar, tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakaları

araç üzerinde ve uygun durumda bulundurulmadan trafiğe çıkarılamaz.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Trafik belgesi verilmesi için zorunlu belgeler:

Madde 24 - (Değişik birinci fıkra: 18/1/1985 - KHK 245/9 md.; aynen kabul:

28/3/1985-3176/9 md.) Trafik belgesi verilebilmesi için araca ait tescil belgesi

ve mali sorumluluk sigorta belgesinin ibrazı zorunludur.

Tescil belgesi,trafik belgesi ve tescil plakalarının verilmesi şartları,

geçerlilikleri,süreleri, nicelik ve nitelikleri ile diğer esaslar yönetmelikte

gösterilir.

Geçici trafik belgeleri ile geçici tescil plakaları:

Madde 25 - Tescilsiz olup,karayolunda geçici olarak kullanılacak araçlara

mali mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile ilgili tescil bürosundan

geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası alınması zorunludur.

Geçici trafik belgeleri ve geçici tescil plakalarının çeşitleri,verilme

şartları,geçerlilik süreleri, nicelik ve nitelikleri, yurt dışından getirilecek

veya yurt dışına götürülecek olan araçlara geçici tescil plakası verilmesi

şartları ile diğer esaslar yönetmelikte belirtilir.

(Yeniden Düzenleme : 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine

uymayanlar 3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, trafik

zabıtasınca bu geçici belge ve plakalar iptal edilerek, araçlar trafikten men

edilir. (1)

Ayrıca, trafik zabıtasınca bu geçici belge ve plakalar iptal edilerek,araç-

lar trafikten men edilir.(1)

Araçlara ait trafik ayırım işaretleri ve diğer işaretler:

Madde 26 - Belirli araçlarda, çalışma yerini ve şeklini, kapasite ve diğer

niteliklerini belirleyen plaka, ışık, renk, şekil,sembol ve yazı gibi ayırım

işaretleri bulundurulması zorunludur.

(Değişik: 17/10/1996-4199/11 md.) Araçların dışında bulundurulması zorun-

lu işaretlerden başka, araçlara; reklam, yazı, işaret, resim, şekil, sembol,

ilan, flama, bayrak ve benzerlerinin takılması, yazılması, sesli ve ışıklı do-

nanımların bulundurulması ve izin verilmesine dair esas ve usuller ile diğer

hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.

(Değişik: 17/10/1996-4199/11 md.) Ticari araçlarda bulundurulmasına izin

verilen reklamlar için bu kurumlarca alınan reklam bedelinin % 25'i Trafik

Hizmetlerini Geliştirme Fonu hesabına aktarılır. Bu madde uyarınca belirtilen

fona aktarılan tutarların tamamı münhasıran trafik hizmetlerinde kullanılır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrası hükmüne uymayan

sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. İkinci fıkrasına

göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerine aykırı davranan sürücüler de 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılır. Sürücü, aynı zamanda araç sahibi değilse,

ayrıca, tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir.

Ayırım işaretleri bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca trafikten men

edilir.

Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı olarak bulundurulanlarla,araçlara

izin alınmadan yazılan yazılar sildirilir veya takılan donanımlar bütün giderler

ve sorumluluk işletene ait olmak üzere söktürülür.

Tanınma işaretleri:

Madde 27 - Esasları yönetmelikte açıklanan ve araçların tanınmasına yarayan,

motor -şasi,seri numaraları,gerektiğinde yüklü, yüksüz ağırlıkları gibi işaret-

leri bulunmayan araçlara trafik belgesi verilmez.

--------------

(1) Bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları, 21/5/1997 tarih ve 4262 sayılı

Kanunun dördüncü maddesi ile birleştirilmek suretiyle üçüncü fıkra olarak

düzenlenmiş ve metne işlenmiştir.

Tanınma işareti bulunmayan veya bilinmeyen araçların, işaretleri tescil

bürolarınca belirlenir ve belgelerine işlenir.

Devlet malı araçların ayırım işaretleri ve tescil plakaları:

Madde 28 - Devlet malı araçların tescil plakalarının rengi ayrı olur.

Emniyet araçlarının renklerine göre boyama şekli ile ayırım işaretleri diğer

resmi ve özel kuruluşlarla gerçek ve tüzelkişilere ait araçlarda kullanılamaz.

Bu maddenin ikinci fıkrasına aykırı olarak boyanan veya ayırım işareti kul-

lanan araçlar aykırılık giderilinceye kadar trafikten men edilir.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 3 600 000 lira

para cezası ile cezalandırılırlar.

İKİNCİ BÖLÜM

Motorlu Araçlara Ait Şartlar

Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar:

Madde 29 - (Değişik: 17/10/1996-4199/12 Md.)

Araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenli-

ğine uyması zorunludur. Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile

buna bağlı diğer yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yet-

kilidir. Tip Onayı Yönetmeliği ve buna bağlı diğer yönetmelikler Bayındırlık ve

İskan Bakanlığının görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca düzenlenir.

Araçların teknik şartlara uygunluğu:

Madde 30 - Araçların, esasları yönetmelikte belirtilen şekilde ve tarzda

teknik şartlara uygun durumda bulundurulması zorunludur.

a) (Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Servis freni, lastikleri, dış ışık do-

nanımından yakını ve uzağı gösteren ışıklar ile park, fren ve dönüş ışıkları

noksan, bozuk veya teknik şartlara aykırı olan araçları kullanan sürücüler

1 800 000 lira para cezası,

b) (Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Diğer eksiklik ve bozuklukları bulunan

araçlarla, görüşü engelleyecek veya bir kaza halinde içindekiler için tehlike-

li olabilecek süs aksesuar eşya ve çıkıntıları olan araçları kullananlarla,

karayolunu kullananlar için tehlike yaratacak şekilde olan veya görüşü engel-

leyecek ve çevredekileri rahatsız edecek derecede duman veya gürültü çıkaran

araçları kullanan sürücüler 3 600 000 lira para cezası,

İle cezalandırılırlar.

Bu maddenin (a) bendinde belirtilen eksiklik ve bozuklukları bulunan

araçlar,teknik şartlara uygun duruma getirilinceye kadar trafik zabıtasınca

trafikten men edilebilir. (b) bendindeki şartlara uymayan ve uyumsuzluğu trafik

emniyetini teh-

likeye düşürmeyecek nitelikte olan araçların şartlara uygun duruma getirilmesi

ihtar olunur. İhtarda verilen süre için teknik şartlara uygun duruma getirilme-

diğinin tespiti halinde araç trafik zabıtasınca trafikten men edilir.

Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler:

Madde 31 - Araçlarda :

a) Özelliklerine ve cinslerine göre yönetmelikte nitelik ve nicelikleri

belirtilen gereçlerin,

b) Kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf,taksi otomobillerinde ise

taksimetre,

Bulundurulması ve kullanılır durumda olması zorunludur.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md. Birinci fıkranın (a) bendinde sayılan ge-

reçleri bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan

sürücüler 1 800 000 lira; (b) bendine göre araçlarında taksimetre, takoğraf

bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler

7 200 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Sürücü, aynı zamanda araç sa-

hibi değilse ayrıca, tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzen-

lenir. Ayrıca, trafik zabıtasınca, (b) bendi hükmüne uygun durumda bulunmayan

araçlar, eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten men edilir. Aynı bentte

belirtilen cihazları bozuk imal edenler veya bozulmasına vasıta olanlar üç ay-

dan altı aya kadar hafif hapis cezası ve 108 000 000 lira hafif para cezası ile

cezalandırılırlar.

Adres değiştirme ve araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme:

Madde 32 - Araçlar üzerinde yönetmelikte belirtilen şekillerde yapılacak her

türlü değişikliğin ve adres değişikliklerinin işleten tarafından otuz gün içinde

tescili yapan kuruluşa bildirilmesi zorunludur.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.)Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira

para cezası ile cezalandırılırlar.

Üzerinde teknik değişiklik yapılan araçlar, değişikliğin şartlara uygun

olarak yapıldığı belgelenip bu durum ilgili tescil bürosunda tescil edilinceye

ve trafik belgesine işleten tarafından yazdırılıncaya kadar trafikten men edi-

lir.

Taşınması özel izne bağlı yükler:

Madde 33 - Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan,başka ulaşım

sistemleri ile taşınması olmayan ve taşıma sınırını aşıp da taşınması zorunlu

olan yüklerin taşınması için, Karayolları Genel Müdürlüğünden izin alınması

zorunludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Araçların Muayenesi ve Muayeneye Yetkili Kuruluşlar

Araçların muayenesi:

Madde 34 - Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup

uymadığı ekonomik yapıları da, dikkate alınmak suretiyle belirli zamanlarda

muayene edilerek tespit edilir.

(Ek: 17/10/1996-4199/14 md.) Bu Kanuna göre, yaptırılması zorunlu olan

mali sorumluluk sigortası geçerli teminat tutarları üzerinden yaptırılma-

mış araçlar, muayeneye alınmazlar.

Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde

yaptırılması zorunludur.

(Değişik: 25/6/1988 - KHK-330/3 md.; Aynen kabul : 31/10/1990 - 3672/2 md.)

Muayene süresi dolmadan kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi ge-

rekli görülenler ile üzerinde değişiklik yapılan araçların ayrıca özel muayenesi

zorunludur. Bu muayeneler öncelikle yapılır.

Karayollarında kullanılmakta olan araçların, teknik şartlara uyup uymadığı

trafik zabıtasınca kontrol edilerek her an muayeneleri yapılabilir.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Muayene süresi geçirilen veya sahip değiş-

tirme hali hariç, özel muayene yaptırılması zorunlu olduğu halde yaptırılmamış

araçları kullanan sürücüler, 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Muayeneye yetkili kuruluşlar :

Madde 35 - Araçların muayeneleri, Karayolları Genel Müdürlüğüne ait muayene

istasyonlarında veya bu kuruluş tarafından işletme belgesi ile yetki verilen

gerçek veya tüzelkişilere ait muayene istasyonlarında yeterli makine ve gereç-

lerle ve yetkili kılınan görevlilerce yapılır.

(Ek: 17/10/1996-4199/15 md.) Muayene istasyonlarınca alınacak ücret İçiş-

leri, Bayındırlık ve İskan, Sanayi ve Ticaret Bakanlıkları ile Türkiye Şoför-

ler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcilerince her yıl tespit ve ilan olunur.

Muayene ücretinin % 10'u tahsil edildiği ayı takip eden ayın 20'sine kadar

Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu hesabına aktarılır. Bu madde uyarınca belir-

tilen fona aktarılan tutarların tamamı münhasıran trafik hizmetlerinde kulla-

nılır.

(mülga fıkra: 18/1/1985- KHK 245/16 md.)

Askeri araçlarla, raylı sistemle çalışan veya iş makinesi türünden araçla-

rın muayeneleri yönetmelikte belirlenen esaslara göre tescilini yapan kuruluş-

larca yapılır.

Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, gereç ile personelin nite-

likleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme belgesi ile yetki

verilen muayene istasyonlarında alınacak ücretin tespiti ile diğer şartlar ve

esaslar Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Karayolları Genel Müdürlüğünce işletme

belgesi ile yetki verildiği halde, yönetmelikte belirtilen işletme şartlarına

uymayan ve muayeneleri gerektiği şekilde yapmayan muayene istasyonu işleten-

leri, 28 800 000 lira hafif para cezası ile işletme belgelerinin yedi gün geri

alınması, tekrarında 36 000 000 lira hafif para cezası ile işletme belgelerinin

onbeş gün geri alınması, ikinci tekrarında ise, 43 200 000 lira hafif para ce-

zası ile işletme belgelerinin süresiz iptali cezası ile cezalandırılırlar.

(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) İşletme belgesi geçici olarak geri alındı-

ğı halde geri alma süresi içinde muayene yapan muayene istasyonu işletenleri

108 000 000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar ve işletme belgeleri

süresiz iptal edilir.

İşletme belgesi geçici olarak geri alındığı halde geri alma süresi içinde

muayene yapan muayene istasyonu işletenleri onbin liradan yirmibin liraya

kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar ve işletme belgeleri süresiz

iptal edilir.

BEŞİNCİ KISIM

Sürücü Belgeleri ve Sürücüler

Sürücü belgesi alma zorunluluğu:

Madde 36 - Motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafın-

dan karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi yasaktır.

Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler

ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli

uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.

(Yeniden Düzenleme: 21/5/1997-4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan

trafiğe çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki

aydan üç aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında

7 200 000 lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin kazaya

neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların uygulanmasına

engel teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil pla-

kasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir. (1)

Sürücü belgesi alması zorunlu olmayanlarda aranacak şartlar:

Madde 37 - Sürücü belgesi almaları zorunlu olmamakla beraber;

Bisiklet kullananların 11, motorsuz taşıtları kullananlar ile hayvan sürücü-

lerinin 13 yaşını bitirmiş olmaları,bedensel ve ruhsal bakımdan sağlıklı bulun-

maları zorunludur.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Durumları bu madde hükmüne uymayanlara araç

kullandıran ve hayvanları tevdi edenler 1 800 000 lira para cezası ile cezalan-

dırılırlar.

-------------

(1) Bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları 21/5/1997 tarih ve 4262 sayılı

Kanunun dördüncü maddesi ile birleştirilmek suretiyle üçüncü fıkra olarak

düzenlenmiş ve metne işlenmiştir.

Sürücü belgesi sınıfları:

Madde 38 - Sürücü belgeleri,kullanılacak araçların cinslerine ve gruplarına

göre aşağıdaki sınıflara ayrılmıştır.

"A1" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Motorlu bisiklet kullanacaklara,

"A2" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Motosiklet kullanacaklara,

"B" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Otomobil, minibüs veya kamyonet kullanacaklara,

"C" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Kamyon kullanacaklara,

"D" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Çekici kullanacaklara,

"E" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Otobüs kullanacaklara,

"F" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Lastik tekerlekli traktör kullanacaklara,

"G" Sınıfı Sürücü Belgesi,

İş makinesi türünden motorlu araçları kullanacaklara,

"H" Sınıfı Sürücü Belgesi,

Özel tertibatlı olarak, imal, tadil veya teçhiz edilmiş motosiklet veya

otomobil türünden araçları kullanacak hasta veya sakatlara,

"K" Sınıfı Sürücü Aday Belgesi,

Yönetmelikte belirtilen şartlar ve esaslara göre, sürmeyi öğrenmek isteyen

sürücü adaylarına,

Verilen sürücü belgeleridir.

Uluslararası Sürücü Belgesi,

İki veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca,sınıflarına göre araç kullananla-

ra belli süre ile verilen belgedir.

Sürücü belgelerine ait esaslar :

Madde 39 - Sürücü belgelerine ait esaslar şunlardır;

a) Araçları kullanma yetkisi:

1. A 1, F,G ve H sürücü belgeleri ile yalnız kendi sınıflarındaki araçlar,

2. A 2 sınıfı sürücü belgesi ile A 1,

3. B sınıfı sürücü belgesi ile F,

4. C sınıfı sürücü belgesi ile B ve F,

5. D sınıfı sürücü belgesi ile C, B, ve F,

6. (Değişik: 17/10/1996-4199/17 md.) E sınıfı sürücü belgesi ile B,C ve F,

Sınıfı sürücü belgeleri ile kullanılan araçlar da sürülebilir.

(Ek: 17/10/1996 - 4199/17 md.) E sınıfı sürücü belgesi sahipleri D sınıfı

sürücü belgesi ile sürülen araçları kullanabilmeleri için sörmorklu veya yarı

römorklu araçlarla uygulamalı sınava tabi tutulurlar.

Sürücü belgesi sahiplerinin sürücü belgesinin sınıfına göre sürmeye

yetkili oldukları araçlar dışındaki araçları sürmeleri yasaktır.

b) Römork takarak taşıt kullanma:

B, C ve E sınıfı sürücü belgesi sahipleri, araçlarına en çok yüklü ağır-

lığı 750 Kg.'a kadar olan (750 Kg. dahil) hafif römork takarak da kullanabilir-

ler.

Yüklü ağırlığı 750 Kg.'ı geçen römorkları taşıtlarına takarak kullanmak

isterlerse ayrı bir sınavdan geçirilirler ve römorklu taşıt kullanabilecekleri

belgelerine işlenir.

(c) (Değişik:17/10/1996-4199/17 md.) Sürücü belgelerinin geçerlilik

süresi:

Sürücü belgelerinden (K)sınıfı sürücü aday belgesi altı ay geçerlidir.Diğer

sürücü belgelerinin İçişleri Bakanlığınca, trafik güvenliği nedeniyle, gerekli

görüldüğünde değiştirilmesi zorunludur. Ödenmemiş trafik para cezaları kanuni

faiziyle birlikte tahsil edilmedikçe değiştirme işlemi yapılmaz. Geçerli bir

mazeret olmaksızın altı ay içinde sürücü belgelerini değiştirmeyen sürücüler

araç kullanmaktan men edilir. Değiştirme işlemleri İçişleri Bakanlığınca çıka-

rılacak yönetmelikte belirlenecek esas ve usulleri göre yapılır.

(İkinci fıkra mülga: 18/1/1985-KHK 245/16 md; Aynen Kabul:28/3/1985 -

3176/16 md.)

(G) sınıfı sürücü belgesi alacak olanlarda aranacak özel şartlar ile

uluslararası sürücü belgelerinin veriliş şartları yönetmelikte gösterilir.

(Mülga fıkra: 17/10/1996-4199/47 md.)

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine aykırı hareket eden sü-

rücüler ile bunlara araç kullandıranlar bu Kanunun 36 ncı maddesinin üçüncü fık-

rasına göre cezalandırılırlar.

Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgeleri:

Madde 40 - Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgelerinin değiştirilmesi ve

bu belgelerle ülkemizde araç kullanma esasları aşağıda gösterilmiştir:

a) Yönetmelikte belirtilen süre içinde Türk vatandaşlarının ve ilgili

kanunlar ile ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla is-

tekleri halinde yabancıların dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri sınav

şartı aranmaksızın karşılığı veya dengi olan sürücü belgesi ile değiştirilir.

b) Türk vatandaşları ve ilgili kanunlar ile ikili ve çok taraflı anlaşma

hükümleri saklı kalmak üzere yabancılar, dış ülkelerden aldıkları cinsi için

geçerli sürücü belgeleri ile yabancı ve Türk plakalı araçları ülkemizde kullana-

bilirler.

Türk vatandaşlarının ve yabancıların; dış ülkelerden aldıkları sürücü belge-

lerinin değiştirilmesine ve bu belgeler ile ülkemizde araç kullanmalarına iliş-

kin esaslar yönetmelikte gösterilir.

Sürücü adaylarında aranacak şartlar:

Madde 41 - Sürücü belgesi alacaklarda aşağıdaki şartlar aranır.

a) (Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/11 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/11

md.)

Yaş şartı :

1. A1, A2, F ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların onyedi,

2. (Değişik: 17/10/1996-4199/18 md.) B ve G sınıfı sürücü belgesi

alacakların onsekiz,

3. (Değişik:17/10/1996-4199/18 md.) C,D ve E sınıfı sürücü belgesi alacakla-

rın yirmiiki, (Üniversitelerin sürücü eğitimi veren Yüksekokullarından mezun

olanlarda bu şart aranmaz.) yaşını bitirmiş olmaları,

b) (Değişik: 17/10/1996-4199/18 md.) Öğrenim şartları:

F,G ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların ilkokulu, A1,A2,B,C,D ve E sınıfı

sürücülerin en az ortaokulu veya 8 yıllık temel eğitimi bitirmiş bulunmaları,

c) (Değişik: 17/10/1996-4199/18 md.) Sağlık şartları:

Sürücü belgesi alacakların, resmi ve özel sağlık kuruluşlarında İç Hasta-

lıkları, Ortopedi, Göz, Kulak-Burun-Boğaz ve Psikiyatri uzmanları bulunan

Sağlık Kurulunca, yönetmelikte belirtilen esaslara göre "Sürücü Olur" raporu

almaları gerekir. Ortapedist bulunmadığı taktirde Genel Cerrahtan, Psikiyatri

Uzmanı bulunmadığı durumlarda Nörolog veya Psikologdan görüş alınarak Sağlık

Kurulu kararını verir. Sağlık Kurulu raporuna bir defaya mahsus olmak üzere

itiraz halinde, Sağlık Bakanlığı nihai karar için sürücü adayını bir başka

Devlet Hastanesi Sağlık Kuruluna sevkedebilir. Ancak Sağlık Kuruluşunda veya

Özel Kuruluşlarda görevli tabiplerce verilen sağlık raporlarının eksik veya

gerçeğe uygun olmamasının tespiti halinde, sorumlular hakkında Türk Ceza Kanu-

nuna göre işlem yapılmakla birlikte, bu tabiplerin daha sonra verecekleri rapor-

lar da geçersiz sayılır.

d)(Değişik:18/1/1985 - KHK 245/11 md.;Aynen kabul:28/3/1985 - 3176/11md.)

Eğitim ve sınav şartı:

Sürücü kursuna katılmış ve yapılan sınavları da başararak sertifaka almış

olmaları.

e) (Değişik: 17/10/1996-4199/18 md.) Hükümlü olmama şartları:

Türk Ceza Kanununun 403, 404 üncü maddeleri ile 572/2-3 maddelerinden iki-

den fazla ve 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunun 28 ve 29

uncu maddeleri, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Hakkında Kanunun 12 nci

maddesinin 3 üncü ve takip eden fıkralarındaki suçlardan hüküm giymemiş olma-

ları,

f) Aynı sınıf sürücü belgesinin bulunmaması veya belgelerin geri alınmamış

olma şartı :

Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması,

sürücü belgelerinin süresiz geri alınmamış olması veya geçici olarak geri alın-

mış ise sürenin dolmuş bulunması,

Zorunludur.

Sürücülerin sınavları ve sürücü belgelerinin verilmesi esasları:

Madde 42 - (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/12 md.; Değiştirilerek kabul:

28/3/1985 -3176/12 md.)

Sürücü belgesi alacak olanların başvurmaları, sınavları,sağlık muayeneleri,

belgelerin verilmesi hakkında aşağıdaki esas ve şartlar uygulanır

a) (Değişik :17/10/1996-4199/19 md.)Sürücülerin sınavları:

(Değişik birinci fıkra: 21/5/1997-4262/3 md.) Sürücü belgesi alacakların

sınavları, yönetmelikteki esaslara göre Milli Eğitim Bakanlığınca sınav sorum-

lusu olabileceğine dair belge verilen yüksekokul mezunu ve asgari "B" sınıfı

sürücü belgesi bulunan sınav sorumluları tarafından yapılır. Oluşturulacak sı-

nav komisyonuna gerekli görüldüğünde vali onayı ile yukarıdaki üyelik şartlarını

taşıyan bir kamu görevlisi de üye olarak katılabilir. Sınav sonucunda başarı

gösteren sürücülere sertifikaları verilir. Bu sertifikalar, 41 inci maddedeki

diğer şartlar aranarak sertifikanın alındığı yer trafik kuruluşunca sınıfına

uygun sürücü belgeleri ile değiştirilmedikçe sahiplerine karayolunda araç kul-

lanma yetkisi vermez.

Emniyet teşkilatının moturlu araç sürücüsü ihtiyacını karşılamak üzere be-

lirli eğitim programları çerçevesinde yönetmelikte belirtilen esas ve şartlara

uygun olarak, illerde emniyet müdürünün teklifi valinin onayı, merkez birim-

leri için ilgili daire başkanlığının teklifi Emniyet Genel Müdür Yardımcısı-

nın onayı ile emniyet teşkilatı mensuplarına sürücü belgesi verilir. Bu sınav-

lar Emniyet Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra birimlerinde görevlendirilecek

sınav sorumluları tarafından yapılır.

İş makinelerinin (forklift, loder, greyder, dozer, vinç v.b.) sürücülerinin

eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sertifikaları Milli Eğitim Bakanlığı,

Karayolları Genel Müdürlüğü veya Makine Mühendisleri Odalarınca, tarım sektörün-

de kullanılan iş makinelerinin (biçerdöver v.b.) eğitimleri ve eğitimde başarı-

lı olanların sertifikaları ise Milli Eğitim Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri

Bakanlığınca verilir. Kursların eğitim ve staj süreleri Milli Eğitim Bakanlı-

lığınca saptanır.

b) Müracaat

Sürücü belgesi almak isteyenler, müracaat formunu yetkili memurun önünde

imzalarlar. Bu belgede beyan edilen bilgiler aksi ispatlanıncaya kadar doğru

sayılır.

Müracaat formunun yetkili memura verilmesi sırasında, sürücü adayları;

nüfus cüzdanı aslı ile tahsil belgesini kamu kuruluşunda çalışanlar için bu

kuruluşlar tarafından verilmiş tahsil durumunu belirliyen tasdikli belgeyi yet-

kili memura göstermek zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Yanlış bilgi veya sahte belge verenler,

fiil daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde iki aydan üç aya kadar hafif

hapis ve 18 000 000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

c) (Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)

Askeri araç sürücülerinin sınavları:

Madde 43 - Er ve erbaş sınıfından askeri araç sürücülerinin özel sınavları

ve belge verme işlemlerinin usulü ve bu belgelerle hangi cins taşıtların

nerelerde kullanılacağı Milli Savunma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte

gösterilir.

Bu belgeler sadece askeri araçlar için askerlik süresince geçerlidir.

Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü belgelerinin taşınması zorun-

luluğu:

Madde 44 - Sürücü belgesi sahipleri:

a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz gün içinde

bildirmek,

b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarında bulundurmak ve yetkilile-

rin her isteyişinde göstermek,

Zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler,

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler ile sahte olan,

hile ile alınan veya şartlarına uygun olmadan verilen sürücü belgeleri:

Madde 45 - Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara göre trafik zabıtasınca

sürücülerin :

a) Sağlık durumlarında sürücülüğe engel bedensel bir değişikliğin görülmesi

ve tespiti halinde sağlık kuruluşlarında muayenesi istenir ve yönetmelikte be-

lirtilen sağlık şartlarını kaybettiği sağlık kurulu raporu ile belgelendirilen-

lerin sürücü belgeleri geri alınır.Bunlardan kaybettiği sağlık şartlarını yeni-

den kazandıklarını sağlık kurulu raporu ile belgelendirenlere sürücü belgeleri

geri verilir.

b) Sahte olduğu,hile ile alındığı veya şartlarına uygun olmadan verildiği

tespit edilen sürücü belgeleri adli işlem yapılmak üzere geri alınır.

ALTINCI KISIM

Trafik Kuralları

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Kurallar

Karayollarında trafiğin akışı :

Madde 46 - Karayollarında trafik sağdan akar.

Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler:

a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise

yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek,

b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların emniyetle

geçişini beklemek,

c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek,

d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek,

e) İki yönlü trafiğin kullanıldığı dört veya daha fazla şeritli yollarda

aksine bir işaret bulunmadıkça, motosiklet, otomobil,kamyonet ve otobüs dışında-

ki araçları kullananlar, geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek,

Zorundadırlar.

Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda olan

hayvan sürücüleri, hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş yönünde yolun en

sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkan olduğunda taşıt yolu dışından

götürmek zorundadırlar.

(Değişik 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler,

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Trafik işaretlerine uyma:

Madde 47 - Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;

a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel

kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,

b) Trafik ışıklarına,

c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen

veya gösterilen hususlara,

d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen

diğer kural,yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,

Uymak zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin dur

işaretlerine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına veya sesli

işaretlere uymayan sürücüler, 3 600 000 lira, diğer trafik işaretlerine uyma-

yan sürücüler, 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Alkollu içki,uyuşturucu veya keyif verici maddelerin etkisi altında araç

sürme yasağı:

Madde 48 - Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olanlar ile alkollü

içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin ka-

ra yolunda araç sürmeleri yasaktır.

Uyuşturucu veya keyif verici maddelerin cinsleri ile alkollü içkilerin etki

dereceleri ve kandaki miktarları, tespit usulleri ve muayene şartları hazırlana-

cak yönetmelikte Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının görüşüne uygun olarak dü-

zenlenir.

Bu madde hükmüne uymayan sürücüler derhal araç kullanmaktan men olunur.

(Ek: 17/10/1996 - 4199/20 md; Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Toplu taşım

araçlarında sigara içilemez. Sigara içenler hakkında 4207 sayılı Tütün Mamül-

lerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun hükümleri uygulanır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md) Yönetmelik ile belirtilen miktarların üzerin-

de alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülerin, birinci defada üç ay,

ikinci defada bir yıl süreyle sürücü belgeleri ellerinden alınır. Her iki sefe-

rinde ayrıca, 7 200 000 lira para cezası uygulanır. Üçüncü defasında ise beş

yıl süre ile sürücü belgeleri ellerinden alınır ve bir aydan iki aya kadar hafif

hapis cezası ile birlikte 7 200 000 lira hafif para cezası uygulanır. Psiko-tek-

nik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonrası uygun görülenlere, ge-

ri alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme

ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte

gösterilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri ala-

rak araç kullananlara, eylemi başka bir suç oluştursa bile ayrıca, altı ay hafif

hapis cezası ile birlikte 28 800 000 lira hafif para cezası uygulanır ve sürücü

belgeleri süresiz olarak geri alınır.

Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu:

Madde 49 - Ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu taşıt sürücülerinin,

taşıt kullanma sürelerine aykırı olarak taşıt kullanması ve bunlara taşıt kul-

landırılması yasaktır.

Taşıt kullanma süreleri ile ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu ta-

şıtları kullanacakların denetimi ve süre dışı kullanmaya devamı önleyici tedbir-

lerle ilgili uygulanacak esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne aykırı olarak taşıt kulla-

nan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Sürücü aynı

zamanda araç sahibi değilse, araç sahibine de 3 600 000 lira, ayrıca işleten

veya teşebbüs sahibine de 7 200 000 lira için ceza tutanağı düzenlenir.

İKİNCİ BÖLÜM

Hız Kuralları

Hız sınırları:

Madde 50 - (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996 - 4199/21 md.) Şehirlerarası

Karayollarında 90 km/s otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere motorlu araç-

ların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız

sınırları yönetmelikle belirlenir.

(Ek: 17/10/1996 - 4199/21 md.) İçişleri Bakanlığı yol standartlarını dikkate

alarak yukarıda belirtilen hız sınırlarını otomobiller için 20 km/s artırmaya

yetkilidir.

En çok ve en az hız sınırlarını gösteren işaret levhaları,gerekli görülen

yerlere, ilgili kuruluşlarca konulur.

Bu Kanunla yetki verilen kuruluşlar tarafından yönetmelikte belirtilen hız

sınırları yol ve trafik durumuna göre azaltılabilir veya çoğaltılabilir.Bu hal-

lerde durum trafik işaretleri ile belirtilir ve uygun vasıtalarla duyurulur.

Hız sınırlarına uyma:

Madde 51 - Sürücüler,aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte

belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli usuller-

le yapılan tespit sonucu hız sınırlarını; yüzde ondan yüzde elliye (elli dahil)

kadar aşan sürücüler 3 600 000 lira, yüzde elliden fazla aşan sürücüler

7 200 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

(Ek: 17/10/1996-4199/22 md.) Hız kuralını ihlal sebebiyle ceza yazılan sürü-

cülerden, suçun işlendiği tarihten geriye doğru (1) yıl içerisinde aynı kuralı

(5) defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri (1) yıl süreyle geri

alınır. Süresi sonunda psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının

muayenesinden geçirilerek sürücü belgesi almasına mani hali olmadığı anlaşılan-

ların belgeleri iade edilir.

Hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan cihazların

yerini tespit veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın imalı,ithali ve

araçlarda bulundurulması yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu cihazları imal veya ithal edenler, fiil

başka bir suç oluştursa bile ayrıca 18 000 000 lira hafif para cezası ve altı

ay hafif hapis cezası ile araçlarında bulunduran işletenler ise 18 000 000 lira

hafif para cezası ve iki aydan üç aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırı-

lırlar ve bu cihazların müsaderesine de hükmolunur.

Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak:

Madde 52 - Sürücüler:

a) Kavşaklara yaklaşırken,dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken,

dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine,hemzemin geçitlere,tünellere,

dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken,

hızlarını azaltmak,

b) Hızlarını,kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine,görüş,yol,hava

ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak,

c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen durumları göz

önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak,

d) Kol ve grup halinde araç kullananlar,araçları arasında yönetmelikte

belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle girebilecekleri açık-

lıklar bulundurmak,

Zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar

Dönüş kuralları:

Madde 53 - Sağa ve sola dönecek olan sürücüler aşağıdaki kurallara uyarlar.

a) Sağa dönüşlerde sürücüler;

1. Sağa dönüş işaretini vermeye,

2. Sağ şeride veya dönüşe ayrılmış şeride girmeye,

3. Hızını azaltmaya,

4. Dar bir kavisle dönmeye,

5.Dönülen karayolunun gidiş şeridine veya gidişine ayrılmış en sağ şeridine

girmeye,

Zorunludurlar.

b) Sola dönüşlerde sürücüler;

1. Sola dönüş işareti vermeye,

2. Yolun gidişe ayrılmış olan kısmının soluna yaklaşmaya,

3. Hızını azaltmaya,

4. Dönüşe başlamadan,sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermeye,

5. Dönüş sırasında,karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak kadar kav-

şağa yaklaşmış olan taşıtların geçmesini beklemeye,

6. Gireceği yolun gidişe ayrılan kısmına girmek üzere,dönüşünü yaparken,

arkadan gelen ve sola dönecek diğer taşıtları engellememek için, geniş kavisle

dönüş yapmaya,

7. Gireceği yolun gidiş yönünde çok şeritli olması halinde,en sağ şerit

dışında,uygun bir şeride girmeye,

8. Gireceği yola girdikten sonra, en kısa sürede,trafiği tehlikeye düşürme-

den sağa yaklaşmaya,

Zorunludurlar.

c) Dönel kavşaklarda dönüşlerde sürücüler;

1. Dönüş işareti vermeye,

2. Hızını azaltmaya,

3. Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmeye,

4. Ada etrafında dönerken gereksiz şerit değiştirmemeye,

5. Gireceği yola yaklaşırken sağa dönüş işareti ile birlikte sağa yaklaşarak

dönel kavşaktan çıkmaya,

6. Gireceği yolun gidiş yönündeki uygun bir şeridine girmeye,

7. Yola girdikten sonra,en kısa sürede trafiği tehlikeye düşürmeden sağa

yaklaşmaya,

Zorunludurlar.

d) Dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerde sürücüler,sola dönüş halindeki

kurallara uymakla birlikte,orta ada etrafında dönerken gireceği yola yaklaşınca-

ya kadar şeridini muhafaza etmeye de zorunludurlar.

Sağa ve sola dönüşlerde, sürücüler kurallara uygun olarak geçiş yapan yaya-

lara,varsa bisiklet yolundaki bisikletlilere ve sola dönüşlerde sağdan ve karşı-

dan gelen trafiğe ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar.

Gidişe ayrılmış birden fazla şeridi bulunan yollarda,en sağdaki veya soldaki

şerit işaretlenmek suretiyle sadece dönüşlere ayrılabilir, ayrılmış bu şeritle-

re bitişik diğer şeritlerden de işaretlenmek suretiyle sağa veya sola dönüşlerde

izin verilebilir.

Bu dönüşler için yukarıdaki (a) ve (b) bentlerindekine benzer manevra ya-

pılır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Geçme kural ve yasakları:

Madde 54 - Sürücülerin geçme sırasında uymak zorunda oldukları kural ve ya-

saklar şunlardır:

a) Geçme kuralları:

Sürücülerin önlerinde giden bir aracı geçmeleri için;

1.Kendisini takip eden sürücülerin kendisini geçmeye başlamamış olması,

2.Önündeki sürücünün başka bir taşıt veya aracı geçme niyetini belirten

uyarma işaretini vermemiş olması,

3. Geçeceği aracın hızı ile geçme esnasındaki kendi hızını da göz önüne ala-

rak iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşıdan gelen trafik dahil

karayolunu kullananların tümü için tehlike veya engel olmadan geçme için kulla-

nacağı şeridin yeteri kadar ilerisinin boş olması,

Zorunludur.

Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır.Geçilecek aracın sürücüsü

ses ve ışık cihazları ile uyarılarak,geçerken kullanılan şeritte güvenli mesafe

gidildikten sonra işaret verilip izlenecek şeride girmekle tamamlanır.

Araçların sağından veya banketlerden yararlanmak suretiyle geçmek yasaktır.

Ancak, herhangi bir araç, başka bir yola, karayoluna bitişik bir mülke gir-

mek veya sola yanaşıp durmak için bu niyetini sola dönüş işareti ile belirtmiş

ise bunların sağındaki şeritten geçilebilir.

Gidişe ayrılmış yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartı ile bir şeritte-

ki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme sayılmaz.

b) Geçmenin yasak olduğu yerler;

1. Geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerlerde,

2. Görüş yetersizliği olan tepelerde ve dönemeçlerde,

3. Yaya ve okul geçitleri yaklaşımında,

4. Kavşaklarda,demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında,

5. Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü trafiğin kullanıldığı

köprü ve tünellerde,

Sürücülerin önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997/4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Geçilen araçlara ait kurallar:

Madde 55 - Geçilmek istenen araçların sürücüleri:

a) Duyulur veya görülür bir geçiş işareti alınca trafiğin iki yönlü kulla-

nıldığı karayollarında taşıt yolunun sağ kenarından gitmek, dörtten fazla şerit-

li veya bölünmüş karayollarında bulunduğu şeridi izlemek ve hızını artırmamak,

b) Dar taşıt yolları ile trafiğin yoğun olduğu karayollarında yavaş gitme

nedeni ile kendilerini geçmek için izleyen araçların kolayca ve güvenli geçmele-

rini sağlamak için; araçlarını elverdiği oranda sağ kenara almak,yavaşlamak,

gerekiyorsa durmak,

c) Geçiş üstünlüğü bulunan bir aracın duyulur veya görülür işaretini alınca,

bu araçların kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıt yolu üzerinde yer açmak,

gerekiyorsa durmak,

Zorundadırlar.

54 üncü maddede yazılı durumlar dışında, geçiş yapmak isteyenlere yol verme-

mek,geçilmekte iken bir başka aracı geçmeye veya sola dönmeye kalkışmak yasak-

tır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Şerit izleme,gelen trafikle karşılaşma,araçlar arasındaki mesafe,yavaş sürme

ve geçiş kolaylığı sağlama:

Madde 56 - Sürücüler aşağıdaki kurallara ve yasaklara uymak zorundadırlar.

a) Şerit izleme :

1.Sürücülerin; geçme,dönme,duraklama,durma ve park etme gibi haller dışında

şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden kullanmaları,

2. Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında yüzelli metre, yerleşim

yerlerinde ise otuz metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeleri,

3. Araçların cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten gitmeleri,

4. İşaret vermeden şerit değiştirmeleri,

Yasaktır.

b) Gelen trafikle karşılaşma :

Sürücüler; iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşı yönden

gelen araçların geçişini zorlaştıran bir durum varsa geçişi kolaylaştırmak

için aracını sağ kenara yanaştırmaya,gerektiğinde sağa yanaşıp durmaya,

Dağlık ve dik yokuşlu karayollarında karşılaşma halinde,çıkan araç için

geçiş güç veya mümkün değilse, güvenli geçişi sağlamak üzere,inen araçlar,varsa

önceden sığınma cebine girmeye,sıgınma cebi yoksa sağ kenara yanaşıp

durmaya, gerektiği hallerde geri gitmeye,

Zorunludurlar.

c) Araçlar arasındaki mesafe:

Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeter-

li bir mesafeden izlemek zorundadırlar.

d) Yavaş sürme ve yavaşlama :

Sürücülerin; araçlarını zorunlu bir neden olmadıkça, diğer araçların ilerle-

yişine engel olacak şekilde veya işaretle belirtilen hız sınırının çok altında

sürmeleri,güvenlik nedeni veya verilen herhangi bir talimata uyulması dışında,

başkalarını rahatsız edecek veya tehlikeye sokacak şekilde gereksiz ani

yavaşlamaları yasaktır.

e) Geçiş kolaylığı sağlamak :

Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde aksini gösteren bir trafik işareti yoksa,

motorsuz araçları kullananlar motorlu araçlara otomobil,minibüs,kamyonet,otobüs,

kamyon arazi taşıtı,lastik tekerlekli traktör,iş makineleri,yazılış sırasına

göre kendisinden öncekilere geçiş kolaylığı sağlamak zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Kavşaklarda geçiş hakkı:

Madde 57 - (Değişik: 17/10/1996-4199/23 md.)

Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır.

a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak,

dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorunda-

dırlar.

b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik işaret ci-

hazları bulunmayan kavşaklarda;

1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara,

2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvaylara,

3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler bu yoldan

gelen araçlara,

4. Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara,

5. Tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara,

6. Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara,

7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen araçlara,

c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretler-

le belirlenmemiş ise;

1. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara,

2. Motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca,

d)(Ek: 21/5/1997-4262/4 md.) Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik

akımı; kendisini kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer doğrultudaki tra-

fiğin geçişine engel olacak ise, sürücülerin kavşağa girmeleri yasaktır.

e) (Ek: 21/5/1997-4262/4 md.) Trafik zabıtası, yetkili kişi veya trafik

ışıklı işareti ile yönetilen kavşaklarda, sürücüler, kavşağı en kısa zamanda

geçmek zorundadırlar. Sürücülerin gereksiz olarak yavaşmaları, durmaları, taşıt-

tan inmeleri, taşıt veya araçların motorlarını durdurmaları yasaktır.

f) (Ek: 21/5/1997-4262/4 md.) Aksine bir işaret olmadıkça, bütün kavşaklar-

da araçlar ray üzerinde hareket eden taşıtlara ilk geçiş hakkını vermek zorun-

dadır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

İndirme ve bindirme kuralları:

Madde 58 - Sürücüler aksine bir işaret bulunmadıkca, araçlarını gidiş yönle-

rine göre yolun en sağ kenarında durdurmaya, yolcularının iniş ve binişlerini

sağ taraftan yaptırmaya ve yolcular da iniş ve binişlerini sağ taraftan yapmaya

zorunludurlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler ve yol-

cular 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Duraklama ve park etme:

Madde 59 - Yerleşim birimleri dışındaki kara yolunda zorunlu haller dışın-

da taşıt yolu üzerinde duraklamak veya park etmek yasaktır.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Zorunlu hallerde gerekli önlemleri almadan

duraklayan veya parkeden sürücüler ile zorunlu haller dışında duraklayan veya

parkeden sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Duraklamanın yasak olduğu yerler:

Madde 60 - Taşıt yolu üzerinde;

a) Duraklamanın yasaklandığının bir trafİk işareti ile belirtilmiş olduğu

yerlerde,

b) Sol şeritte,(raylı sistemin bulunduğu yollar hariç),

c) Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde,

d) Kavşaklar,tüneller, rampalar,köprüler ve bağlantı yollarında ve buralara,

yerleşim birimleri içinde beş metre ve yerleşim birimleri dışında yüz metre me-

safede,

e) Görüşün yeterli olmadığı tepelere yakın yerlerde ve dönemeçlerde,

f) Otobüs,tramvay ve taksi duraklarında,

g) Duraklayan veya park edilen araçların yanında,

h) İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve park izni verilen yerler

dışında;yerleşim birimi içinde onbeş metre ve yerleşim birimi dışında yüz metre

mesafede,

Duraklama yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller:

Madde 61 - Taşıt yolu üzerinde;

a) Duraklamanın yasaklandığı yerlerde,

b) Park etmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde,

c) Geçiş yolları önünde veya üzerinde,

d) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden beş metrelik mesafe için-

de,

e) Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten levhalara iki

yönden onbeş metrelik mesafe içinde,

f) Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıt yolun-

da,

g) Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel olacak yer-

lerde,

h) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının yapıldığının belirlen-

diği işaret levhasından onbeş metre mesafe içinde,

i) İşaret levhalarında park etme izni verilen süre veya zamanın dışında,

j) Kamunun faydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin giriş ve cıkış

kapılarının her iki yönde beş metrelik mesafe içinde,

k) Park için yer ayrılmamış veya trafik işaretleri ile belirtilmemiş alt

geçit, üst geçit, üst geçit ve köprüler üzerinde veya bunlara on metrelik mesafe

içinde,

l) Park etmek için tespit edilen süre ve şeklin dışında,

m) Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara ait araçlara, yönetmelikteki esaslara

göre ayrılmış ve bir işaret levhası ile belirlenmiş park yerlerinde,

n) Ayrıca yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya yollarda,

Park etmek yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Yasaklara aykırı park edilmiş araçlar trafik zabıtasınca kaldırılabilir.

Yasaklanan yerlerde ve hallerde park edilmiş olan araçların hangilerinin

hangi şartlarda, kaldırılıp götürüleceği,götürülme sırasında zarara ve ziyana

uğratılmaması için alınacak önlemler ile kaldırma ve götürme giderlerinin tahsi-

li usul ve esasları yönetmelikte gösterilir.

Kaldırılıp götürülen araçların giderleri ile verilen ceza, sürücüsü veya

sahibince ödenmeden araç teslim edilmez.

Karayolu üzerinde park etme izni verilmeyen araçlar:

Madde 62 - Yerleşim birimleri içindeki karayolunda, bir trafik işaretiyle

izin verilmedikçe ve yükleme, boşaltma, indirme, bindirme, arızalanma gibi zo-

runlu nedenler dışında kamyon, otobüs ve bunların katarları, lastik tekerlekli

traktörler ile hertürlü iş makinelerinin park edilmesi yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Araçların ışıklandırılması:

Madde 63 - Karayolunda trafiğe çıkan bütün araçların, nicelik ve nitelikleri

yönetmelikte belirtilen şartlara uygun ışık donanımı bulundurmaları zorunludur.

Işık donanımına ait ayrıntılar yönetmelikte gösterilir.

Kanun ve yönetmelikte belirtilmeyen lambalar trafik zabıtasınca söktürülür.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler

7 200 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Işıkların kullanılması:

Madde 64 - Araçların sürülmesi sırasındaki zorunluluk ve yasaklar aşağıda

gösterilmiştir.

a) Zorunluluklar:

1. (Değişik: 17/10/1996 - 4199 - 24 md.) Yerleşim birimleri dışındaki kara-

yollarında geceleri seyrederken, yeterince aydınlatılmamış tünellere girerken,

benzeri yer ve hallerde uzağı gösteren ışıkların yakılması,

2. (Değişik: 17/10/1996 - 4199 - 24 md.) Geceleri, yerleşim birimleri dışın-

da karayollarındaki karşılaşmalarda, bir aracı takip ederken, bir aracı geçer-

ken yan yana gelinceye kadar ve yerleşim birimleri içinde, gündüzleri ise görü-

şü azaltan sisli, yağışlı ve benzeri havalarda yakını gösteren ışıkların yakıl-

ması,

3. Kuyruk (arka kenar) ışıklarının uzağı veya yakını gösteren ışıklar veya

sis ışıkları ile birlikte kullanılması,

Zorunludur.

b) Yasaklar:

1. Gece sis ışıklarının; sisli, karlı ve sağanak yağmurlu havalar dışında

diğer farlarla birlikte yakılması,

2. Dönüş ışıklarının geç anlamında kullanılması,

3. Karşılaşmalarda,ışıkların söndürülmesi,

4. Öndeki aracı geçişlerde uyarı için çok kısa süre dışında uzağı gösteren

ışıkların yakılması,

5. Yönetmelikte belirlenecek esaslara aykırı olarak ışık takılması ve kul-

lanılması,

6. Sadece park lambaları ile seyredilmesi,

Yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin

(1) ve (3) numaralı alt bentleri ile (b) bendi hükümlerine uymayanlar 1 800 000

lira, birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi hükümlerine uyma-

yan sürücüler 3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Araçların yüklenmesi:

Madde 65 - (Değişik:18/11/1986-3321/1 md.)

Araçların yüklenmesinde yönetmelikte belirtilen ölçü ve esaslara aykırı

olarak:

a) Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması,

b) Taşıma sınırı üstünde yük alınması veya taşıma sınırı aşılsın veya aşıl-

masın dingil ağırlıklarını aşacak şekilde yüklenmesi,

c) Karayolu yapısı ve kapasitesi ile trafik güvenliği bakımından tehlikeli

olabilecek tarzda yükleme yapılması,

d) Tehlikeli ve zararlı maddelerin gerekli izin ve tedbirler alınmadan ta-

şınması,

e) Ağırlık ve boyutları bakımından taşınması özel izne bağlı olan eşyanın

izin alınmadan yüklenmesi, taşınması ve taşıttırılması,

f) Gabari dışı yük yüklenmesi, yük üzerine veya araç dışına yolcu bindiril-

mesi,

g) Yükün, karayoluna değecek,düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak,akacak,

kayacak, gürültü çıkaracak şekilde yüklenmesi,

h) Yükün, her çeşit yolda ve yolun her eğiminde dengeyi bozacak, yoldaki bir

şeye takılacak ve sivri çıkıntılar hasıl edecek şekilde yüklenmesi,

i) Sürücünün görüşüne engel olacak, aracın sürme güvenliğini bozacak ve tes-

cil plakaları,ayırım işaretleri, dur ve dönüş ışıkları ile yansıtıcıları örtecek

şekilde yüklenmesi,

j) Çeken ve çekilen araçlarla ilgili şartlar ve tedbirler yerine getirilme-

den araçların çekilmesi,

Yasaktır.

Gerekli hallerde kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla yolcu veya

yükle birlikte yolcu taşınabilmesine ilişkin esaslar yönetmelikte belirtilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Birinci fıkranın (a) bendi hükümlerine uy-

mayanlar 1 800 000 lira, (c), (f), (g), (h),(i) ve (j) bentleri hükümlerine uy-

mayanlar 3 600 000 lira, (b), (d) ve (e) bentlerindeki hükümlere uymayanlar

7 200 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Ayrıca bütün sorumluluk ve giderler araç işletenine ait olmak üzere, fazla

yolcular en yakın yerleşim biriminde indirilir. Bu maddenin (b), (d) ve (e)

bentlerindeki şartlara uymayan yük taşımasında kullanılan taşıtlar, gerekli

şartlar sağlanıncaya kadar trafikten menedilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Sürekli ve süreksiz olarak yük naklettiren

kamu kurum ve kuruluşları ve gerçek ve tüzel kişilere ait işletmeler, yük nakli

yaptırdıkları araçların azami toplam ağırlıklarını dikkate alarak yükleme yap-

mak zorundadırlar. Bu hükme aykırı hareket edenler hakkında her araç için

72 000 000 lira para cezası uygulanacağı gibi araçlar trafikten men edilir. An-

cak, maden ocaklarından çıkarılan tartılamayan dökme ve blok yüklerin ve zirai

ürünlerin stok mahalline ve kısa mesafeli taşınmalarında araçların istiap had-

lerini yüzde onbeş oranında aşabilmeleri mümkündür.

Ancak, ağırlık kontrolü ile tartı toleransları yönetmelikte belirlenir.

Uluslararası yük taşımacılığına ilişkin konularda ikili ve çok taraflı an-

laşma hükümleri saklıdır.

Bisiklet,motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili kurallar:

Madde 66 - Bisiklet,motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerine aşağıdaki

kurallar uygulanır.

a) Ayrı bisiklet yolu varsa, bisiklet ve motorlu bisikletlerin taşıt yolun-

da,

Bisiklet,motorlu bisiklet ve motosikletlerin yayaların kullanmasına ayrılmış

yerlerde,

Bunlardan ikiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde yanyana,

Sürülmesi yasaktır.

b) Bisiklet sürenlerin en az bir elleri, motorlu bisiklet sürenlerin manevra

için işaret verme hali dışında iki elleri ve motosiklet sürenlerin devamlı iki

eller ile taşıtlarını sürmeleri ve yönetmelikte belirtilen güvenlik şartlarına

uymaları zorunludur.

c) Bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosiklet sürücülerinin, sürücü

arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça başka kişileri bindirmeleri ve yö-

netmelikte belirtilen sınırdan fazla yük taşımaları yasaktır.

Sürücü arkasında ayrı oturma yeri olan bisiklet, motorlu bisiklet ve sepet-

siz motosikletlerle bir kişiden fazlası taşınamaz.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Araç manevralarını düzenleyen kurallar:

Madde 67 - Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır.

a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken,duraklarken veya

park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola döner-

ken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini

zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır.

b) Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmek

yasaktır. İzin verilen hallerde bu manevraları yapacak sürücüler, karayolunu

kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak zorundadır.

c) Dönüşlerde veya şerit değıştirmelerde sürücülerin niyetlerini dönüş işa -

ret ışıkları veya kol işareti ile açıkça ve yeterli şekilde belirtmesi,işaretle-

rin manevra süresince devam etmesi ve biter bitmez sona erdirilmesi zorunludur.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yayalar, Hayvanla Çekilen veya Elle Sürülen Araçlarla

Hayvan Sürücüleri ve Yarışlar Hakkında Kurallar

Yayaların uyacakları kurallar:

Madde 68 - Yayaların uyacakları kurallar aşağıda belirtilmiştir.

a) Yayalar, aşağıda sayılan haller dışında, taşıt yolu bitişiğinde ve yakı-

nında yaya yolu, banket veya alan varsa burada yürümek zorundadır.

1. Yönetmelikte belirtilen tedbirler alınmak şartı ile diğer yayalar için

ciddi rahatsızlık verecek boyutta eşyaları iten veya taşıyan kişiler ile, taşıt

yolunun en sağ şeridinden fazla kısmını işgal etmemek,gece ve gündüz görüşün az

olduğu hallerde de imkan oranında tek sıra halinde yürümek şartı ile bir yetki-

li veya görevli yönetiminde düzenli şekilde yürüyen yaya kafileleri taşıt yolu

üzerinde yürüyebilirler.

2. Yayaların yürümesine ayrılmış kısımların kullanılmasının mümkün olmaması

veya bulunmaması hallerinde yayalar, bisiklet trafiğine engel olmamak şartı ile

bisiklet yolunda bisiklet yolu yoksa taşıt yolu üzerinde, imkan oranında taşıt

yolu kenarına yakın olmak şartı ile yürüyebilirler.

3. Her iki tarafında, yaya yolu ve banket bulunmayan veya kullanılır durumda

olmayan iki yönlü trafiğin kullanıldığı karayollarında yaya kafileleri dışındaki

yayalar,taşıt yolunun sol kenarını izlemek zorundadır.

b) Taşıt yolunun karşı tarafına geçmek isteyen yayaların taşıt yolunu, yaya

ve okul geçidi ile kavşak giriş ve çıkışları dışında herhangi bir yerden geçme-

leri yasaktır.

Yayalar, bu yerlerden geçerken;

1.Yaya ve okul geçitlerinin bulunduğu yerlerde, geçitte yayalar için ışıklı

işaret varsa bu işaretlere uymak,

2.Geçitte yayalar için ışıklı işaret yoksa ve geçit sadece taşıt trafiği

ışıklı işareti veya yetkili kişi tarafından yönetiliyorsa geçecekleri

doğrultu açıldıktan sonra taşıt yoluna girmek,

3.Işıklı işaret veya yetkili kişilerin bulunmadığı geçitlerde veya kavşak-

larda güvenlikleri açısından yaklaşan araçların uzaklık ve hızını göz önüne al-

mak,

Zorundadırlar.

Ancak, yüz metre kadar mesafede yaya geçidi veya kavşak bulunmayan yerlerde

yayalar, taşıt trafiği için bir engel teşkil etmemek şartı ile ve yolu kontrol

ederek kendi güvenliklerini sağladıktan sonra en kısa doğrultuda ve en kısa za-

manda taşıt yolunu geçebilirler.

c) Yaya yollarında, geçitlerde veya zorunlu hallerde taşıt yolu üzerinde

bulunan yayaların, trafiği engelleyecek veya tehlikeye düşürecek şekilde davra-

nışlarda bulunmaları veya buraları saygısızca kullanmaları yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan yayalar

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Hayvanla çekilen, elle sürülen araçları sürenler ile hayvan sürücülerine ait

kurallar:

Madde 69 - Yerleşim birimleri dışındaki karayolunda, taşıt yolu üzerinde

zorunlu haller dışında hayvan bulundurmak, karayollarının yasaklanmamış,kesim-

lerinde ise hayvanla çekilen veya elle sürülen araçları,hayvanları,hayvan sürü-

lerini ve binek hayvanlarını trafik kurallarına uymadan sürmek ve bunları sürme

yeteneğinden yoksun kimselerin yönetimine vermek veya başı boş bırakmak yasak-

tır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ancak, başıboş hayvan bırakma yasağına

riayet etmeyerek trafik kazasına sebebiyet veren faile üç ay hafif hapis cezası

uygulanır.(1)

Taşıt yolunu kullanmak zorunda olan hayvan sürü ve kümelerini sevk ve idare

edenler yönetmelikte belirtilen usul ve şartlara uymak zorundadırlar.

Yarış ve koşulara ait kurallar:

Madde 70 - Yarış ve koşularda trafik güvenliği bakımından aşağıdaki kurallar

uygulanır.

a) Bir il sınırı içindeki karayolları üzerinde yapılacak yarış ve koşular

için o ilin valiliğinden,

b) Birden fazla il sınırları içindeki şehirlerarası karayolları üzerinde

yapılacak milli ve milletlerarası yarış ve koşular için İçişleri Bakanlığından

izin alınması zorunludur. Bu izin verilirken Bayındırlık Bakanlığının uygun gö-

rüşü alınır.

İzinsiz yapılan yarış ve koşular görevlilerce derhal durdurulur.

Yarış ve koşularda trafik güvenliği yönünden uygulanacak usul ve şartlar

yönetmelikte gösterilir.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar 7 200 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Kurallar

Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar ve sürme kuralları:

Madde 71 - Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar öncelik sırasıyla şunlardır:

a) Cankurtaran araçları, yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar,

b) İtfaiye araçları,

c) Hükümlü veya sanığı takip eden veya emniyet ve asayişi korumak için acele

olay yerine giden zabıta araçları,

d) Bir trafik suçu işleyerek kaçan aracı takip eden veya trafik güvenliğini

koruma veya trafik kazasına el koyma amacıyla olay veya kaza yerine gitmekte

olan görevlilere ait araçlar,

e) Alarm sırasında sivil savunma hizmetlerinde görevli bulunan araçlar,

f) Koruma ile görevli ve korunan araçlar,

Bu araçlar görev halinde iken geçiş üstünlüğü hakkına sahiptir.

Bu hak, halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak,duyulur ve

görünür geçiş üstünlüğü işaretini vermek şartı ile kullanılır.

--------------

(1) Bu maddenin, ikinci ve dördüncü fıkraları, 21/5/1997 tarih ve 4262 sayılı

Kanunun 4 üncü maddesi ile birleştirilmek suretiyle maddenin ikinci fıkrası

olarak yeniden düzenlenmiştir.

Bu araçlar, bu Kanun ve yönetmelikte yazılı trafik kısıtlama ve yasaklarına

bağlı değildir.

Bunların birbirleriyle karşılaşmalarında birinin diğerine göre geçiş

üstünlüğü yukarıda yazılı olan sıraya göredir.

Zorunluluk olmadığı hallerde geçiş üstünlüğünü kullanmak yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Zorunluluk olmadığı halde gereksiz geçiş

üstünlüğü hakkını kullanan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalan-

dırılırlar.

Ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarının kullanılması:

Madde 72-Araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları yönetmelikte

gösterilen şartlara uygun olarak ve kamunun rahat ve huzurunu bozmayacak şekilde

kullanılabilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve

haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan

görüntü cihazları araçlardan söktürülür.

Tedbirsiz ve saygısız araç sürme:

Madde 73 - (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996 - 4199/27 md.) Karayolunda

araçların kamunun rahat ve huzurunu bozacak veya kişilere zarar verecek şekilde

saygısızca sürülmesi, araçlardan bir şey atılması veya dökülmesi, seyir halinde

sürücülerin cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarını kullanması

yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Yaya ve okul geçitleri:

Madde 74 - Görevli bir kişi veya ışıklı trafik işaretleri bulunmayan, ancak

başka bir trafik işareti ile belirlenmiş yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken

bütün sürücüler araçlarını yavaşlatmak ve bu geçitlerden geçen veya geçmek

üzere bulunan kişilere ve öğrencilere ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Okul taşıtları:

Madde 75 - Okul taşıtlarının "DUR"işaretini yaktıkları hallerde bütün araç-

ların durması zorunludur.

"DUR"işaretinin sadece öğrencilerin binmeleri veya inmeleri sırasında ve

yönetmelikte belirtilen hallerde yakılması zorunludur.

Okul taşıtlarının çalıştırılması şartları, zamanları ve nitelikleri yönetme-

likte belirtilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Demiryolu geçitleri:

Madde 76 - Demiryolu geçitlerinde:

a) Sürücülerin demiryolu geçitlerini, geçidin durumuna uygun olmayan hızla

geçmeleri, ışıklı veya sesli işaretin vereceği "DUR" talimatına uymamaları,

taşıt yolu üzerine indirilmiş veya indirilmekte olan tam veya yarım bariyerler

varken geçide girmeleri yasaktır.

b) Işıklı işaret ve bariyerle donatılmamış demiryolu geçitlerini geçmeden

önce, sürücülerin durmaları, herhangi bir demiryolu aracının yaklaşmadığına emin

olduktan sonra geçmeleri zorunludur.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler

3 600 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Çocuk, hasta ve sakat taşıtları, gözleri görmeyen yayalar,yürüyüş kolları:

Madde 77 - Bu Kanun açısından;

a) Çocuk, hasta ve sakatlara ait motorsuz taşıtların sürücülerine,yayalarla

ilgili hükümler uygulanır.

b) Gözleri görmeyen ve yönetmelikte gösterilen özel işaret ve benzerlerini

taşıyan kişilerin, taşıt yolu üzerinde bulunmaları halinde, bütün sürücülerin

yavaşlamaları ve gerekiyorsa durmaları ve yardımcı olmaları zorunludur.

c) Bir yetkili veya görevli yönetimindeki yürüyüş kolları arasından geçmek

yasaktır.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi

hükmüne uymayan sürücüler 3 600 000 lira, (c) bendi hükmüne uymayan sürücüler

1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma zorunluluğu:

Madde 78 - Belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi sırasında

koruyucu tertibat kullanmaları zorunludur.

Kullanma ve yolların özelliği gözetilerek hangi tip araçlarda sürücülerinin

ve yolcularının şehiriçi ve şehirlerarası yollarda hangi şartlarda hangi koruyu-

cu tertibatı kullanacakları ve koruyucuların nitelikleri ve nicelikleri ile em-

niyet kemerlerinin hangi araçlarda hangi tarihten itibaren kullanılacağı yönet-

melikte belirtilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira

para cezası ile cezalandırılırlar.

Karayolu üzerindeki park yerlerinde ücret almaya yetkililer:

Madde 79 - Karayolu üzeri park yerindeki araçlar için sadece karayolunun

bakımından sorumlu kuruluş birimlerince ücret alınabilir.

Bunlar dışında hiçbir gerçek veya tüzelkişi herhangi bir şekilde para ala-

maz. Bu park yerleri hiçbir şekilde kiralanamaz.

Park ücreti, alınma şekli ve diğer esaslar yönetmelikte belirtilir.

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira

para cezası ile cezalandırılırlar.

Diğer kurallar:

Madde 80 - Trafikle ilgili diğer kurallar ile tehlikeli madde taşıyan araç-

lar,çeken,çekilen araçlar, kol ve grup halinde seyreden araçlar ve hayvan sürü-

leri, taşıma sınırı ve gabari ölçüleri ile yük ve yolcu taşınması ile ilgili

diğer kurallar ve şartlar yönetmelikte gösterilir.

YEDİNCİ KISIM

Trafik Kazaları

Trafik kazalarına karışanlar ile ilgili kurallar:

Madde 81 - Trafik kazalarına karışanlar:

a) Hareket halinde iseler trafik için ek bir tehlike yaratmayacak şekilde

hemen durmak, kaza mahallinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almak,

b) Kazada ölen, yaralanan veya maddi hasar var ise bu kaza trafiği,can ve

mal güvenliğini etkilemiyorsa,sorumluluğun saptanmasında yararlı olacak kanıt

ve izler dahil, kaza yerindeki durumu değiştirmemek,

c) Kazaya karışan kişiler tarafından istendiği takdirde kimliğini, adresi-

ni,sürücü ve trafik belgesi ile sigorta poliçe tarih ve numarasını bildirmek

ve göstermek,

d) Kazayı; yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye kadar

veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak,

e) Sürücüsü,mal sahibi veya ilgili kişilerin bulunmadığı sırada araç,eşya

veya yüklere zarar veren sürücüler,zarar verdikleri araç,eşya veya mülkün sahi-

bini veya ilgili kişileri bulmak, ilgilileri bulamadakları takdirde durumu tes-

pit etmek ve zarar verilen şey üzerine yazılı bilgi bırakmak, ilgili zabıtaya

en kısa zamanda bilgi vermek,

Zorundadırlar.

Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü,

yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı

olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.

(Değişik:21/5/1997-4262/4 md.) Anlaşma hali dışında maddi hasarlı,