GIDA ÜRETİM VE SATIŞ YERLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

GIDA ÜRETİM VE SATIŞ YERLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

(R.G. 10.07.1996 – 22692)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, gıda ve gıda katkı maddelerinin üretildiği, satış ve toplu tüketiminin yapıldığı, depolandığı iş yerlerinde teknik ve hijyen kurallarına uyulmaması sonucu ortaya çıkabilecek hastalık ve zararlı etmenlere karşı insan sağlığının korunması, çalışan personelin ve gıda maddeleri ile temas edecek malzeme, alet ve ekipmanın hijyen kurallarına uygunluğunu temin etmek ve ettirmek, satış ve toplu tüketim yerlerinde satılan gıda maddelerinin denetimi, gıda maddeleri üreten işyerinin çalışma izni işlemleri, eğitim etkinlikleri ve denetim sonuçlarına itiraz hakkına ait usül ve esasları düzenlemektir.

Kapsam:
Madde 2- Bu Yönetmeliğin amacı, gıda ve gıda katkı maddelerinin üretildiği, satış ve toplu tüketimin yapıldığı işyerinin, çalışan personeli, satışa sunulan gıda maddeleri ile gıda katkı maddelerinin bu işyerlerini işleten kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin uyması gereken usül ve esasları kapsar

Yasal Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik 3.11.1995 tarihi ve 4128 sayılı Kanununun ile değişik 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlemesine Dair Kanunun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü , 9 uncu, 10, uncu ve 11 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık : Sağlık Bakanlığı'nı
b) Genel Müdürlük : Bakanlık temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nü,
c) İl Teşkilatı : İl Sağlık Müdürlüklerini,
d) Belediye : Büyükşehir, il ilçe ve belde belediye başkanlarını,
e) Gıda Maddeleri Üreten işyeri : Gıda ve gıda katkı maddelerinin hammaddeden başlayarak tasnif, işleme değerlendirme, dayanıklı hale getirme işlemlerinin yapıldığı ve satış yerlerine gönderilmek üzere depolandığı tesisler ile bu tesislerin tamamlayıcısı sayılacak yerlerin tamamını.
f) Gıda Maddeleri Satış Yeri: Gıda ve gıda katkı maddelerinin toptan veya perakende satışının yapıldığı yerler.
g) Denetim : İşyerlerinin teknik ve hijyen kurallarına uyulduğunu, bu yerlerde kullanılan gıda maddeleriyle temas edecek malzeme, alet ve ekipmanın hijyen kurallarına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını, satış ve toplu tüketim yerlerinde satılan gıda maddelerinin muayene, izleme, numune alma ve kontrolünü,
h) Denetim Elemanı: Denetimde görevlendirilmek üzere Bakanlığın açtığı hizmet için eğitim programını tamamlamış gıda, beslenme, eczacılık, kimya, biyoloji, veterinerlik ve tıp alanında en az lisans düzeyinde eğitim görmüş personeli,
ı) Yardımcı Denetim Elemanı: denetimde görevlendirilmek üzere bakanlığın açtığı hizmet içi eğitim programını tamamlamış gıda alanında en az lise düzeyinde eğitim görmüş personeli,
j) Hijyen Kuralları: Gıda ve gıda katkı maddelerinin üretiminde tüketimine kadar, tüm aşamalarda alınacak sağlık önlemleri ile çalışan personelin uyacağı sağlık kurallarını,
k)Kirlenme: Sağlığa zararlı ve/veya gıda maddesinde ve ortamda bulunmaması gereken herhangi bir maddenin fiziksel. kimyasal, mikrobiyolojik olarak tesbitini,
l)Dezenfeksiyon: Gıda maddelerinin kirlenmesini önlemek amacıyla gıda ve gıda katkı maddelerini üreten işyerlerinin, üretim ve satış sırasında kullanılan malzeme, alet ve ekipmanın, bu yerlerde çalışan personelin kimyasal ve/veya fiziksel yöntemlerle her türlü kirlilik etmeninden arındırılmasını,
m) Zararlı Canlılar: doğrudan veya dolaylı olarak gıda maddesinde kirlenmeye yol açabilecek her türlü canlıyı,
n) Gıda Kontrol Laboratuvarı: Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gerçek kişilerden başka teşekküllerin açacağı gıda analizi yapan laboratuvarı,
o) yetkili Laboratuvar: İhtisas ve yetkileri dahilinde resmi veya özel şahıslar tarafından oluşabilecek talep ve müracaatları kabul ederek analizler yapan, eğitim veren, yurtiçi ve yurtdışındaki bilimsel araştırma kurumları ile işbirliği içinde analiz yöntemlerinin geliştirilmesi ve standardizasyonunu sağlayan, ihtilaflı durumlarda verilecek karara esas olmak üzere analiz yapan ve mütalaa veren laboratuvarı,
p) p) Numune: Muayene ve analiz amacıyla alanına imal tarihi, seri numarası, aynı olan ve alındığı kitleyi, partiyi her yönüyle temsil edebilecek miktar ve nitelikte olan gıda maddesini,
q) Şahit Numune: numunenin alındığı parti ve kitleden, numune ile birlikte alınan itiraz ve ihtilaflı durumlarda kullanılmak üzere işyeri yetkilisine bırakılan numuneyi,
ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM
Gıda Üretim Yerleri

İşyerlerinin Taşıması Gereken Özellikler
Madde 5- (09.08.1998 gün ve 23397 sayılı Resmi Gazete ile değişik) Gıda ve gıda katkı maddeleri üretimi yapan işyerlerinde aşağıdaki özellikler aranır;
a) Üretimde kullanılan tüm alet ve ekipman sağlığa uygun malzemeden, kolay ve iyi temizlenebilir kontaminasyona yol açmayacak özellikte olmalıdır. Bunlar daima temiz bulundurulmalı ve uygun olanlar gerektiğinde dezenfekte edilmelidir. Tüm malzeme, ve alet ve ekipman ısı, buhar, asit, alkali ve tuz gibi maddelere dayanıklı olmalıdır.
b) Bina, tesisat, malzeme, alet ve ekipmanın onarım, boya, badana ve periyodik bakımları aksatılmadan yapılmalıdır.
c) İşyeri, zararlı canlılar ile toz ve duman gibi çevresel kirleticilerin girmesini önleyecek biçimde tesis edilmelidir.
d) Zemin, işyerinin özelliğine göre su geçirmez, kaygan olmayan, yıkanabilir, çatlak oluşturmayan,temizlik ve dezenfeksiyona uygun malzemeden yapılmalı ve sıvı atıkların akabilmesi için yeterli eğime sahip olmalıdır.
e) Duvarlar, yapılan işin özelliğine göre su geçirmeyen, yıkanabilir, zararlı canlıların yerleşmesine izin vermeyen, pürüzsüz ve açık renkli malzemeden yapılmalı, çatlak olmamalı, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilir özellikte olmalıdır.
f) Pencereler ve benzeri açık yerler kirlenmeye izin vermeyecek biçimde yapılmalı, ince gözenekli, kolay temizlenebilir, sökülüp takılabilir ve sürekli bakımları yapılabilir özellikte tel ile kaplanmalıdır. Pencere eşikleri raf olarak kullanılamazdır.
g) Kapılar,pürüzsüz ve su geçirmeyen yüzeylere sahip, duruma göre kendiliğinden kapanır, sızdırmaz olmalıdır.
j)Kullanılamaz zorunlu durumlar dışında, işlenmemiş tahta gibi temizliği ve dezenfeksiyonu güç malzemeleri kullanılmamalıdır.
k) Teknik gereği işletmelerin ilgili bölümlerinde basınç sıcaklık, akış göstergeleri ve kaydetme cihazları bulunmaktadır.
Gıda ve katkı maddeleri üretimi yapan işyerlerinde birinci fıkrada belirtilen genel özelliklerin yanında, üretilen gıda ve gıda katkı maddesinin nevine göre bu yönetmeliğin eklerinde belirtilen özellikler de aranır.

İşyerinde kullanılacak Su, Buz ve Buhar
Madde 6- Gıda ve gıda katkı maddeleri üretim yapıları işyerinde kullanılan su, buz ve buharda aşağıdaki özellikler aranır;
a) Üretimde kullanılması su, Türk Gıda Kodeksine uygun özellikte olmalıdır. Suyun sürekli ve yeterli sağlanması, depolaması, basınç ve sıcaklığının kontrolü için uygun tesisat bulunmalıdır.
b)Ürünle temas edecek şekilde kullanılan buz, Türk Gıda Kodeksine uygun sudan üretilmiş olmalı ve işletme içinde hijyen kurallarına göre depolanmalı ve taşınmalıdır.
c) Gıda ve gıda katkı maddeleri üretiminde veya gıda maddeleriyle doğrudan temas eden yüzeylerde kullanılan buhar, Türk Gıda kodesine uygun sudan elde edilmelidir.
d) Buhar üretimi, soğutma ve yangın söndürme gibi işlerde kullanılan, gıdalarla temas etmemesi gereken su tamamen ayrı hatlarda taşınmalı, bu hatlar değişik renklerle belirtilmeli ve içme suyu taşıyan sisteme geri sifon yapmamalıdır.

Sıvı Atık Hatları
Madde 7- İşyerine ait atık sistemi korozyandan etkilenmeyen, temizlik ve bakımları kolayca yapılabilecek şekilde düzenlenmeli ve sıvı atık miktarını kaldırabilecek hacimde olmalıdır. İşyeri sahibi /yöneticisi, yapılan üretim için arıtma tesisi ve deşarj izin gerekiyorsa Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğine göre gereğini yapmalıdır.

Sosyal Tesisler Tuvaletler
Madde 8- Gıda ve gıda katkı maddeleri üretimi yapılan işyerinde giyinme, soyunma, dinlenme odaları, yemekhane, yatakhane, idari bölüm ve tuvaletlerde aşağıdaki özellikler aranır;
a) İşyerindeki sosyal tesis ve tuvaletler gıda işleme alanlarından ayrı olmalıdır. tuvaletler gıda üretim yerlerine doğrudan açılmamalıdır.
b) İşyerinde personel için giyinme,soyunma,dinlenme odaları ve tuvalet bulunmalı,tuvaletler artık maddelerin hijyen kurallarının uygun bir biçimde uzaklaştırılacağı şekilde tasarlanmalı ve bu alanlarda hijyen kurallarını hatırlatıcı uyarı levhaları bulundurulmalıdır.
c) Üretimin niteliğine uygun olarak gerekli görülen yerlere sıcak ve soğuk suyu karıştırmaya uygun muslukların bulunduğu lavabolar takılmalıdır. .Sıvı sabun, kurutma cihazı veya kağıt havlu bulunmalı, gerektiğinde ellerin dezenfekte edilmesine yönelik önlemler alınmalıdır.
d) Yemekhane hijyen kurallarına uygun olmalıdır.
e) Sosyal tesise ait atıklar kapalı sistemde kanalizasyona, kanalizasyon bulunmayan yerlerde uygun yapılmış fosseptiklere bağlanmalıdır.
f) İşyerinde ilkyardım malzemesi bulunmalıdır.

Aydınlatma
Madde 9- İşyeri gün ışığına eşdeğer bir şekilde aydınlatılmış olmalıdır. Aydınlatma tabii renkleri değiştirmeyecek özellikte,yapılmalı ve asılı haldeki aydınlatma cihazlarında muhafaza bulunmalıdır.

Havalandırma
Madde 10- Sıcaklığın aşırı oranda yükselmesini, buharın yoğunlaşmasını, toz oluşumunu önlemek ve kirli havayı değiştirmek için mekanik ve/veya doğal havalandırma sistemi sağlanmalıdır. Havalandırma açıklıklarının üzerinde bir ızgara veya aşınmayan malzemeden yapılmış koruyucu düzenek bulunmalıdır. Izgaralar temizlenmek için kolayca sökülebilir nitelikte olmalıdır.

Katı Atıkların Depolanması ve Uzaklaştırılması
Madde 11- İşyerinin özelliğine göre katı atıkların işyerinden uzaklaştırılıncaya kadar toplanacağı uygun şekilde yapılmış yıkama ve dezenfeksiyona uygun, kapalı bir katı atık depolama yeri olmalıdır. Katı atık depolama ve naklinde kullanılan malzeme, alet ve ekipman tek kullanımlık veya kolayca yıkanabilir, Temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden olmalı üzerleri işaretlerine üretimi etkilemeyecek yerlerde bulundurulmalı ve kesinlikle gıda maddeleri üretimiyle ilgili işlerde kullanılmamalıdır.
Katı atıkların toplanıp uzaklaştırılması işlemi katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ne uygun bir şeklide yapılmalıdır.

İşyeri Çevresi
Madde 12- İşyeri çevresinde kirliliğe yol açacak çöp ve atık yığınları su birikintileri ve zararlı canlıların yerleşmesine uygun ortamlar olmamalıdır.

Hammadde Alım Yerleri
Madde 13- İşyerinin özelliğine göre işletme girişinde hammaddenin tozlanmasını, kirlenmesini ve bozulmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.

Depolama
Madde 14- Hammadde, mamül madde, katkı ve diğer yardımcı maddeler, alet ve ekipman ile ambalaj malzemesi depoları bu Yönetmelikte yer alan işyerinin taşıması gereken genel özellikler kısmındaki ilgili hükümlere uygun olmalıdır. Ürünler bulaşmanın ve bozulmanın önleneceği koşullarda ayrı ayrı ve zeminle temas etmeyecek şekilde belirli bir yükseklikte ve nem geçirmeyen uygun bir malzeme üzerinde depolanmalıdır.

Laboratuvar
Madde 15- Laboratuvarlar diğer bölümlerden tamamen bağımsız olmalıdır.

Yakıt Depoları
Madde 16- Yakıt depoları uygun yerlerde, üretim yerine doğrudan açılmayan ve her türlü dış etkiye karşı korunmuş olmalıdır.

Temizlik ve Dezenfeksiyon
Madde 17- Gıda ve gıda katkı maddesi üretimi yapılan işyeri temizlik ve dezenfeksiyon koşulları;
a)İşyeri sahibi/yöneticisi tarafından hijyen kontrol programları yapılmalı, bütün alanların temizlenmesinin yanı sıra kritik alanlar malzeme, alet ve ekipmanın temizlik ve dezenfeksiyon şekli ve sıklığı önceden belirlenmelidir. Hijyen kontrol programları işyerinin ilgili bölümlerine asılarak yapılan temizlik ve dezenfeksiyon işaretlenmelidir.
b) Bakanlıkça izin verilen deterjan ve/veya dezenfektanlar kullanılmalıdır.
c) Su deterjan ve/veya dezenfektan ve bunları çözeltileri aracılığı ile işletmenin malzeme, alet ve ekipmanın temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi sırasında gıda maddesinin kirlenmesini engelleyecek önlemler alınmalıdır.
d) Günlük çalışmaların bitiminden hemen sonra veya uygun zamanlarda gıda maddelerinin işlendiği ortamdaki zemin, işlemle ilgili kanallar, malzeme, alet ve ekipman ile duvarlar iyice temizlenmelidir.
e) Malzeme, alet ve ekipman temizlikten sonra mümkün olduğu kadar çabuk kurutulmalıdır. Temizlikte kullanılan malzeme yıpranmış ve kirli olmamalıdır.
f) İşleri personelinden bir kişi işletme temizliğinden sorumlu olarak görevlendirilmelidir.
g) mikrobiyolojik bulaşmanın önem taşıdığı işyerinde ortam petrisi her hafta belli yerlere konularak işletme havasının mikrobiyolojik yönden temiz olup olmadığı kontrol edilmelidir.
h) Mikrobiyolojik bulaşmanın önem taşıdığı işlerinde üretim yeri girişinde içinde dezenfektan bulanan küvet veya paspas bulunmalıdır.

Evcil Hayvanlar
Madde 18- Güvenlikle ilgili bölümleri dışında işyerinde kesinlikle hayvan bulundurulmamalıdır. Hayvan bulunan güvenlik bölümleri üretim ve depolama tesislerinden ayır olmalıdır.

Zararlı Canlılar.
Madde 19- Zararlı canlılarla mücadele için etkili, sürekli ve yeterli bir program yapılmalıdır. Zararlı canlılarla mücadele ilaçları veya sağlığı tehlikeye sokabilecek diğer maddeler, üzerinde toksik etkileri ve kullanımları açısından uyarılar bulunan uygun etiketler taşımalı, sadece bu amaç için kullanılan kilitlenebilir odalar veya dolaplarda saklanmalıdır. Bunlar, bu konuda eğitilmiş personel tarafından nakledilmeli ve kullandırılmalıdır. Zararlı canlılarla mücadele için Bakanlıkça izin verilen ilaçlar kullanılmalıdır.

Personel eğitimi
Madde 20- İşyeri sahibi/yöneticisi, gıda maddeleri ile temas halinde olan personelin, üretimin hijyen kurallarına uygun biçimde yapılması ve kişisel hijyen konusunda sürekli eğitimini sağlamalıdır.

Sağlık Kontrolü
Madde 21- Gıda ve gıda katkı maddeleri üretiminde çalışacak personel, resmi bir kurumdan sağlık raporu almadan çalıştırılamaz. İşe girenlerin periyodik sağlık kontrolleri 3 ayda bir yapılarak sağlık karnelerine işlenmelidir. Bu uygulamalardan işyeri sahibi/yöneticisi sorumludur.

Hastalık Bildirimi
Madde 22- Yapılan sağlık kontrolünde portör olduğu tespit edilenler derhal tedaviye alınır. Tedavisi tamamlanıp sağlam raporu almayanlar kesinlikle çalıştırılamaz. Ateşli hastalığı, cilt hastalığı yada ishalli bulunanlar derhal sağlık kuruluşuna tetkike gönderilir. Bütün bu işlerden işyeri sahibi/yöneticisi sorumludur.

Personel Hijyeni ve Davranışları
Madde 23- Gıda işleme alanında çalışan kişi, görev başındayken kişisel temizliğe özen göstermeli, tırnakları kısa kesilmiş, eller sürekli temiz tutulmalı, açıkta yara olmamalıdır. Çalışırken başlık, eldiven ve ayak giysileri dahil uygun koruyucu giysiler giyilmelidir. Bu giysiler kolay temizlenebilir olmalı ve temiz tutulmalıdır.
Üretim esnasında herhangi bir şey yemek, tütün kullanmak, sakız çiğnemek, tükürmek ve gıdalara doğru hapşırmak, öksürmek gibi davranışlar yasaktır. Kişisel eşyalar ve giysiler gıda maddelerinin işlendiği alanlarda bulundurulmamalı, üretim esnasında hiçbir takı takılmamalıdır.

Gözetim
Madde 24- Bütün personelin kurallara uymasını temin etmek için, çalışan personelden bir kişiye gözetim sorumluluğu verilmelidir.

Ziyaretçiler
Madde 25- Gıda işleme alanında ziyaretçilerin gıda maddelerini kontamine etmesini önleyici tedbirler alınmalı, bu amaçla ziyaretçilere verilmek üzere koruyucu giysiler bulundurulmalı ve ziyaretçilerin, çalışanlar için konulan tüm kurallara uymasını sağlanmalıdır.

Çalışma İzni Vermeye Yetkili Makamlar
Madde 26- Ek-1 Listede yer alan işyerleri için Genel Müdürlük, Ek-2 listede yer alan işyerleri için İl teşkilatı çalışma izni vermeye yetkilidir. Denetimler Genel Müdürlük/İl Teşkilatınca yapılır. Hem Ek-1 hem Ek-2 kapsamında üretim yapan işyerleri için çalışma izni vermeye Genel Müdürlük yetkilidir. Genel Müdürlük gerektiğinde Ek-1 ve Ek-2'de yer alan işyerleri arasında çalışma izni verme konusunda yetki değişikliği yapabilir.
Ek-1 ve Ek-2 verilen listelerde yer alamayan gıda maddesi üreten işyerleri, çalışma izni belgesi almak için İl Teşkilatına başvuruda bulunur. Bu işlerlerinin hangi gruba gireceği İl Teşkilatının görüşü ile birlikte karara bağlanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir.

Çalışma İzni
Madde 27- Gıda ve gıda katkı maddesi üretim yerleri çalışma izni almadan faaliyette bulunamazlar. Yapılan denetimler sonucunda bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmadığı tespit edilen işyerine ait çalışma izni belgesi iptal edilir.

Çalışma İzni Başvurusu
Madde 28- Çalışma izni almak isteyenler aşağıdaki bilgi ve belgelerle yetkili makama başvururlar,
a) Dilekçe,
b) Noter onaylı sorumlu müdür sözleşmesi ve diploma örneği,
c) İş akış şeması ve kullanılan malzeme, alet ve ekipman hakkında bilgi,
d) Personel sayısı ve niteliği hakkında bilgi,
e) Faaliyet konusu ve ürün/ürünlerin gruplandırılması,
f) Kapasite raporu,
g) Noter onaylı Gayrı Sıhhi Müessese ruhsatı fotokopisi.

Çalışma İznine Esas İşlemler
Madde 29- Başvuru işlemlerinde,
a) Eksiksiz başvuru dosyasının kabul tarihinden itibaren söz konusu işyeri bir ay içinde 26 ıncı maddede belirtilen yetkili makam tarafından denetlenir. bu yönetmelikte belirlenen hususlara uygun bulunan işyeri için Ek-3 de örneği verilen çalışma izni belgesi düzenlenerek işyerine sicil numarası verilir ve sicil kaydı yapılır.
b) Bu yönetmelik hükümlerine göre verilen çalışma izni belgesi, üzerinde yazılı gerçek ve tüzel kişi, adres ve yapılan iş için geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin değişmesi halinde belge geçerliliğini kaybeder. değişikliğin söz konusu olması halinde, değişiklikle ilgili bilgi, belge ve çalışma izni belgesinin aslı bir dilekçeye eklenerek bir ay içinde İl Teşkilatına başvurulur.
c) Çalışma izni belgesinin kaybolması veya okunamayacak şekilde tahrip olması halinde gazete ilanı veya tahrip olmuş belgenin aslı bir dilekçeye eklenerek İl teşkilatına başvurulur.
d) Genel Müdürlük/ İl teşkilatı çalışma izin ve işlemlerinden 3 Kasım 1995 tarih ve 4128 sayılı Kanunla 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesine eklenen fıkra hükmüne göre ücret alır.
e) Çalışma izni alanlar 6 ay içinde faaliyete geçmek zorundadır. Faaliyete geçmeyenlerin çalışma izni iptal edilir.

Denetim Esasları
Madde 30- Denetimlerde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.
a) Denetim elemanları, Ek-4'de örneği verilen denetim formuna göre denetleme işlemini yapmak ve formun bir nüshasını işyerinde bırakarak, bir nüshasını da dosyasında muhafaza etmekle yükümlüdür.
b) Denetimler şikayette özel haller hariç çalışma izni almış işyerinin özelliğine göre Ek-5'de belirtilen sıklıkta yapılır.
c) Denetimlerde gizlilik prensipleri esastır.
d) Çalışma iznine esas denetimler, denetim elemanı başkanlığında en az 3 kişiden oluşan bir ekip ile yapılır. Denetleme, denetim elamı bulunmayan yerlerde yardımcı denetim elamanları tarafından yapılır.
e) İşyeri sahibi/yönetici denetim ekiplerine her türlü bilgi ve belgeyi vermek ve kolaylık göstermek zorundadır.
f) Denetimler önceden bir uyarı olmaksızın özel durumlar hariç çalışma saatleri içinde yapılır.

Sicil Kaydı
Madde 31- İşyerlerinin sicil kaydı Ek-6'da yeralan forma göre yapılır. Her işyerine ayrı bir sicil numarası verilir. İl Teşkilatınca çalışma izni verilen işyerinin sicil kayıtlarının bir örneği Genel Müdürlüğe gönderilir.

Denetim sonuçlarının Değerlendirilmesi
Madde 32- Denetim formaları Ek-7'de belirtildiği gibi değerlendirilir. Denetim formunda ağırlık puanı (5) olarak tesbit edilenler, sağlık için tehlike oluşturan durumlardır. Bunlar için verilen puan (5) olarak tespit edildi ise durum düzeltilinceye kadar üretim yerinin faaliyeti durdurulur.
Denetim formunda (4) olarak işaretlenmiş hususlar varsa durumun düzeltilmesi için gıda üretim yerine 48 saat süre tanınır.
Bu süre sonunda eksikliklerini gidermeyenlerin faaliyeti,. bu durum düzeltilinceye kadar durdurulur.
Denetim formunda (2)ve (1) ağırlık puanı verilen hususlar için, verilen puan toplamı:
- (-15) puandan az ise: İkinci kontrole kadar düzeltme süresi tanınır. Bu süre içinde eksikliklerini tamamlamayanların faaliyeti durdurulur.
- (-30) puana kadar ise: eksikliklerini tamamlamamsı için 7 günden fazla olmamak üzere süre tanınır. Verilen süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların faaliyeti durdurulur.
- (-30) puandan fazla ise: Eksikliklerini tamamlaması için en fazla 15 gün süre tanınır. Verilen süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların faaliyeti durdurulur.
Bu süreler sonunda tespit edilen hususlar düzeltilmediği takdirde işyeri hakkında 4128 sayılı Kanuna gör işlem yapılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Gıda Maddeleri Satış ve Toplu Tüketim Yerleri

Satış ve Toplu Tüketim Yerlerinin Taşıması Gereken Genel Özellikler
Madde 33- Bu işyerlerinde aşağıdaki özellikler aranır,
a)Yapılan işin ve satışı yapılan gıda maddesinin özelliğine ve niteliğine göre depo, muhafaza yeri, yıkama, muayene ve kontrol yeri, hazırlama yeri bulunmalıdır. İdare bölümü personel soyunma ve giyinme yerleri, yemekhane, banyo, tuvalet gibi .ölümler ayrı olmalıdır.
b)Kapı ve pencerelere veya işyerini iç kısımlarına yapılacak uygun donanımlarla zararlı canlıların girişini engelleyecek önlemler alınmalıdır. bakanlıkça izin verilen zararlı canlılarla mücadele ilaçları kullanılmalı ve bunlar kilitli yerlerde saklanmalıdır.
c) İşyerinde içme ve kullanma suyu donanımı, akarsu düzeni, ayrıca servis hizmeti verilen işyerlerinde akar sıcak su düzeni bulunmalıdır.
d) Yapılan işin özelliğine göre bina için, zemin ve duvarlar dezenfeksiyona uygun, geçirgen olmayan, koku yapmayan, insan sağlığını olumsuz yönde etkilemeyen uygun malzemeden yapılmalı ve sürekli temiz tutulmalıdır.
e) İşyeri sahibi/yönetici, işyerinin faaliyetleri sırasında su, toprak ve hava ile çevresinde bulunan diğer işyeri, kurum ve kuruluşları kirletmeyecek ve buralarda çalışanlarla çevrede yaşayan veya ikamet edenlerin sağlığı olumsuz yönde etkilenmesini engelleyecek önlemleri almalıdır.
f) İşyerinde çöp ve her türlü atıkların konulacağı yeterli sayı ve büyüklükte ağızları kapalı ve sızdırmasız madeni veya plastik çöp kovaları ve bunların içinde çöp torbaları bulundurulmadır.
g) İşyerinde akvaryum temizlik malzemeleri ve gıda maddelerini etkileyebilecek diğer alkollü maddeler ayrı bölümlerde bulundurulmalıdır.
h) İşyerinde akvaryum canlıları dışında gıda maddeleri ve insanlarla temas edebilecek hayvan bulundurulmalıdır.
ı) İşyerinin özelliğine göre tuvalet ve lavabolarda temizlik sağlanarak sabun, tercihen sıvı sabun, kağıt havlu veya el kurutma makinası bulundurulmalıdır.
j) İşyerinde ilkyardım malzemesi bulundurulmalıdır.

Alet ve Ekipman
Madde 34- Gıda maddeleri satış ve toplu tüketim yerlerindeki malzeme, alet ve ekipmanda aşağıda belirtilen özellikler aranır;
a) Kullanılan tüm alet ve ekipman sağlığa uygun malzemeden yapılmalı, kolay ve iyi temizlenebilir özellikte olmalıdır. Bunlar daima temiz bulundurulmalı ve gerektiğinde dezenfekte edilmelidir. Kirli, kırık, paslı, çatlak, lekeli, kötü kokulu, yırtık sırrı dökülmüş ve eksik donanımla gıda satış ve servisi yapılmamalıdır.
b) Kullanılan malzeme, alet ve ekipmandan varsa, yasal düzenleme ile izne bağlanmış olanlar tercih edilmelidir.
c) Elle temas etme gerekliliği olan gıda maddelerinin satış ve servisi uygun plastik eldivenle yapılmalıdır.
d) Sıvı gıda maddeleri her tarafı uygun kaplanmış ve içindeki gıda maddesinin niteliğini bozmayacak özellikteki kaplarda bulundurulmalı ve kaplardan musluk aracılığıyla alınmalıdır.

Personel
Madde 35- Çalışan personel istihdam edildiği birime ve görevin niteliğine uygun iş giysisi giymeli, kişisel temizliğine önem göstermelidir.
Satış ve toplu tüketim yerlerinde gıda ile temasta bulunan personelin resmi bir kurumdan alınmış sağlık raporu olmalıdır. Bu personelin periyodik sağlık kontrolleri 3 ayda bir yapılarak sağlık karnelerine işlenmelidir. Bu uygulamalardan işyeri sahibi/yönetici sorumludur.

Satış, Muhafaza, Depolama
Madde 36- Gıda maddeleri satış ve toplu tüketim yerlerinde satışa sunulan gıda maddelerin muhafazası ve depolanmasında aşağıdaki özellikler aranır.
a)Saklama şartları etiketinde belirtilen ve niteliği bakımından uygun sıcaklıkta bekletilmesi gereken gıda maddeleri, üzerinde termometre bulunan ısıtıcı, soğutucu ve derin dondurucularda muhafaza edilmelidir.
b) İşyerinde depolanan, sergilenen ve tüketime sunulan her türlü gıda maddesinin üzerinde, niteliğini belirten ve varsa özel saklama koşullarını gösteren Türk Gıda Kodeksine uygun etiket bulunması zorunludur.
c) Son kullanma tarihi geçen, imalat hatası bulanan veya bozulmuş olup iade edilecek olan gıda maddeleri, satış bölümünden ayrı bir yerde bulundurulmalı ve satışa sunulmamalıdır.
d)Ambalajı yırtılmış, bombaj yapmış, etiketsiz, imal ve son kullanma tarihi bulunmayan, ambalaj ve/veya etiketi üzerinde ithalat veya üretim izninin tarih ve sayısı yer almayan gıda maddeleri satışa sunulmamalıdır.
e)Yemek fabrikalarında üretilen ve toplu tüketim yerlerinde tüketime sunulan hazır yemek partisinin her çeşidinden alınan örnekler 24 saat uygun koşullarda saklanmalıdır.

Aydınlatma
Madde 37- İşyeri gün ışığına eşdeğer bir şekilde aydınlatılmalıdır. Aydınlatma gıda maddesinin doğal rengini değiştirmeyecek özellikte olmalıdır.

Havalandırma
Madde 38- Yapılan işin özelliğine göre sıcaklığın aşırı oranda yükselmesini, buharın yoğunlaşmasını, toz oluşumunu önlemek ve kirli havayı değiştirmek için mekanik ve/veya doğal havalandırma sistemi bulundurulmalıdır.

Yetkili makamlar
Madde 39- Gıda maddeleri satış ve toplu tüketim yerleri ile bu yerlerde satılan gıda maddelerinin denetiminde Genel Müdürlük ve İl Teşkilatı yetkilidir.
Belediye teşekkül eden yerlerde, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde Bakanlık Belediyelerle işbirliği yapar.

Denetim Esasları
Madde 40- Denetimlerde aşağıdaki hususlar aranır,
a) Denetim ve yardımcı denetim elemanları Ek-8'de örneği verilen denetim formuna uygun denetim yapmalı, denetim formunun bir nüshasını işyerinde bırakarak, diğerini Genel Müdürlük/İl Teşkilatına teslim etmelidir.
b) Denetimler şikayet ve özel haller dışında Ek-9' da belirtilen sıklıkta yapılır.
e) Denetimlerde gizlilik prensibi esastır.
d) Gıda maddeleri satış ve toplu tüketim yerlerinde denetim ve numune alma işlemi, en az iki yardımcı denetim elemanından oluşan ekip ile, gerekli hallerde ise denetim elamanı ve yardımcı denetim elamanından oluşan en az iki kişilik ekip tarafından yapılır.
e)İşyeri sahibi/ yöneticisi denetim ekiplerine her türlü bilgi ve belgeyi vermeye ve kolaylık göstermeye zorunludur.
f) Denetimler önceden bir uyarı olmaksızın, özel durumlar hariç çalışma saatleri içinde yapılır.
g) Belediyeler denetimle ilgili görevlerini Genel Müdürlük/İl Teşkilatının belirleyeceği esaslara göre yapmaya ve denetim sonuçlarını bir sonraki ayın 10' una kadar İl Teşkilatına göndermeye zorunludur.

Numune Alma
Madde 41- Bakanlıkça hazırlanacak numune alma rehberine göre mumuna alınır. Analizleri yapılmak üzere alınacak numuneler için herhangi bir bedel ödenmez.

Denetim Sonuçlarının Değerlendirilmesi
Madde 42- Denetim formları Ek-7'de belirtildiği gibi değerlendirilir.
Ağırlık puanı (5) olarak tespit edilen hususlardan herhangi biri (-5) olarak işaretlermiş ise, 24 saatte durumun düzeltilmesi
Ağırlık puanı(4) olarak tespit edilen hususlardan herhangi biri(-4) olarak işaretlenmiş ise, 48 saatte durumun düzeltilmesi,
Ağırlık puanı (2) ve (1) olarak tespit edilen hususlarda, verilen puan toplamı
- (-15) puandan az ise, 2 inci kontrole kadar durumun düzeltilmesi,
- (-15) puandan fazla ise, 7 gün içinde durumun düzeltilmesi, gerekmektedir.
Bu süreler sonunda, tespit edilen hususlar düzeltilmediği takdirde denetlenen işyeri hakkında 4128 sayılı Kanun'a göre işlem yapılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müşterek ve Geçici Hükümler

Denetim Elemanı Eğitimi
Madde 43- Gıda ve gıda katkı maddelerinin üretildiği, satış ve toplu tüketiminin yapıldığı işyerinde teknik ve hijyenik denetim ile satış ve servise sunulan gıda maddelerinin denetim işlemlerinde görevlendirilmek üzere, denetim ve yardımcı denetim elamanları Bakanlığın açacağı hizmet içi eğitime alınırlar.

Çalışma İzni ve Denetim Sonuçlarına İtiraz Hakkı
Madde 44- Gıda maddeleri üreten işyeri ve satış yeri yetkililerince çalışma izni denetim sonuçlarına itiraz edebilir.

İtiraz Esasları
Madde 45- İtirazlar, yazılı olarak Genel Müdürlük / İl Teşkilatı'na yapılır
Çalışma izni ve denetim işlemleriyle ilgili itirazlar en geç yedi gün içinde yapılır ve bir ay içinde sonuçlandırılır.
Gıda kontrol laboratuvarının analiz sonucuna itiraz, sonucun işyeri sahibi/yöneticisine tebliğinden itibaren en geç yedi gün içinde yapılır.
Analiz sonucuna yapılan itiraz üzerine şahit numune analiz edilmek üzere Yetkili Laboratuvara gönderilir.
Numune işyeri sahibinin/yöneticisinin isteği üzerine, istediği laboratuvarda analiz yaptırması amacıyla fazla sayıda alınır, mühürlenir ve tutanakla talep sahibine teslim edilir. Denetim ekibi tarafından alınan numune ile istek üzerene alınan numuneye ait analiz raporlarında farlılık olması durumunda işlerine bırakılan şahit numune analiz edilmek üzere ilgili makam tarafından yetkili laboratuvara gönderilir. Yetkili laboratuvarın analiz raporu kesin olup verilecek karara esastır. Yapılacak analizlere ait ücretleri itiraz eden tarafından ödenir.
Geçici Madde1- Halen faaliyet gösteren gıda ve gıda katkı maddeleri üreten işyerleri ile gıda satış ve toplu tüketim yerleri, bu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde Yönetmeliğin hükümlerine uymak zorundadır. Bu süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmayan işlerlerinin faaliyetlerine izin verilmez. 4128 sayılı Kanuna göre haklarında yasal işlem yapılır.

Geçici Madde 2- Halen faaliyet gösteren gıda ve gıda katkı maddeleri üreten işyerleri çalışma izni belgesi alıncaya kadar üretimlerine devam ederler.

Geçici Madde 3- (09.08.1998 gün ve 23397 sayılı Resmi Gazete) Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce faaliyetlerine izin verilen ekmek ve benzeri unlu mamüller üreten işyerleri Ek-10/A sayılı Cetvel’in 1 inci maddesinin (a), (b), (c) ve (d) bendlerindeki özellikler ile 3 üncü maddesinin (c) belirtilen baca sistemi dışındaki özelliklere, bu Yönetmeliğin yayını tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde uymak zorundadırlar.

Yürürlük
Madde 46- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer

Yürütme
Madde 47- Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.

EK-1
GENEL MÜDÜRLÜKÇE ÇALIŞMA İZNİ VERİLECEK İZNİ VERİLECEK İŞYERLERİ
1- Meyve ve sebze işleyen işyerleri (boyama ve sarartma yapan işyerleri hariç),
2- Dondurulmuş gıda maddesi üreten işyeri,
3- Bisküvi, çikolata, kakaolu ve benzeri ürünleri üreten işyerleri,
4- Süt ve süt ürünleri işleyen işyerleri (günlük olarak 1000 litreden fazla süt işleyen),
5- Fabrikasyon çerez üreten işyerleri (Kuruyemiş hariç mısır cipsi, patates cipsi, v.b.)
6- Fabrikasyon olarak dondurma ve buz ürünleri üreten işyerleri
7- Fabrikasyon olarak çay işleyen işyerleri,
8- Alkollü içki üreten işyerleri,
9- Maya üreten işyerleri (Ekmek, peynir ve her türlü maya),
10- Her türlü gıda katkı maddesi üreten işyerleri,
11- Çocuk mamaları ve ek besinleri üreten işyerleri,
12- Özel amaçlı gıda maddesi üreten işyerleri (Diyetetik, diyabetik, enteral besleme ürünleri, sporcu gıdası, v.b.),
13- Sadece nişasta üreten işyerleri,
14- Katkılı tuz işleyen işyerleri
15- Entegre fındık, fıstık v.b. ürünleri işleyen işyerleri,
16- İçecek tozu üreten işyerleri,
17- Sıvı ve katı bitkisel yağ üreten işyerleri,
18- Zeytinyağı üreten işyerleri (yağhaneler hariç),
19- Şeker üreten işyerleri (paketleme hariç),
20- Hazır çorba ve bulyon üreten işyerleri
21- Meşrubat üreten işyerleri,

EK-2
İL TEŞKİLATINCA ÇALIŞMA İZNİ VERİLECEK İŞYERLERİ
1- Süt ve süt ürünler işleyen işyerleri (Günlük 10000 litreden az süt işleyen),
2- Dondurma üreten işyerleri,
3- Yağhaneler ve yağ dolum yerleri
4- Tuz işleme yerleri,
5- Makarna üreten işyerleri,
6- Un üreten işyerleri
7- Ekmek üreten işyerleri
8- Unlu mamüller üreten işyerleri (Yufka, kadayıf mantı, simit, galeta v.b.)
9- Bulgur üreten işyerleri,
10- Şeker paketleme işyerleri,
11- Pasta , börek, hamur ve süt tatlıları gibi her türlü pastacılık ürünlerini üreten işyerleri,
12- Şekerleme üreten işyerleri,
13- Tahin, helva ve pekmez üreten işyerleri.
14- Hazır yemek üreten işyerleri,
15- Sakız üreten işyerleri,
16- Fermente ve salamura ürün üreten işyerleri (Sirke, yaprak, turşu v.b.)
17- Doğal veya fabrikasyon olarak kurutulmuş gıda, kuruyemiş (entegre fındık, fıstık v.b. hariç) ve kuru meyve işleyen işyerleri.
18- baharat işleyen işyerleri,
19- İçme amaçlı doğal bitkileri işleyen işyerleri,
20- Buz üreten işyerleri,
21- Soğuk hava depoları,
22- Diğerleri,

EK-3

T.C.
SAĞLIK BAKANLIĞI
GIDA MADDELERİ ÜRETEN İŞYERLERİNE AİT
ÇALIŞMA İZİN BELGESİ
Veriliş Tarihi
Sicil No
İşyeri Sahibinin Adı ve Soyadı
İşyeri Unvanı
Faaliyet Konusu
İşyerinin Adresi
İş bu belge 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu Kararnamenin 4 üncü maddesinde dayanılarak çıkarılan Yönetmeliğe göre düzenlenmiştir.

EK-5
GIDA ÜRETİM YERLERİ DENETİM SIKLIĞI

EN AZ AYDA BİR KEZ DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
- Süt ve süt mamulleri işleyen işyerleri
- Dondurma üreten işyerleri
- Ekmek üreten işyerleri
- Çocuk besinleri üreten işyerleri
- Hazır yemek üreten işyerleri
- Unlu mamulleri üreten işyerleri (Yufka, kadayıf, mantı, simit,. galeta vb.)
EN AZ 3 AYDA BİR KEZ DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
- Meyve ve sebze işlenen işlerleri (Boyama ve sarartma yapın işyerleri hariç)
- Özel amaçlı gıda maddesi üreten işyerleri,
- Maya üreten işyerleri,
- Her türlü gıda katkı maddesi üreten işyerleri,
- Zeytinyağı üreten işyerleri
- İçecek tozu üreten işyerleri,
- Pasta , börek, hamur ve süt tatlıları gibi her türlü pastacılık ürünlerini üreten işyerleri,
EN AZ 4 AYDA BİR KEZ DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
- Meşrubat üreten işyerleri,
- Hazır çorba ve bulyon üreten işyerleri,
- Entegre fındık işleyen işyerleri,
- Bisküvi, Çikolata, Kakao vb ürünleri üreten işyerleri
EN AZ 6 AYDA BİR KEZ DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
- Sakız üreten işyerleri
- Gerfente ve salamura ürün üreten işyerleri (Sirke, yaprak, turşu vb.)
- Çerez üreten işyerleri (mısır cipsi, patates cipsi vb.)
- Bu üreten işyerleri
- Şekerleme üreten işyerleri
- Tahin, helva ve pekmez üreten işyerleri
- Soğuk hava depoları
- Doğal veya fabrikasyon olarak kurutulmuş gıda, kuruyemiş (Entegre fındık hariç ve kuru meyve işleyen işyerleri
- Çay işleyen işyerleri
- Baharat işleyen işyerleri
EN AZ YILDA BİR KEZ DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
- Makama üreten işyerleri
- Un üreten işyerleri
- Şeker üreten işyerleri
- Sıvı ve katı bitkisel yağ üreten işyerleri
- Bulgur üreten işyerleri
- Nişasta üreten işyerleri
- Fabrikasyon olarak dondurma ve buz ürünleri üreten işyerleri
- Dondurulmuş gıda üreten işyerleri
- Alkollü içki üreten işyerleri
- Tuz işleyen işyerleri
- İçme amaçlı doğal bitkileri işleyen işyerleri.

EK : 6
İŞYERLERİ GIDA SİCİL DEFTERİ
SIRA NO GIDA ÜRETİM YERİNİN    GSM RUHSATI ÇALIŞAN İŞÇİ SAYISI AÇIKLAMA
İŞYERİ NO ÜNVANI FAALİYET ALANI MESUL MD ADI SOYADI ADRESİ SINIFI TARİH NO

EK - 7
GIDA ÜRETİM, SATIŞ VE TOPLU TÜKETİM YERLERİNE AİT KONTROL
FORMUNUN KULLANILMASI
Denetimlerde her işyeri için Bakanlıkça hazırlanan bir kontrol formu doldurulur.
Kontrol formunda, denetimle ilgili olarak her maddenin karşısında onunun önem derecesine göre 1,2,4ve 5 puan olmak üzere ağırlık puanlar (AP) 100 puan üzerinden tesbit edilmiştir. Denetlenen husus, kontrol formundaki koşullara uymuyorsa verilen puan (VP) hanesine ağırlık puanı (-) olarak işaretlenir.
Ağırlıklı puanı 5 olan bir husus, eksik veya yetersi ise(-5) ağırlıklı puanı 4 olan bir hususu, eksik veya yetersiz ise (-4) ağırlıklı puanı 2 olan bir husus, eksik veya yeteriz ise (-2) ağırlıklı puanı 1 olan bir husus eksik veya yetersiz ise (-1) olarak puanlandırılır. Ağırlık puanlar sabittir. daha az veya daha çok olarak işaretlenemez.

EK: 9
GIDA SATIŞ VE TOPLU TÜKETİM YERLERİ DENETİM SIKLIĞI
EN AZ 2 AYDA BİR DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
-Mandıra,
-Kasap, parça et ve hazır kıyma satış yeri,
-Kümes ve av hayvanları satış yeri,
-Deniz ürünleri satış yeri,
-Sakatatçı,
-Tatlıcı,
-Yemek fabrikası,
-Dondurmacı,
EN AZ 3 AYDA BİR DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
-Ekmek, simit, galeta ve benzeri ürünler satış yeri.
-Lokanta, restoran, kafeterya, kebapçı, pizzacı, mantıcı, köfteci, sandöviççi, hamburgerci ve mezeci,
-Yufkacı
-Okul, yurt, kreş, fabrika, kamu ve öze kuruluşların yemekhaneleri, sosyal ve dinlenme tesisleri, ikram servisleri,
EN AZ 6 AYDA BİR DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
-Çay ocağı,
-Kahvehane,
-Gazino,
-Diskotek,
-Bar-Pavyon
-Kokteyl salonu,
-Düğün salonu
-Birahane,
-Taverna,
-Açık hava gazinosu
EN AZ YILDA BİR DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
-Bakkal,
-Şarküteri,
-Şekerleme satış yeri,
-Market,
-Süpermarket, Hipermarket, Grosmarket,
-Büfe,
-Bakliyatçı,
-Turşucu,
-Baharatçı-Aktar,
-Manav,
-Toptancı hali,
-Kuruyemişçi,
SÜREKLİ DENETLENMESİ GEREKEN İŞYERLERİ
-Semt pazarı,
-Gıda fuarı,
ÖZEL DURUMLAR
Turizmin yoğunlaştığı dönemde, bayram, yılbaşı ve ramazan gibi özel günlerde denetimler sürekli olarak belirtilen sıklığı en az iki katı olacak şekilde yapılır.